{"id":469,"date":"2015-10-01T00:00:09","date_gmt":"2015-10-01T00:00:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=469"},"modified":"2025-01-16T12:14:32","modified_gmt":"2025-01-16T10:14:32","slug":"brezi-i-ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/brezi-i-ri\/","title":{"rendered":"Brezi i ri"},"content":{"rendered":"<p>Kur isha n\u00eb gjimnaz, kam qen\u00eb pjes\u00eb e atyre gjeneratave t\u00eb pasluft\u00ebs t\u00eb cilat kan\u00eb eksperimentuar me metoda \u201cmoderne\u201d t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies. P\u00ebr shumic\u00ebn e arsimtar\u00ebve n\u00eb gjimnazin tim, metodat moderne n\u00ebnkuptoheshin si puna n\u00eb grupe. Q\u00ebllimi i pun\u00ebs n\u00eb grupe ishte nxitja e debatit dhe e zgjidhjes s\u00eb problemeve n\u00eb ekip, por n\u00eb praktik\u00eb, \u00e7do grup kishte p\u00ebr detyr\u00eb t\u00eb recitonte fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb m\u00ebsimit t\u00eb dit\u00ebs. Autoriteti i vet\u00ebm ishte arsimtari\/ja, dhe e v\u00ebrteta absolute ishte teksti. P\u00ebr mua dhe me siguri p\u00ebr plot tjer\u00eb, kjo ishte vdekje e ngadalshme. Por p\u00ebr disa nga m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit tan\u00eb, ishte shp\u00ebtim, sepse kjo metod\u00eb e pedagogjis\u00eb \u201cmoderne\u201d i shp\u00ebtonte ata nga p\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb m\u00ebsim.<\/p>\n<p>Vuaja m\u00eb s\u00eb shumti n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn e historis\u00eb. Luft\u00ebrat, revolucionet, rrymat e mendimeve, dhe jet\u00ebt e njer\u00ebzve q\u00eb i m\u00ebsonim nuk kishin as kuptim, as kontekst, dhe fatkeq\u00ebsisht shpesh m\u00eb ra hisja e shpjegimit t\u00eb m\u00ebsimit (lirisht mund t\u00eb quhet edhe recitim) gjat\u00eb or\u00ebs. Kulminacioni ishte dita kur na erdhi nj\u00eb komision nga Ministria e Arsimit p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar pun\u00ebn e arsimtares son\u00eb. Arsimtarja hyri n\u00eb klas\u00ebn ton\u00eb disa or\u00eb m\u00eb her\u00ebt at\u00eb dit\u00eb, me disa copa t\u00eb vogla t\u00eb letr\u00ebs. Ato letra p\u00ebrmbanin pyetje dhe p\u00ebrgjigje p\u00ebr m\u00ebsime q\u00eb nuk i kishim mbuluar akoma. Ishin pyetje koti sikur \u201cSi kishte emrin mbreti i par\u00eb i dinastis\u00eb Romanov?\u201d dhe \u201cKur filloi reforma agrare e Rusis\u00eb n\u00eb shek. XIX?\u201d \u00a0K\u00ebto pyetje u shp\u00ebrdan\u00eb me udh\u00ebzime t\u00eb qarta: gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb komisionit, ajo do t\u2019ii b\u00ebnte k\u00ebto pyetje. Detyra jon\u00eb ishte t\u00eb p\u00ebrgjigjeshim. Un\u00eb isha nj\u00ebra nga nx\u00ebn\u00ebsit fatlum\u00eb me pyetje dhe p\u00ebrgjigje t\u00eb gatshme. Pyetja ime ishte sa zgjati mbet\u00ebria e ndonj\u00eb cari apo dinastie t\u00eb Rusis\u00eb. Filloi ora me komisionin, dhe kur erdhi radha e pyetjes sime, heshta. Revolta ime e vog\u00ebl nuk mbeti pa e nd\u00ebshkuar. N\u00eb or\u00ebn e radh\u00ebs, arsimtarja i b\u00ebri nj\u00eb shpallje klas\u00ebs. Ishte shum\u00eb e zhg\u00ebnjyer me mua, Hana Markun, p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb respektit q\u00eb kisha treguar p\u00ebr t\u00eb para komisionit.<\/p>\n<p>Po e p\u00ebrshkruaj k\u00ebt\u00eb moment sepse secili nga ne mban n\u00eb mend nj\u00eb moment t\u00eb till\u00eb, ku hipokrizia e t\u00eb rriturve n\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb shp\u00ebrfaqet fuqish\u00ebm dhe sh\u00ebmtuesh\u00ebm. M\u00ebsojm\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re q\u00eb respekti nuk jepet domosdosm\u00ebrisht n\u00eb baz\u00eb t\u00eb merit\u00ebs, por n\u00eb baz\u00eb t\u00eb rendit dhe t\u00eb autoritetit.\u00a0<a href=\"http:\/\/www.fes-prishtina.org\/wb\/media\/Publications\/2012\/Kosovo%20Youth%20Study%20ENGLISH.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nj\u00eb studim<\/a>\u00a0i b\u00ebr\u00eb nga Friedrich Ebert Stiftung n\u00eb 2012 ka anketuar t\u00eb rinj kosovar midis mosh\u00ebs 16-27, dhe jep nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb sistemit t\u00eb vlerave q\u00eb krijohen nga relacione t\u00eb tilla midis rinis\u00eb dhe t\u00eb rriturve. Shumica e t\u00eb rinjve n\u00eb Kosov\u00eb jetojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre, dhe e shohin baban\u00eb si figura m\u00eb me ndikim n\u00eb jet\u00ebn e tyre. 71% t\u00eb t\u00eb anketuar\u00ebve thon\u00eb se vendimet e r\u00ebnd\u00ebsishme personale i marrin s\u00eb bashku me prind\u00ebrit. Vet\u00ebm 22% t\u00eb t\u00eb anketuar\u00ebve thon\u00eb se marrin vendime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme vet\u00ebm. Raporti vazhdon me t\u00eb dh\u00ebna mbi pik\u00ebpamjet e rinis\u00eb kosovare mbi aktivizmin politik, bamir\u00ebsin\u00eb, arsimin, bashk\u00ebjetes\u00ebn me etni tjera dhe me njer\u00ebz t\u00eb orientimeve t\u00eb ndryshme seksuale, nd\u00ebr t\u00eb tjera. Shumica e rinis\u00eb son\u00eb rriten me bindjen q\u00eb vota e tyre nuk ndryshon asgj\u00eb, q\u00eb puna vullnetare \u00ebsht\u00eb e kot\u00eb, q\u00eb serb\u00ebt dhe personat LGBT nuk mund t\u00eb jen\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb, q\u00eb seksi \u00ebsht\u00eb tem\u00eb tabu, dhe q\u00eb suksesi n\u00eb pun\u00eb dhe n\u00eb arsim arritet kryesisht me lidhje personale apo me bakshish.<\/p>\n<p>Me k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna, shum\u00eb leht\u00eb mund t\u00eb ankohet p\u00ebr rinin\u00eb kosovare, sidomos p\u00ebr dembelin\u00eb dhe pasivitetin e saj. Por mos t\u00eb harrojm\u00eb se jemi b\u00ebr\u00eb t\u00eb till\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat m\u00eb lart nuk jan\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr pos nj\u00eb reflektim i vlerave, t\u00eb cilat jan\u00eb p\u00ebrforcuar nga shoq\u00ebria jon\u00eb, nj\u00eb shoq\u00ebri e cila na thot\u00eb se fjala e babait \u00ebsht\u00eb fjala e fundit dhe ndonj\u00eb shpull\u00eb e dh\u00ebn\u00eb nga m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit tan\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e edukimit ton\u00eb. \u201cBegenisja\u201d e rinis\u00eb me k\u00ebshilla vend e pa vend dhe infantilizim t\u00eb panevojsh\u00ebm ndodh si pasoj\u00eb. Daut Demaku na udh\u00ebzon se \u201c<a href=\"http:\/\/www.zeri.info\/aktuale\/33545\/demaku-rinise-kosovare-martohuni-sepse-do-te-jeni-te-pasur\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">i vdekuri dhe \u00e7upa nuk mbahen n\u00eb sht\u00ebpi<\/a>\u201d dhe insiston q\u00eb duhet t\u00eb riprodhojm\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb e sa m\u00eb shpejt. Daut Dauti na\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/daut.dauti.18\/posts\/10153631331504047?fref=nf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">udh\u00ebzon t\u00eb kujtoj\u00eb me mal<\/a>l vitet e komunizmit, sepse Iphone-at e dit\u00ebve t\u00eb sotsh\u00ebm jan\u00eb t\u00eb \u201crrejsh\u00ebm\u201d.\u00a0<a href=\"http:\/\/www.gazetatema.net\/web\/2015\/08\/28\/habia-zvicerane-hem-shqiptar-hem-normal\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Enver Robelli quan<\/a>\u00a0dy gra t\u00eb reja \u201c\u00e7ika\u201d p\u00ebr shkak se nuk e mbajn\u00eb mend historin\u00eb e Kosov\u00ebs nj\u00ebsoj si ai.<\/p>\n<p>Tendenca p\u00ebr t\u00eb moralizuar dhe korrigjuar rinin\u00eb e Kosov\u00ebs, sidomos nga figura t\u00eb tilla publike, mund t\u00eb riprodhoj\u00eb vet\u00ebm servilitet (q\u00eb m\u00eb s\u00eb paku i duhet Kosov\u00ebs), dhe inate kot midis \u201cgard\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr\u201d t\u00eb k\u00ebsaj shoq\u00ebrie dhe rinis\u00eb s\u00eb saj (re:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/isamustafa.rks\/posts\/1034846619879778\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Isa Mustafa<\/a>\u00a0karshi\u00a0<a href=\"http:\/\/illyriapress.com\/kryeminister-trimeria-nuk-lidhet-me-gjini\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">aksionit t\u00eb fundit t\u00eb Elona Kastratit<\/a>). Kur na thon\u00eb, \u201cju jeni ardhm\u00ebria e k\u00ebtij vendi,\u201d pajtohem, por me dy v\u00ebrejtje: gjeneratat para nesh na kan\u00eb l\u00ebn\u00eb mjaft pun\u00eb, dhe shembujt e panum\u00ebrt t\u00eb lakmis\u00eb, dembelis\u00eb, dhe vullnetit t\u00eb keq n\u00eb koh\u00ebn e pasluft\u00ebs nuk jan\u00eb ndonj\u00eb model p\u00ebr t\u2019u ndjekur.<\/p>\n<p>Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se nuk kemi \u00e7ka t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb nga ato dhe ata q\u00eb kan\u00eb ardhur para nesh. Mund t\u00eb gjejm\u00eb frym\u00ebzim pafund nga personat q\u00eb punuan dhe punojn\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb Kosov\u00eb me modesti dhe me ndershm\u00ebri. Por jo m\u00eb me k\u00ebt\u00eb imponim vlerash dhe me k\u00ebt\u00eb respekt t\u00eb rrem\u00eb. Porosia ime p\u00ebr ata\/ato q\u00eb kan\u00eb hequr dor\u00eb nga kjo rini do t\u00eb ishte: m\u00ebsoni t\u00eb shihni gjeneratat q\u00eb ju i keni krijuar jo si f\u00ebmij\u00eb, por si bart\u00ebsit e detyr\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb k\u00ebtij vendi. M\u00ebsoni, n\u00eb qoft\u00eb se mundeni, t\u00eb d\u00ebgjoni pa mllef dhe pa vner. M\u00ebsoni t\u00eb na shihni me pak dhembshuri, sepse d\u00ebshtimet dhe arritjet tona jan\u00eb nj\u00eb reflektim i d\u00ebshtimeve dhe i arritjeve tuaja. N\u00eb qoft\u00eb se me t\u00eb v\u00ebrtete jemi ardhm\u00ebria e k\u00ebtij vendi, na l\u00ebshoni pak vend.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur isha n\u00eb gjimnaz, kam qen\u00eb pjes\u00eb e atyre gjeneratave t\u00eb pasluft\u00ebs t\u00eb cilat kan\u00eb eksperimentuar me metoda \u201cmoderne\u201d t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies. P\u00ebr shumic\u00ebn e arsimtar\u00ebve n\u00eb gjimnazin tim, metodat moderne n\u00ebnkuptoheshin si puna n\u00eb grupe. Q\u00ebllimi i pun\u00ebs n\u00eb grupe ishte nxitja e debatit dhe e zgjidhjes s\u00eb problemeve n\u00eb ekip, por n\u00eb praktik\u00eb, \u00e7do [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":582,"featured_media":12043,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[2349],"ppma_author":[2236],"class_list":["post-469","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-brezi-i-ri"],"authors":[{"term_id":2236,"user_id":582,"is_guest":0,"slug":"hana-marku","display_name":"Hana Marku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/headshot.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/headshot.jpg"},"user_url":"","last_name":"Marku","first_name":"Hana","description":"Hana Marku, a Kosovar-Canadian writer, editor and researcher. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/582"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=469"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":470,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/469\/revisions\/470"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=469"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}