{"id":4697,"date":"2015-11-26T14:25:58","date_gmt":"2015-11-26T12:25:58","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4697"},"modified":"2024-10-14T11:00:26","modified_gmt":"2024-10-14T09:00:26","slug":"hamleti-i-lumit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/hamleti-i-lumit\/","title":{"rendered":"Hamleti i Lumit"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2016\/August\/02\/auto_John_CageYs_Hamlet_11470147997.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Jo rrall\u00ebher\u00eb na ka ndodhur t\u00eb shohim shfaqje dhe vepra teatrale mjaft interesante nga regjisori Bekim Lumi, mir\u00ebpo, shtaqja e tij e fundit John Cage\u2019s Hamlet, p\u00ebr mendimin tim \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb. Ta vendos\u00ebsh bashk\u00eb Hamlet-in e Shakespeare-it, nj\u00eb dram\u00eb sa tragjike, po aq edhe poetike, sa muzikale po aq koherente; me vepr\u00ebn 4\u201933 t\u00eb John Cage-it, e cila konsiderohet si nj\u00eb nga veprat m\u00eb t\u00eb keqkuptuara dhe nj\u00ebherit m\u00eb provokative bashk\u00ebkohore, e cila edhe sot e k\u00ebsaj dite prodhon efekte t\u00eb tilla, \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmarrje me rrisk t\u00eb madh. Mbase regjisori Lumi edhepse m\u00eb mir\u00eb se \u00e7dokush tjet\u00ebr e ka t\u00eb njohur k\u00ebt\u00eb rrisk, ai e b\u00ebn\u00eb nj\u00eb ngjizje teatrale mes Shakespeare-it dhe Cage-it dhe prodhon nj\u00eb vep\u00ebr mjaft unike. Ky eksperiment teatral q\u00eb na ofron Lumi po aq sa \u00ebsht\u00eb unik \u00ebsht\u00eb edhe sentimental. Kjo shfaqje, ky \u2018Hamlet\u2019 i Lumit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrjetimi i tij n\u00eb raport me Hamlet-in e Shakespeare-it. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb Hamleti i Shakespeare-it e mund\u00ebson Hamletin e Lumit, por q\u00eb ky i fundit nuk \u00ebsht\u00eb si i pari. Kjo shprehje e till\u00eb, ky p\u00ebrjetim i rr\u00ebfyer jasht rregullave dhe shablloneve t\u00eb teatrit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thyrje tipike e klisheve mbi prodhimin e shfaqjeve teatrale tradicionale. K\u00ebto elemente dhe elementet e tjera q\u00eb do t\u2019i nd\u00ebrmendim n\u00eb vazhdim, k\u00ebt\u00eb shfaqje e b\u00ebjn\u00eb tipike postmoderne.<\/p>\n<p>Maurice Blanchot thot\u00eb se: \u201cPika qendrore e vepr\u00ebs s\u00eb artit \u00ebsht\u00eb puna si origjin\u00eb, pika e cila nuk mund t\u00eb arrihet, dhe ende e vetmja q\u00eb vlen t\u00eb arritet&#8221;. Pra edhepse \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb arrihet origjinaliteti i nj\u00eb vepre, megjithat\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr regjisori Lumi b\u00ebn\u00eb di\u00e7ka t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Nj\u00eb Hamlet tradicional i vendosur n\u00eb diskursin posmodern t\u00eb interpretimit e b\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb shfaqje si referenc\u00eb origjjinale t\u00eb Lumit. Fantazia e paraqitur n\u00eb k\u00ebt\u00eb shfaqje n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb forme \u00ebsht\u00eb realiteti hamletian. Po ta lexojm\u00eb me kujdes Hamletin e Shakespeare-it, v\u00ebrejm\u00eb se ngjarja q\u00eb rrjedh n\u00eb k\u00ebt\u00eb dram\u00eb \u00ebsht\u00eb fantastike. Mir\u00ebpo ajo q\u00eb Hamletin e b\u00ebn\u00eb edhe m\u00eb fantastik n\u00eb shfaqjen John Cage\u2019s Hamlet, \u00ebsht\u00eb fantazia e Lumit. Muzika \u00e7\u2019akorduese q\u00eb vjell violon\u00e7eloja, paraqet p\u00ebshtjellimi shpirt\u00ebror t\u00eb Hamletit, kurse z\u00ebri i nj\u00eb tenori \u00ebsht\u00eb ngushllimi i tij. Nj\u00eb llidhje telefonike q\u00eb lidh\u00eb fantazm\u00ebn me Hmletin, n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb lidhja q\u00eb Hamletin e lidh me t\u2019kaluar\u00ebn. E kaluara e Hamletit \u00ebsht\u00eb edhe fantazma jon\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb Lumi insiston t\u00eb na rikujtoj se e kaluara na g\u00ebrvish kujtes\u00ebn, por sikur nj\u00eb telefon q\u00eb bie papushim. Nj\u00eb vendosje e till\u00eb e shfaqjes n\u00ebn tingujt Cage-ian dhe n\u00ebn nj\u00eb ndriqim t\u00eb zbeht, pothuajse mbyt\u00ebs, k\u00ebt\u00eb shfaqje e b\u00ebn\u00eb t\u00eb magjishme.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb nuk mund t\u2019a konceptoj ndonj\u00eb vep\u00ebr arti si t\u00eb paturit e nj\u00eb ekzistenc\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga vet\u00eb jeta\u201d, thot\u00eb Antonin Artaud dhe pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb e b\u00ebn\u00eb Lumi. Ai Hmletin na e sjell n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrformanc\u00eb ku dinamika e zhvillimit t\u00eb shfaqjes \u00ebsht\u00eb edhe dinamika e realitetit t\u00eb shp\u00ebrfaqur si teat\u00ebr. I risjell\u00eb nga Lumi n\u00eb nj\u00eb performanc\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht eksperimentale, Hamleti \u00ebsht\u00eb shum\u00eb real. Gjithashtu blici i nj\u00eb aparati fotografik q\u00eb shkrepet p\u00ebr ta memorizuar momentin, \u00ebsht\u00eb shk\u00ebndija e nj\u00eb ngjarje t\u00eb ndodhur, por q\u00eb tanim\u00eb vet\u00ebm sa na ngacmon q\u00eb t\u2019kaluar\u00ebn mos ta hudhim n\u00eb shport\u00ebn e harres\u00ebs. Andaj, edhe si\u00e7 duket ky blic verbues tenton t\u00eb na shkund\u00eb nga kllapia e monotonis\u00eb bjerr\u00ebse aktuale. John Cage\u2019s Hamlet \u00ebsht\u00eb edhe tendenc\u00eb q\u00eb t\u00eb na nd\u00ebrpres ngarendjen n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb monotone. Ikjen \u00e7doher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga vetvetja, Lumi insiston q\u00eb ta nd\u00ebrpres dhe ta vendos\u00eb bal\u00eb p\u00ebr ball\u00eb me vetvet\u00ebn, Gjthashtu \u00ebsht\u00eb interesant t\u00eb thuhet se Hmleti i Shakespeare-it nuk \u00ebsht\u00eb Hamleti i Lumit, sikur q\u00eb Hamleti i Lumit nuk \u00ebsht\u00eb Hamleti i Shakespeare-it, sepse si\u00e7 thot\u00eb edhe Eco se: \u201d&#8230; t\u00eb lexuarit e tekstit t\u00eb njejt disa her\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsoj, sepse sa her\u00eb q\u00eb ta lexojm at\u00eb (tekstin), \u00e7do her\u00eb krijon tek ne nj\u00eb ndjesi t\u00eb ndryshme nga e para.<\/p>\n<p>P\u00ebrmbyllja e k\u00ebsaj shfaqje \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht hapja e dram\u00ebs s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb Hamletin e p\u00ebrcjell tek Shakespeare-i. Me k\u00ebt\u00eb regjisori edhe nj\u00ebher\u00eb tregon sensin e tij eksperimentues, por nj\u00ebkoh\u00ebsish provokon. Me vepr\u00ebn John Cage\u2019s Hamlet, regjisori Lumi d\u00ebshiron t\u00eb na tregoj se ai d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve t\u2019i\u2019u rr\u00ebfej histori, tregime q\u00eb jan\u00eb shprehje e nj\u00eb ndjesie t\u00eb brendshme t\u00eb tij dhe q\u00eb k\u00ebt\u00eb ndjesi t\u2019ua shfaq t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb ne ta shohim dhe ndjejm po ashtu.<\/p>\n<p>__________________<\/p>\n<p>Foto nga Arben Llapashtica<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jo rrall\u00ebher\u00eb na ka ndodhur t\u00eb shohim shfaqje dhe vepra teatrale mjaft interesante nga regjisori Bekim Lumi, mir\u00ebpo, shtaqja e tij e fundit John Cage\u2019s Hamlet, p\u00ebr mendimin tim \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb. Ta vendos\u00ebsh bashk\u00eb Hamlet-in e Shakespeare-it, nj\u00eb dram\u00eb sa tragjike, po aq edhe poetike, sa muzikale po aq koherente; me vepr\u00ebn 4\u201933 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":266,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[733],"class_list":["post-4697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":733,"user_id":266,"is_guest":0,"slug":"dritan-dragusha","display_name":"Dritan Dragusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp"},"user_url":"","last_name":"Dragusha","first_name":"Dritan","description":"Dritan Dragusha \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb filozofi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Dritani \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb teori t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjithashtu n\u00eb let\u00ebrsi, kinema dhe muzik\u00eb. Po ashtu, merret edhe me gazetari. \u00cbsht\u00eb kolumnist i rregullt n\u00eb platform\u00ebn online \"sbunker.net\". Ka qen\u00eb edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i filozofis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb \"The British School Kosova\". Bashkautor n\u00eb projektin kulturor televiziv \"Filozofema\", n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs. Aktualisht Dritani \u00ebsht\u00eb autor dhe moderator i emisionit \"Prizma\", n\u00eb televizionin T7."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/266"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4697"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8273,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4697\/revisions\/8273"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4697"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}