{"id":4816,"date":"2021-01-07T11:25:44","date_gmt":"2021-01-07T09:25:44","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4816"},"modified":"2024-10-25T11:47:10","modified_gmt":"2024-10-25T09:47:10","slug":"demokracia-ne-shqiperi-vazhdon-te-bej-regres-dhe-shqiptaret-jane-te-vetmit-qe-mund-ta-sherojne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/demokracia-ne-shqiperi-vazhdon-te-bej-regres-dhe-shqiptaret-jane-te-vetmit-qe-mund-ta-sherojne\/","title":{"rendered":"Demokracia n\u00eb Shqip\u00ebri vazhdon t\u00eb b\u00ebj regres dhe shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vetmit q\u00eb mund ta sh\u00ebrojn\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Viti q\u00eb lam\u00eb pas ka sh\u00ebnuar r\u00ebnie n\u00eb nivel global t\u00eb treguesve t\u00eb demokracis\u00eb, shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs dhe respektimit t\u00eb lirive dhe t\u00eb drejtave themelore t\u00eb njeriut. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vende elitare t\u00eb autoritarizmit si Kina dhe Rusia i kan\u00eb konsoliduar akoma m\u00eb shum\u00eb politikat e tyre agresive brenda dhe jasht\u00eb vendit, shtete t\u00eb tjera t\u00eb konsideruara demokratike, edhe pse t\u00eb brishta, u dor\u00ebzuan dhe u thelluan akoma m\u00eb shum\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb quhet \u201crecesion i demokracis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb Hungari parlamenti i ka dh\u00ebn\u00eb kryeministrit Viktor Orban fuqi t\u00eb pakufizuar duke e lejuar t\u00eb shtyj\u00eb zgjedhjet. E nj\u00ebjta gj\u00eb \u00ebsht\u00eb lejuar apo tentuar edhe n\u00eb vende t\u00eb tjera si Filipinet, Tanzania, El Salvador dhe Bolivia. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto vende kan\u00eb tre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta. S\u00eb pari, zgjedhjet jan\u00eb kontestuar. S\u00eb dyti, partit\u00eb opozitare dhe shoq\u00ebria civile kan\u00eb qen\u00eb dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb intimiduara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstante dhe e fundit, qeverit\u00eb i kan\u00eb zgjeruar fuqit\u00eb e tyre ekzekutive tej \u00e7do limiti demokratik. T\u00eb mbledhura s\u00eb bashku, sipas politologut amerikan Larry Jay Diamond, k\u00ebto p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb at\u00eb q\u00eb njihet si \u201cshtet grabitqar\u201d (predatory state).<\/p>\n<p>Sipas tij shtetet grabitqare prodhojn\u00eb shoq\u00ebri grabitqare t\u00eb cilat nuk pasurohen p\u00ebrmes m\u00ebnyrave q\u00eb i sh\u00ebrbejn\u00eb t\u00eb mir\u00ebs s\u00eb vendit, por duke shfryt\u00ebzuar fuqin\u00eb dhe privilegjin q\u00eb ato kan\u00eb, duke vjedhur, e duke p\u00ebrbuzur normat ligjore e shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs. E vetmja m\u00ebnyr\u00eb sipas tij q\u00eb t\u00eb ndalohet ky fenomen, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmes institucione t\u00eb drejta e demokratike, e p\u00ebr k\u00ebt\u00eb nj\u00eb rol themelor kan\u00eb vende si Shtete e Bashkuara dhe vende t\u00eb tjera me demokraci t\u00eb konsoliduar.<\/p>\n<p>N\u00eb mesin e k\u00ebtyre shteteve grabitqare hyn dhe Shqip\u00ebria. Nj\u00eb vend i cil\u00ebsuar si demokraci iliberale, ku korrupsioni lul\u00ebzon dita dit\u00ebs dhe shteti i s\u00eb drejt\u00ebs \u00ebsht\u00eb inekzistent. Ndon\u00ebse indekset tregojn\u00eb qart\u00ebsisht q\u00eb Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb n\u00eb regres, ajo vazhdon t\u00eb shihet nga vendet per\u00ebndimore si shtet demokratik. Mjafton t\u00eb shoh\u00ebsh mos\/q\u00ebndrimet e trupave diplomatik\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar, e sidomos ato t\u00eb Ambasad\u00ebs Amerikane dhe Bashkimit Europian. Prishja e teatrit komb\u00ebtar, dhuna policore n\u00eb protesta, ndryshimi i kushtetut\u00ebs e rregullave zgjedhore dhe shfryt\u00ebzimi i pandemis\u00eb nga qeveria nuk ndoll\u00ebn asnj\u00eb reagim. P\u00ebrkundrazi, p\u00ebrkeq\u00ebsuan situat\u00ebn dhe i dhan\u00eb dor\u00eb t\u00eb lir\u00eb qeveris\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb marrjes s\u00eb kryesis\u00eb s\u00eb OSBE Ministria e Jashtme Suedeze nd\u00ebr t\u00eb tjera fal\u00ebnderoi Kryeministrin Edi Rama \u201cp\u00ebr udh\u00ebheqjen inspiruese t\u00eb OSBE-s\u00eb dhe modelin e ri t\u00eb lidershpit ekzekutiv\u201d. Thua vall\u00eb Suedia nuk ishte n\u00eb dijeni t\u00eb situat\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri? Thua vall\u00eb nuk e mendoi q\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb e till\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdorej n\u00eb kurriz t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb, ashtu si heshtja apo reagimet e pakuptimta t\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb?<\/p>\n<p>Vet\u00ebm gjat\u00eb vitit 2020 jan\u00eb arrestuar t\u00eb pakt\u00ebn 6 gazetar\u00eb, qeveria tentoi t\u00eb kalonte nj\u00eb ligj i cili rrezikonte lirin\u00eb e shprehjes dhe \u00e7do protest\u00eb u shtyp me dhun\u00eb nga policia. Transparency International theksoi q\u00eb kapja e shtetit po pasuron politikan\u00ebt n\u00eb kurriz t\u00eb qytetar\u00ebve. Freedom House dhe World Justice Report raportojn\u00eb r\u00ebnie t\u00eb demokracis\u00eb dhe shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs. K\u00ebshilli i Europ\u00ebs d\u00ebnon dhun\u00ebn policore dhe b\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebse qeverin\u00eb. At\u00ebher\u00eb ku q\u00ebndron modeli i lidershipit i cili i atribuohet nj\u00eb qeverie me tendenca t\u00eb theksuara autokrate?<\/p>\n<p>Sigurisht q\u00eb kjo pritet nga nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt. N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur edhe vendet me demokraci t\u00eb zhvilluar jan\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi, vende si Shqip\u00ebria kalojn\u00eb n\u00eb plan t\u00eb dyt\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht \u201cstabiliteti p\u00ebrpara demokracis\u00eb\u201d vijon t\u00eb jet\u00eb kryefjala e politik\u00ebs s\u00eb jashtme s\u00eb k\u00ebtyre vendeve n\u00eb koh\u00eb krize.<\/p>\n<p>Pak muaj na ndajn\u00eb nga zgjedhjet parlamentare. Qeveria vijon fushat\u00ebn e saj duke premtuar rritje rrogash, inaugurime banesash t\u00eb rind\u00ebrtuara nga shkat\u00ebrrimi i t\u00ebrmetit t\u00eb dhjetorit t\u00eb vitit 2019, parad\u00eb me ambulanca t\u00eb reja n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e kryeqytetit dhe shp\u00ebrndarje certifikatash pron\u00ebsie, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb kjo konsiderohet propagand\u00eb e ndalohet me ligj. Parlamenti gjysmak n\u00eb kontroll t\u00eb plot\u00eb t\u00eb pushtetit qendror dhe sistemi i drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb gjendje kome nga e cila nuk dihet kur do dal\u00eb. Media e bler\u00eb, e shantazhuar deri n\u00eb vet\u00ebcensur\u00eb, dhe vet\u00ebm me ndonj\u00eb syresh q\u00eb ka guximin t\u00eb flas\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. Duket sikur n\u00eb fund t\u00eb tunelit drit\u00eb nuk ka.<\/p>\n<p>E gjitha kjo s\u00eb bashku me heshtjen dhe q\u00ebndrimin shtremb\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebve, nuk b\u00ebn gj\u00eb tjet\u00ebr vet\u00ebm sa ushqen makin\u00ebn propagandistike orwelliane t\u00eb qeveris\u00eb, e cila eventualisht tremb ose manipulon dhe ato shqiptar\u00eb q\u00eb nuk kan\u00eb ikur ende nga ato troje. P\u00ebrball\u00eb k\u00ebtij p\u00ebrbind\u00ebshi t\u00eb friksh\u00ebm q\u00ebndrojn\u00eb nj\u00eb opozit\u00eb me nj\u00eb t\u00eb shkuar jo fort t\u00eb ndritur, por p\u00ebrs\u00ebri akoma t\u00eb paprovuar n\u00eb pushtet dhe nj\u00eb grupimi figurash t\u00eb pasprovuara n\u00eb politik\u00eb. Shqiptar\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb dileme t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb e thuajse ekzistenciale p\u00ebr t\u00eb ardhmen e vendit. T\u00eb vazhdojm\u00eb me status quon-n\u00eb apo t\u00eb zgjedhim t\u00eb keqen m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl? N\u00eb fund asnj\u00ebra nuk jan\u00eb zgjidhja ideale, por p\u00ebrpjekja drejt nj\u00eb t\u00eb ardhmeje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb nuk duhet t\u00eb ndaloj\u00eb. Fundja, rruga drejt demokracis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb sprint, por nj\u00eb maraton\u00eb pa mbarim gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs vjen nj\u00eb moment q\u00eb k\u00ebpuc\u00ebt q\u00eb t\u00eb vrasin duhen hedhur edhe pse k\u00ebpuc\u00ebt e reja mund t\u00eb mos jen\u00eb idealet.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Viti q\u00eb lam\u00eb pas ka sh\u00ebnuar r\u00ebnie n\u00eb nivel global t\u00eb treguesve t\u00eb demokracis\u00eb, shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs dhe respektimit t\u00eb lirive dhe t\u00eb drejtave themelore t\u00eb njeriut. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vende elitare t\u00eb autoritarizmit si Kina dhe Rusia i kan\u00eb konsoliduar akoma m\u00eb shum\u00eb politikat e tyre agresive brenda dhe jasht\u00eb vendit, shtete t\u00eb tjera [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":394,"featured_media":8955,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[639],"ppma_author":[388],"class_list":["post-4816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-albania"],"authors":[{"term_id":388,"user_id":394,"is_guest":0,"slug":"albi-cela","display_name":"Albi \u00c7ela","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/albi_cela_2-e1699366005856.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/albi_cela_2-e1699366005856.png"},"user_url":"","last_name":"\u00c7ela","first_name":"Albi","description":"Albi \u00c7ela \u00ebsht\u00eb nj\u00eb jurist nga Tirana, i cili aktualisht banon n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. S\u00eb fundi ai ka qen\u00eb Fellow pran\u00eb Universitetit Shtet\u00ebror t\u00eb Arizon\u00ebs n\u00eb programin International Rule of Law and Security, i zhvilluar n\u00eb bashk\u00ebpunim me Institutin McCain p\u00ebr Lidership Nd\u00ebrkomb\u00ebtar, n\u00eb Washington D.C. \u00c7ela \u00ebsht\u00eb gjithashtu themelues i kanalit podcast, Rule of Law Albania."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/394"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4816"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9186,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4816\/revisions\/9186"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4816"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}