{"id":4639,"date":"2021-06-04T12:15:33","date_gmt":"2021-06-04T10:15:33","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4639"},"modified":"2025-01-08T12:22:03","modified_gmt":"2025-01-08T10:22:03","slug":"rregullimi-i-pushimit-te-lehonise-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/rregullimi-i-pushimit-te-lehonise-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Rregullimi i pushimit t\u00eb lehonis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Aktualisht, n\u00eb Kosov\u00eb, bazuar n\u00eb\u00a0 Ligjin e Pun\u00ebs,\u00a0 n\u00ebnave u garantohet pushimi i lehonis\u00eb prej n\u00ebnt\u00eb muajve me pages\u00eb dhe tre muajve pa pages\u00eb. Gjasht\u00eb muajt e par\u00eb\u00a0 me pages\u00eb nga pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi me kompensim prej 70% t\u00eb pag\u00ebs\u00a0 baz\u00eb sipas kontrat\u00ebs, pastaj tre muaj (muajt 7-9 pas lindjes) me mbulueshm\u00ebri nga Qeveria e Kosov\u00ebs me kompensim prej 50% t\u00eb pag\u00ebs mesatare n\u00eb Kosov\u00eb dhe\u00a0 po ashtu mund\u00ebsin\u00eb e shfryt\u00ebzimit t\u00eb tre muajve pa pages\u00eb (muajt 10-12 pas lindjes).\u00a0 P\u00ebrkund\u00ebr faktit q\u00eb Ligji i Pun\u00ebs ka hyr\u00eb n\u00eb fuqi p\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00eb drejtat e grave lehona, i njejti ka ndikuar q\u00eb\u00a0 barra e rritjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb porsalindur n\u00eb Kosov\u00eb kryesisht t\u00eb ju bie grave pasi q\u00eb ligji e parasheh vet\u00ebm pushimin e lehonis\u00eb dhe nuk e rregullon lejen prind\u00ebrore.<\/p>\n<p>P\u00ebr pasoj\u00eb,\u00a0 grave u \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsuar\u00a0 balancimi i p\u00ebrgjegj\u00ebsive profesionale dhe private dhe kan\u00eb p\u00ebrfunduar si t\u00eb pabarabarta me burrat n\u00eb tregun e pun\u00ebs.\u00a0 P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, termi \u201cpushim\u201d i p\u00ebrdorur n\u00eb ligjin aktual nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me terminologjin\u00eb e p\u00ebrdorur nga vendet e rajonit t\u00eb cilat e kan\u00eb p\u00ebrdor termin \u201cleje\u201d si m\u00eb adekuat pasi q\u00eb koha e dedikuar p\u00ebr rikuperim t\u00eb gruas lehone dhe p\u00ebrkujdesje t\u00eb foshnj\u00ebs s\u00eb porsalindur nuk mund t\u00eb konsiderohet si pushim por leje e lehonis\u00eb dhe leje p\u00ebr p\u00ebrkujdesje ndaj foshnj\u00ebs.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket financimit, barra e kompensimit t\u00eb pushimit t\u00eb lehonis\u00eb u bie kryesisht pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsve. Kjo gj\u00eb ka rezultuar n\u00eb rritjen e stimujve nga ana e kompanive private p\u00ebr t\u00eb diskriminuar grat\u00eb gjat\u00eb procesit t\u00eb pun\u00ebsimit. Bazuar n\u00eb hulumtimet e Insitutit Riinvest, nj\u00eb nga arsyet e diskriminimit n\u00eb pun\u00ebsimin e grave \u00ebsht\u00eb barra e lart\u00eb e kostos q\u00eb pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit n\u00eb sektorin privat do t\u00eb duhet t\u00eb marrin n\u00eb rast se grat\u00eb e pun\u00ebsuara marrin pushimin e lehonis\u00eb gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb pun\u00ebsimit.<\/p>\n<p>Organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile n\u00eb Kosov\u00eb kan\u00eb raportuar p\u00ebr diskriminim t\u00eb theksuar\u00a0 ndaj grave nga sektori privat dhe p\u00ebr mos implementim t\u00eb ligjit\u00a0 aktual t\u00eb pun\u00ebs.\u00a0 M\u00eb konkretisht, pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit i\u00a0 privojn\u00eb grat\u00eb nga e drejta e pushimit t\u00eb lehonis\u00eb duke mos i pajisur ato me kontrata te rregullta, duke u nd\u00ebrprer\u00eb kontrata e pun\u00ebs grave shtatz\u00ebna dhe n\u00eb raste ekstreme duke mos u pun\u00ebsuar grat\u00eb t\u00eb cilat kan\u00eb predispozita p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb shtatz\u00ebn\u00eb ose p\u00ebr t\u00eb mbetur shtatz\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb af\u00ebrt.<\/p>\n<p>Si pasoj\u00eb e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb rregullimit t\u00eb pushimit t\u00eb lehonis\u00eb dhe munges\u00eb s\u00eb rregullimit t\u00eb lejes prind\u00ebrore jan\u00eb krijuar pabarazi n\u00eb mes t\u00eb burrave dhe grave n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Nj\u00eb situat\u00eb e till\u00eb mund t\u00eb ndryshohet n\u00ebse barra e kompensimit t\u00eb lejes s\u00eb lehonis\u00eb dhe p\u00ebrkujdesjes ndaj foshnj\u00ebs ndahet n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb ekuilibruar midis sektorit publik, sektorit privat dhe familjeve. P\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb q\u00ebllim t\u00eb till\u00eb, skema e propozuar rekomandohet t\u00eb mbetet 12 muaj (6+3+3). Gjasht\u00eb muajt e par\u00eb\u00a0 t\u00eb konsiderohen si Leje e Lehonis\u00eb p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn. Por, brenda periudh\u00ebs s\u00eb par\u00eb gjasht\u00eb mujore t\u00eb lejes s\u00eb lehonis\u00eb, babai t\u00eb g\u00ebzoj t\u00eb drejt\u00ebn e nj\u00eb muaji Leje t\u00eb At\u00ebsis\u00eb t\u00eb paguar pas lindjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebs.\u00a0Gjasht\u00eb muajt n\u00eb vijim (muajt 7-12) t\u00eb konsiderohen leje prind\u00ebrore.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb inkurajuar nj\u00eb marrje m\u00eb t\u00eb barabart\u00eb t\u00eb lejes nga t\u00eb dy prind\u00ebrit, t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb nga tre muajt (muajt 7-9) do t\u00eb merren nga babai dhe nuk do te mund t\u2019i transferohen n\u00ebn\u00ebs. Gjithashtu, gjat\u00eb tre muajve e fundit (muajt 10-12), t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb nga tre muajt do t\u00eb merren nga babai dhe nuk do te mund t\u2019i transferohen n\u00ebn\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb barra shp\u00ebrndahet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb barabart\u00eb ne mes t\u00eb dy prind\u00ebrve dhe si rezultat mund t\u00eb bie diskriminimi ndaj grave.<\/p>\n<p>Gjithashtu, duhet t\u00eb b\u00ebhet modifikimi i struktur\u00ebs s\u00eb kompensimit, duke liruar pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsin jo publik nga 6 mujori i par\u00eb dhe duke ua kaluar pages\u00ebn atyre n\u00eb 3 mujorin e dyt\u00eb, e duke e obliguar shtetin t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr kompensimin e lejes s\u00eb lehonis\u00eb n\u00eb 6 mujorin e par\u00eb.\u00a0 M\u00eb konkretisht, gjasht\u00eb muajt e par\u00eb t\u00eb Lejes s\u00eb Lehonis\u00eb p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn me kompensim prej 50% t\u00eb pag\u00ebs baz\u00eb dhe pagesa t\u00eb b\u00ebhet nga Buxheti i Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. M\u00eb konkretisht, propozohet t\u00eb themelohet Fondi p\u00ebr Sigurime Sh\u00ebndet\u00ebsore ose Fondi p\u00ebr Mbrojtje Shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Shuma e pag\u00ebs baz\u00eb e vler\u00ebsuar p\u00ebr kompensim nuk mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se trefishi i pag\u00ebs mesatare n\u00eb Kosov\u00eb. Brenda periudh\u00ebs s\u00eb par\u00eb gjasht\u00eb mujore t\u00eb lejes s\u00eb lehonis\u00eb babi t\u00eb g\u00ebzoj\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e nj\u00eb muaj Leje t\u00eb At\u00ebsis\u00eb t\u00eb paguar pas lindjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebs me kompensim nga Buxheti i Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Tre muajt n\u00eb vijim (muajt 7-9) t\u00eb konsiderohen leje prind\u00ebrore me kompensim prej 50% te pag\u00ebs sipas kontrat\u00ebs t\u00eb cilin e paguan pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi. Tre muajt vijues (muajt 10-12) mund t\u00eb merren pa pages\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb b\u00ebhet shp\u00ebrndarja e barr\u00ebs s\u00eb kompensimit t\u00eb lejes s\u00eb lehonis\u00eb dhe lejes prind\u00ebrore n\u00eb mes t\u00eb sektorit publik dhe atij privat dhe si rezultat mund t\u00eb bie diskriminimi ndaj grave.<\/p>\n<p>__________<\/p>\n<p><em>Ky editorial \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e projektit \u201cMb\u00ebshtetje n\u00eb zbatimin e Agjend\u00ebs Komb\u00ebtare p\u00ebr Fuqizimin e Grave p\u00ebrmes p\u00ebrpjekjeve t\u00eb avokimit\u201d i implementuar nga Instituti Riinvest dhe i mb\u00ebshtetur nga Projekti Human Rightivism i financuar nga Agjencia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare Suedeze p\u00ebr Bashk\u00ebpunim e Zhvillim (SIDA), zbatuar nga Fondi p\u00ebr Zhvillim t\u00eb Komunitetit (CDF)<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"time\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aktualisht, n\u00eb Kosov\u00eb, bazuar n\u00eb\u00a0 Ligjin e Pun\u00ebs,\u00a0 n\u00ebnave u garantohet pushimi i lehonis\u00eb prej n\u00ebnt\u00eb muajve me pages\u00eb dhe tre muajve pa pages\u00eb. Gjasht\u00eb muajt e par\u00eb\u00a0 me pages\u00eb nga pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi me kompensim prej 70% t\u00eb pag\u00ebs\u00a0 baz\u00eb sipas kontrat\u00ebs, pastaj tre muaj (muajt 7-9 pas lindjes) me mbulueshm\u00ebri nga Qeveria e Kosov\u00ebs me [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":571,"featured_media":11411,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1221,11,2207],"ppma_author":[2206],"class_list":["post-4639","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-grate","tag-kosova","tag-lehonia"],"authors":[{"term_id":2206,"user_id":571,"is_guest":0,"slug":"diellza-gashi","display_name":"Diellza Gashi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/download-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/download-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Gashi","first_name":"Diellza","description":"Rochester Institute of Technology Kosovo \u00b7 Management\r\nDoctor of Philosophy"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/571"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4639"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11687,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4639\/revisions\/11687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4639"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}