{"id":4690,"date":"2015-11-14T23:30:53","date_gmt":"2015-11-14T21:30:53","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4690"},"modified":"2024-10-14T13:59:58","modified_gmt":"2024-10-14T11:59:58","slug":"muzika-ne-kinema","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/muzika-ne-kinema\/","title":{"rendered":"Muzika n\u00eb kinema"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2016\/August\/02\/auto_rsz_unsplash-kitsune-41470144782.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p><em>Nj\u00eb film \u00ebsht\u00eb &#8211; apo duhet t\u00eb jet\u00eb &#8211; m\u00eb shum\u00eb si muzik\u00eb<br \/>\nsesa \u00a0fiction. Ai duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb avancim<br \/>\ni gjendjes son\u00eb shpirt\u00ebrore.<\/em><\/p>\n<p>Stanley Kubrick<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga dimensionet apo nj\u00eb nd\u00ebr shtyllat e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kinemas\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe muzika. Sot, mbase, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb ta konceptojm\u00eb nj\u00eb film pa muzik\u00eb. Muzika \u00ebsht\u00eb skenar, muzika \u00ebsht\u00eb imazh, \u00ebsht\u00eb koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, \u00ebsht\u00eb&#8230; Pra, muzika n\u00eb kinema p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb na paraqitet si tingull, ajo na shp\u00ebrfaqet edhe si gjuh\u00eb. Komunikimi i saj me spektatorin \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komunikim shum\u00eb i natyrsh\u00ebm. Mir\u00ebpo, p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtij komunikimi q\u00eb ushtron muzika karshi spektatorit, \u201c&#8230;ajo n\u00eb film nuk ka vet\u00ebm nj\u00eb rol artistik, por u jep imazheve nj\u00eb shprehje natyrore e t\u00eb gjall\u00eb, u jep nj\u00eb frym\u00ebmarrje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb\u201d (Bela Ballazs). Prandaj, k\u00ebt\u00eb shkrirje n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gati pothuajse t\u00eb p\u00ebrsosur muzika e ka gjetur n\u00eb kinema. Po ta parafrazojm\u00eb Balazs-in, i bie q\u00eb muzika p\u00ebr kineman\u00eb \u00ebsht\u00eb sikur drit\u00ebhija p\u00ebr piktur\u00ebn. Andaj, nga kjo v\u00ebrejm\u00eb se p\u00ebrve\u00e7 fuqis\u00eb q\u00eb muzika i dha kinemas\u00eb, ajo n\u00eb rrafshin kreativ dhe estetik b\u00ebri nj\u00eb kthes\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse. Q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb kinemas\u00eb pa z\u00eb ishte ndjer\u00eb nevoja p\u00ebr muzik\u00ebn. Shoq\u00ebrimi i imazheve me muzik\u00eb n\u00eb nj\u00eb film pa z\u00eb p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb e dinamizoi, ajo i dha kuptim edhe vet\u00eb imazheve dhe filmit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Nj\u00eb film pa z\u00eb, por q\u00eb shoq\u00ebrohej me muzik\u00eb n\u00eb fakt nuk ishte \u201cfilm pa z\u00eb\u201d. P\u00ebr shembull: filmi i Charlie Chaplin-it Modern Times (Koh\u00ebt Moderne \u2013 1936), \u00ebsht\u00eb nj\u00eb film pa z\u00eb, por q\u00eb muzika e b\u00ebn shum\u00eb t\u00eb z\u00ebsh\u00ebm dhe dometh\u00ebn\u00ebs n\u00eb paz\u00ebshmm\u00ebrin\u00eb e tij.<\/p>\n<p>Pra, ky dimension kuptimsues q\u00eb muzika luajti n\u00eb filmin pa z\u00eb u pa si shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr kineman\u00eb. Mir\u00ebpo, me ardhjen e kinemas\u00eb me z\u00eb, u mendua se muzika s\u2019do ta humb\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb, por ajo do t\u00eb jet\u00eb e panevojshme m\u00eb p\u00ebr futjen e saj n\u00eb film. Madje n\u00eb vitet \u201950 nj\u00eb grup i filmb\u00ebr\u00ebsve tentuan ta suspendojn\u00eb muzik\u00ebn nga kinemaja me iden\u00eb se tani p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb \u00ebsht\u00eb e panevojshme dhe e pafunksion, \u00ebsht\u00eb edhe e panatyrshme. Nj\u00eb iniciativ\u00eb e till\u00eb \u00ebsht\u00eb marr\u00eb m\u00eb von\u00eb edhe nga Lars von Trier-i dhe nj\u00eb ekip i filmb\u00ebr\u00ebsve n\u00eb filmin Dogme \u201995. Ata thon\u00eb se muzika \u00ebsht\u00eb e panatyrshme n\u00eb nj\u00eb film dhe ajo mund t\u00eb jet\u00eb aty vet\u00ebm n\u00ebse \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e ambientin ku b\u00ebhet filmi (ky model i t\u00eb b\u00ebrit film \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb koncept t\u00ebr\u00ebsisht ndryshe i t\u00eb b\u00ebrit kinema). Mir\u00ebpo, ajo \u00e7ka u v\u00ebrejt q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebsaj tendence ishte se tanim\u00eb muzika nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb instrument i kinemas\u00eb, por ishte b\u00ebr\u00eb her\u00eb-her\u00eb edhe pjesa kryesore e saj. Si\u00e7 thot\u00eb edhe Balazs: \u201c&#8230;po aq sa ishte e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr kineman\u00eb pa z\u00eb, muzika ishte gjithashtu e domosdoshme n\u00eb kineman\u00eb me z\u00eb\u201d. Z\u00ebri i muzik\u00ebs u b\u00eb edhe identifikuesi filmik. Pra, t\u2019shikuarit e nj\u00eb filmi duke e spostuar vullnetin dhe intelektin, ne na krijon nj\u00eb ndjesi t\u00eb fuqishme, sepse aty vet\u00ebm se kemi filluar nj\u00eb udh\u00ebtim p\u00ebr n\u00eb imagjinat\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n<p>Sikurse imazhet q\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm direkt n\u00eb ndjenjat tona, ashtu, thot\u00eb Bergman-i edhe &#8211; muzika punon n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb. Madje Bergman shton: \u2018(&#8230;) se nuk ka asnj\u00eb tjet\u00ebr form\u00eb t\u00eb artit q\u00eb ka kaq shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me filmin sesa muzika. T\u00eb dyja ndikojn\u00eb n\u00eb emocionet tona direkt, jo n\u00ebp\u00ebrmjet intelektit\u2019. Si\u00e7 shihet kemi nj\u00eb lidhje inherente mes muzik\u00ebs dhe kinemas\u00eb dhe kjo vjen si rezultat se q\u00eb t\u00eb dy k\u00ebto forma artistike prekin rrafshin ndjesor tonin. Pra, muzika n\u00eb film (q\u00eb nga filmi pa z\u00eb) p\u00ebrve\u00e7 se \u00ebsht\u00eb par\u00eb si nevoj\u00eb, por edhe interesante, ajo tek shikuesi e b\u00ebri kineman\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb qasshme. Ajo b\u00ebri rikuptimsimin e kinemas\u00eb. Madje Balazs-i thot\u00eb se: \u201cMuzika \u00ebsht\u00eb sfondi dhe perspektiva e imazhit\u201d. Pra, kinemaja \u00ebsht\u00eb nga ato media q\u00eb raporti yn\u00eb me t\u00eb zhvillohet nga nj\u00eb shum\u00ebsi e elementeve t\u00eb cilat i japin kuptim t\u00ebr\u00eb asaj q\u00eb paraqitet, k\u00ebshtu q\u00eb edhe muzika \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga k\u00ebto elemente me nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Po ta modifikonim fraz\u00ebn e \u00a0Nietzsche-s kur pohon se: \u201dPa muzik\u00ebn, jeta do t\u00eb ishte nj\u00eb gabim\u201d, at\u00ebher\u00eb p\u00ebr kontekstin kinematografik do t\u00eb ishte pa muzik\u00ebn, kinemaja do t\u00eb ishte nj\u00eb gabim.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb film \u00ebsht\u00eb &#8211; apo duhet t\u00eb jet\u00eb &#8211; m\u00eb shum\u00eb si muzik\u00eb sesa \u00a0fiction. Ai duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb avancim i gjendjes son\u00eb shpirt\u00ebrore. Stanley Kubrick &nbsp; Nj\u00eb nga dimensionet apo nj\u00eb nd\u00ebr shtyllat e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kinemas\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe muzika. Sot, mbase, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb ta konceptojm\u00eb nj\u00eb film pa muzik\u00eb. Muzika \u00ebsht\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":266,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[733],"class_list":["post-4690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":733,"user_id":266,"is_guest":0,"slug":"dritan-dragusha","display_name":"Dritan Dragusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp"},"user_url":"","last_name":"Dragusha","first_name":"Dritan","description":"Dritan Dragusha \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb filozofi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Dritani \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb teori t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjithashtu n\u00eb let\u00ebrsi, kinema dhe muzik\u00eb. Po ashtu, merret edhe me gazetari. \u00cbsht\u00eb kolumnist i rregullt n\u00eb platform\u00ebn online \"sbunker.net\". Ka qen\u00eb edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i filozofis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb \"The British School Kosova\". Bashkautor n\u00eb projektin kulturor televiziv \"Filozofema\", n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs. Aktualisht Dritani \u00ebsht\u00eb autor dhe moderator i emisionit \"Prizma\", n\u00eb televizionin T7."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/266"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4690"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8278,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4690\/revisions\/8278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4690"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}