{"id":451,"date":"2015-09-01T09:12:25","date_gmt":"2015-09-01T09:12:25","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=451"},"modified":"2024-12-17T11:32:45","modified_gmt":"2024-12-17T09:32:45","slug":"kriza-si-mjet-qeverises","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/kriza-si-mjet-qeverises\/","title":{"rendered":"Kriza si mjet qeveris\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Kosova \u00ebsht\u00eb vend i kriz\u00ebs. K\u00ebt\u00eb p\u00ebrshtypje e kan\u00eb shumica e njer\u00ebzve q\u00eb i takoj jasht\u00eb vendit, qoft\u00eb n\u00ebp\u00ebr konferenca akademike, pun\u00ebtori, rrug\u00eb apo kafiteri. Pavar\u00ebsisht se prej nga jan\u00eb apo me \u00e7ka merren, shumica prej tyre kan\u00eb d\u00ebgjuar p\u00ebr vendin ton\u00eb t\u00eb vog\u00ebl. Dhe pavar\u00ebsisht se kan\u00eb kaluar 16 vjet nga p\u00ebrfundimi i luft\u00ebs, kriza \u00ebsht\u00eb fjala ky\u00e7e me t\u00eb cil\u00ebn identifikohemi. Kjo p\u00ebr shkak se n\u00ebp\u00ebr eksperimentet politike t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, kemi qen\u00eb dhe mbetemi vend i krizave.<\/p>\n<p>P\u00ebrceptimet edhe kur ndryshojn\u00eb, ndryshojn\u00eb shum\u00eb ngadal\u00eb. K\u00ebsisoj, kriza do t\u00eb jet\u00eb gj\u00ebja e par\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb identifikohemi n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb edhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Ani pse n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve krizat, t\u00eb pakt\u00ebn ato p\u00ebr t\u00eb cilat na njeh bota, nuk kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb dor\u00ebn ton\u00eb, disi na e kan\u00eb krijuar nj\u00eb mentalitet krizash, mentalitet ky q\u00eb s\u00eb bashku me tranzicionet e nj\u00ebpasnj\u00ebshme kan\u00eb dep\u00ebrtuar n\u00eb palc\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. K\u00ebsisoj, kriza \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb jo ve\u00e7 fjal\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn na identifikojn\u00eb nga jasht\u00eb, por edhe strategji p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs po qeverisemi nga brenda.<\/p>\n<p>N\u00eb shkenc\u00ebn politike, koncepti i kriz\u00ebs zakonisht p\u00ebrkufizohet si situat\u00eb me karakter urgjent, me shum\u00eb paqart\u00ebsi, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnohen vlerat themelore t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie. N\u00ebp\u00ebr vendet me demokraci t\u00eb brisht\u00eb, elitat politike q\u00ebllimsh\u00ebm krijojn\u00eb kriza, duke i p\u00ebrdorur ato p\u00ebr t\u00eb zgjeruar pushtetin. Kjo p\u00ebr shkak se n\u00eb koh\u00eb krizash, e gjith\u00eb v\u00ebmendja e shoq\u00ebris\u00eb zhvendoset n\u00eb kriz\u00eb, duke harruar gjith\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me jet\u00ebn politike. Shembulli m\u00eb eklatant n\u00eb rajon mund t\u00eb jet\u00eb kryeministri maqedonas Nikolla Gruevski, i cili p\u00ebrmes krijimit t\u00eb konflikteve me gjith\u00eb vendet fqinje, shtriu pushtetin e tij autoritar n\u00eb t\u00eb gjitha sferat e shoq\u00ebris\u00eb. Politikan\u00ebt e Kosov\u00ebs nuk jan\u00eb hi\u00e7 m\u00eb mir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. N\u00eb fakt, po q\u00eb se e analizojm\u00eb qeverisjen n\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb nga shpallja e pavar\u00ebsis\u00eb e deri m\u00eb sot, kriza \u00ebsht\u00eb em\u00ebruesi i p\u00ebrbashk\u00ebt i t\u00eb gjitha qeverive, i t\u00eb gjitha koh\u00ebrave.<\/p>\n<p>Duke mos pasur haber p\u00ebr t\u00eb qeverisur vendin \u2013 p\u00ebr t\u00eb hartuar politika publike q\u00eb sjellin zhvilim e emancipim, q\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb jet\u00ebn e qytetar\u00ebve dhe i b\u00ebjn\u00eb ata t\u00eb lumtur \u2013 tipare k\u00ebto t\u00eb nj\u00eb qeverisjeje t\u00eb sukseshme n\u00eb bot\u00ebn demokratike, kasta jon\u00eb politike vazhdimisht ka p\u00ebrdorur kriz\u00ebn si mjet p\u00ebr t\u00eb arsyetuar mbajtjen e tyre n\u00eb pushtet. Besoj q\u00eb iu kujtohet mir\u00eb si gjat\u00eb administrimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar e gjith\u00eb sfera publike ka qen\u00eb e dominuar nga statusi politik i vendit dhe gjith\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb nuk ishte n\u00eb kompetenc\u00eb t\u00eb vendor\u00ebve. Kjo praktik\u00eb ka vazhduar edhe pas pavar\u00ebsis\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtin hov; ndryshuan \u00e7\u00ebshtjet por jo edhe m\u00ebnyra e qeverisjes: obsesionimi me njohjet nga vendet tjera u p\u00ebrdor si mbules\u00eb p\u00ebr katandisjen e sh\u00ebrbimit diplomatik; veriu dhe serb\u00ebt si z\u00ebvend\u00ebsim p\u00ebr zhvillim ekonomik; dialogu me Serbin\u00eb si arsyetim p\u00ebr d\u00ebshtim n\u00eb formim t\u00eb shtetit; gjykata speciale si zhvendosje e v\u00ebmendjes nga politizimi i sistemit gjyq\u00ebsor. Kriza e formimit t\u00eb qeveris\u00eb gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar as q\u00eb do koment.<\/p>\n<p>Duke e plasuar n\u00eb publik \u00e7\u00ebshtje madhore, urgjente e t\u00eb paqart\u00eb, dhe duke aloduar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb hyjnore k\u00ebtyr\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve se kinse i k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb vlerat themelore si shtet\u00ebsia, identiteti apo vet ekzistenca e shoq\u00ebris\u00eb \u2013 pra t\u00eb gjitha elementet p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb krizave \u2013 politikan\u00ebt tan\u00eb na kan\u00eb qeverisur p\u00ebrmes kriz\u00ebs. K\u00ebto kriza kan\u00eb marr\u00eb gjith\u00eb v\u00ebmendjen e publikut, duke e zhvendosur at\u00eb nga varf\u00ebria, papun\u00ebsia, mungesa e zhvillimit dhe e perspektiv\u00ebs, dhe, mbi t\u00eb gjitha, duke i mbajtur t\u00eb nj\u00ebjtit politikan\u00eb n\u00eb pushtet.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb valle qeverisjesh p\u00ebrmes kriz\u00ebs, t\u00eb udh\u00ebhequr nga pushteti, e kan\u00eb p\u00ebrcjellur p\u00ebr merak edhe opozita. Secila nism\u00eb politike q\u00eb ka ardhur nga opozita ka qen\u00eb e nd\u00ebrlidhur me kriz\u00ebn e plasuar nga qeveria. N\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb keq, opozita ka krijuar konkurrenc\u00eb ndaj qeveris\u00eb, duke prodhuar kriza tjera, m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, m\u00eb t\u00eb pazgjidhshme, m\u00eb t\u00eb pakapshme p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb. Pjesa tjet\u00ebr e shoq\u00ebris\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile dhe median, po ashtu kan\u00eb vall\u00ebzuar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn valle. N\u00eb form\u00eb metaforike, n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb e kan\u00eb ngadal\u00ebsuar vallen, apo, n\u00eb m\u00eb t\u00eb keqin, e kan\u00eb p\u00ebrshpejtuar at\u00eb.<\/p>\n<p>Qeverit\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb e vendosin axhend\u00ebn politike e publike, p\u00ebrmes kriz\u00ebs. T\u00eb tjer\u00ebt e p\u00ebrcjellin. \u00a0E gjith\u00eb shoq\u00ebria preokupohet me gj\u00ebn\u00eb e vetme t\u00eb cil\u00ebn qeveria ua servon \u2013 kriz\u00ebn. P\u00ebr shkak t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb kriz\u00ebs si gjendje emergjente, mendimi alternativ, i hapur dhe i pavarur shtypet, mbyllet, bunkerizohet dhe eventualisht zhduket. Sot jemi n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb bunkerizimit t\u00eb mendjes, faz\u00eb q\u00eb th\u00ebrret p\u00ebr veprim, hapje, sbunkerizim. Politikan\u00ebt i zgjedhim p\u00ebr t\u00eb na qeverisur. P\u00ebr qeverisje, duhet t\u2019i mbajm\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs dhe jo vet\u00ebm \u00e7do kat\u00ebr vite, n\u00eb zgjedhje. Sfera publike \u00ebsht\u00eb vendi ku form\u00ebsohet politika publike. Kjo sfer\u00eb i takon publikut, jo nj\u00eb grusht njer\u00ebzve q\u00eb po e bombardojn\u00eb at\u00eb me kriza t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb. Prandaj, k\u00ebtu, n\u00eb sbunker, nuk do merremi me krizat. T\u00eb pakt\u00ebn jo n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si qeveria dhe kasta politike do preferonin q\u00eb t\u00eb merremi me to.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosova \u00ebsht\u00eb vend i kriz\u00ebs. K\u00ebt\u00eb p\u00ebrshtypje e kan\u00eb shumica e njer\u00ebzve q\u00eb i takoj jasht\u00eb vendit, qoft\u00eb n\u00ebp\u00ebr konferenca akademike, pun\u00ebtori, rrug\u00eb apo kafiteri. Pavar\u00ebsisht se prej nga jan\u00eb apo me \u00e7ka merren, shumica prej tyre kan\u00eb d\u00ebgjuar p\u00ebr vendin ton\u00eb t\u00eb vog\u00ebl. Dhe pavar\u00ebsisht se kan\u00eb kaluar 16 vjet nga p\u00ebrfundimi i luft\u00ebs, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":277,"featured_media":11217,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[664],"ppma_author":[275],"class_list":["post-451","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":275,"user_id":277,"is_guest":0,"slug":"krenar-gashi","display_name":"Krenar Gashi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1562950980845.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1562950980845.jpg"},"user_url":"","last_name":"Gashi","first_name":"Krenar","description":"Krenar Gashi \u00ebsht\u00eb studiues i shkenc\u00ebs sociale, aktualisht doktorant n\u00eb shkenc\u00eb politike n\u00eb Universitetin e Gentit n\u00eb Belgjik\u00eb. Fokus i studimeve t\u00eb tij jan\u00eb diskursi, pushteti dhe demokracia, mir\u00ebpo si ish aktivist dhe ekspert i medias, ai poashtu kontribuon n\u00eb studimet e medias dhe kritik\u00ebn e sfer\u00ebs publike."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/277"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=451"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":452,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451\/revisions\/452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=451"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}