{"id":4846,"date":"2020-12-21T11:51:58","date_gmt":"2020-12-21T09:51:58","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4846"},"modified":"2024-11-06T11:53:23","modified_gmt":"2024-11-06T09:53:23","slug":"e-ardhmja-e-kosoves-ne-nato-hapat-e-nevojshem-per-integrim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/e-ardhmja-e-kosoves-ne-nato-hapat-e-nevojshem-per-integrim\/","title":{"rendered":"E ardhmja e Kosov\u00ebs n\u00eb NATO: Hapat e nevojsh\u00ebm p\u00ebr integrim"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>M\u00eb 14 dhjetor 2020, Kosova festoi dy vjetorin e themelimit t\u00eb ushtris\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb faz\u00ebn e transformimit dhjet\u00ebvje\u00e7ar p\u00ebr ngritjen e kapaciteteve t\u00eb plota ushtarake. Q\u00eb nga themelimi i ushtris\u00eb, Kosova ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se q\u00ebllimi i saj \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb NATO.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo arritja e k\u00ebtij q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb mjaft sfidues duke marr\u00eb parasysh dy probleme ky\u00e7e politike: Mosnjohja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs nga kat\u00ebr shtete an\u00ebtare t\u00eb NATO-s (Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja) dhe mungesa e epilogut t\u00eb dialogut dhe normalizimit Kosov\u00eb-Serbi.<\/p>\n<p>Aktualisht, Kosova \u00ebsht\u00eb i vetmi vend n\u00eb rajon q\u00eb nuk ka ndonj\u00eb form\u00eb t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnies kontraktuale me NATO-n. Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi jan\u00eb an\u00ebtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb ri t\u00eb Aleanc\u00ebs, nd\u00ebrsa Bosnje e Hercegovina dhe Serbia jan\u00eb pjes\u00eb e programit \u201cPartneriteti p\u00ebr Paqe\u201d.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb problemet politike, Kosova nuk duhet t\u00eb mbetet peng i proceseve politike. P\u00ebrkundrazi, duhet t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb qasje m\u00eb proaktive n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb forcoj\u00eb lidhjet e saj me NATO-n.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, Instituti Demokraci p\u00ebr Zhvillim (D4D) n\u00eb bashk\u00ebpunim me Institutin Clingendael n\u00eb Holand\u00eb kan\u00eb p\u00ebrpiluar nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.clingendael.org\/sites\/default\/files\/2020-12\/Kosovos_NATO_future_Correct.pdf\">analiz\u00eb t\u00eb politikave<\/a><u>,<\/u>\u00a0e cila hedh n\u00eb pah disa mund\u00ebsi dhe rekomandime sesi mund t\u00eb forcohen lidhjet mes Kosov\u00ebs dhe NATO-s duke marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb rrethanat dhe sfidat aktuale.<\/p>\n<p>M\u00eb posht\u00eb identifikohen disa hapa t\u00eb mundsh\u00ebm politik dhe ushtarak q\u00eb Kosova mund t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn afatshkurt\u00ebr dhe afatmesme p\u00ebr integrim n\u00eb NATO.<\/p>\n<p><strong>1. Mbajtja e ekuilibrit politiko-ushtarak<\/strong><\/p>\n<p>Kosova duhet t\u00eb jet\u00eb e vet\u00ebdijshme p\u00ebr ekuilibrin ushtarako-politik, ku \u00e7do ndryshim ushtarak mund t\u00eb ket\u00eb pasoja politike. Kosova duhet ta ket\u00eb parasysh se procesi i forcimit t\u00eb kapaciteteve t\u00eb saj ushtarake mund t\u00eb krijoj\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsi tek disa shtete an\u00ebtare t\u00eb NATO-s. \u00c7do ndryshim i madh ushtarak q\u00eb b\u00ebhet n\u00eb Kosov\u00eb shikohet me nj\u00eb sy t\u00eb dyshimt\u00eb p\u00ebrtej kufirit.<\/p>\n<p>Gjithashtu, Rezoluta 1244 mbetet ende n\u00eb fuqi, prandaj mbajtja e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb ngushta me KFOR-in \u00ebsht\u00eb ky\u00e7e. Rrjedhimisht, \u00ebsht\u00eb imperative q\u00eb zhvillimi dhe ngritja e kapaciteteve ushtarake t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb bashk\u00ebpunim t\u00eb ngusht\u00eb me NATO-n.<\/p>\n<p><strong>2. Plot\u00ebsimi i kritereve t\u00eb nevojshme<\/strong><\/p>\n<p>Kosov\u00ebs ende i mungojn\u00eb aft\u00ebsi dhe kapacitete t\u00eb konsiderueshme ushtarake dhe politike. Vendet q\u00eb aspirojn\u00eb t\u00eb integrohen n\u00eb NATO duhet t\u00eb tregojn\u00eb angazhim serioz n\u00eb reformat e nevojshme demokratike dhe institucionale, p\u00ebrfshir\u00eb forcimin e sundimit t\u00eb ligjit dhe luftimin e korrupsionit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, Kosova duhet t\u00eb tregoj\u00eb progres t\u00eb vazhduesh\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto fusha.<\/p>\n<p>Tutje, Kosova duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb me rritje graduale t\u00eb buxhetit t\u00eb dedikuar p\u00ebr mbrojtje. Ngritja progresive e buxhetit \u00ebsht\u00eb indikacion p\u00ebr gatishm\u00ebrin\u00eb dhe p\u00ebrkushtimin e Kosov\u00ebs p\u00ebr krijimin e nj\u00eb force profesionale dhe t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjitha operacionet.<\/p>\n<p><strong>3. Investimi dhe zhvillim i aft\u00ebsive \u201ct\u00eb specializuara\u201d ushtarake<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb kuptimin absolut, Kosova nuk ka shum\u00eb p\u00ebr t\u2019i ofruar aleanc\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe ushtarake n\u00eb bot\u00eb. Megjithat\u00eb, vendet e vogla mund t\u00eb p\u00ebrdorin karakteristikat e tyre t\u00eb ve\u00e7anta q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me vendndodhjen e tyre gjeografike, njohurit\u00eb p\u00ebr rajonin dhe aft\u00ebsit\u00eb e specializuara nga t\u00eb cilat mund t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb NATO.<\/p>\n<p>Bazuar n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e Forc\u00ebs s\u00eb Siguris\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs (FSK) n\u00eb p\u00ebrkrahjen e p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shp\u00ebtimit n\u00eb Shqip\u00ebri pas t\u00ebrmetit n\u00eb vitin 2019, Kosova mund t\u00eb zhvilloj\u00eb m\u00eb tej aft\u00ebsit\u00eb e saj &#8220;t\u00eb specializuara&#8221; n\u00eb misione speciale t\u00eb k\u00ebrkimit dhe shp\u00ebtimit dhe p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb e gatshme t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb misionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb NATO-s dhe Kombeve t\u00eb Bashkuara.<\/p>\n<p><strong>4. P\u00ebrmir\u00ebsimi i burokracis\u00eb dhe korpusit diplomatik<\/strong><\/p>\n<p>Aktualisht, vendit i mungon nj\u00eb trup\u00eb e duhur diplomatike dhe ekspert\u00eb p\u00ebr t\u00eb zgjeruar stafin e saj. Gjithashtu, \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb institucionet e Kosov\u00ebs t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb sistem burokratik q\u00eb funksionon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive, pasi q\u00eb ai \u00ebsht\u00eb ky\u00e7 p\u00ebr pjes\u00ebmarrje n\u00eb organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta arritur k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, Kosova duhet t\u00eb investoj\u00eb n\u00eb trup\u00ebn e saj diplomatike dhe krijimin e nj\u00eb Grupi Punues t\u00eb NATO-s, i cili do t\u00eb fokusohej n\u00eb hartimin e nj\u00eb strategjie p\u00ebr integrimin e Kosov\u00ebs n\u00eb NATO.<\/p>\n<p><strong>5. Rritja e numrit t\u00eb minoriteteve n\u00eb grada m\u00eb t\u00eb larta<\/strong><\/p>\n<p>Me gjith\u00eb faktin se sistemi i gradimit p\u00ebrbrenda FSK-s\u00eb shkon n\u00ebp\u00ebrmjet sistemit kohor dhe praktikave t\u00eb diskriminimit pozitiv p\u00ebr minoritetet, FSK duhet t\u00eb ofroj\u00eb mund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr gradime p\u00ebr minoritetet, n\u00eb ve\u00e7anti personelin e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike serbe t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb ulte duksh\u00ebm propagand\u00ebn serbe se FSK po tenton t\u00eb pushtoj\u00eb dhunsh\u00ebm zonat e banuara me serb\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Gjithashtu, kjo do t\u00eb d\u00ebrgonte nj\u00eb mesazh shteteve mike t\u00eb Kosov\u00ebs, se FSK \u00ebsht\u00eb e determinuar t\u2019i p\u00ebrmbahet standardeve t\u00eb NATO-s.<\/p>\n<p><strong>6. Insistim p\u00ebr pjes\u00ebmarrje n\u00eb aktivitete p\u00ebr sigurin\u00eb rajonale<\/strong><\/p>\n<p>Kosova duhet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb insistuese q\u00eb FSK t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb sigurin\u00eb rajonale. Nj\u00eb shembull konkret \u00ebsht\u00eb \u201cTask Forca Mjek\u00ebsore Ballkanike\u201d e cila \u00ebsht\u00eb nj\u00eb format bashk\u00ebpunimi midis Shqip\u00ebris\u00eb, Bosnje dhe Hercegovin\u00ebs, Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, Malit t\u00eb Zi, Serbis\u00eb dhe Sllovenis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb rritur bashk\u00ebpunimin mjek\u00ebsor ushtarak n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Kosova mund ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb l\u00ebvizje ve\u00e7an\u00ebrisht tani, gjat\u00eb pandemis\u00eb COVID-19, i cili do t\u00eb ishte nj\u00eb sugjerim praktik q\u00eb Kosova mund t\u00eb ofroj\u00eb kontributin e saj n\u00eb ndonj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb.<\/p>\n<p><strong>7. P\u00ebrpilim i k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr dialog politik me NATO-n<\/strong><\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani, komunikimi Kosov\u00eb-NATO \u00ebsht\u00eb organizuar p\u00ebrmes zyr\u00ebs nd\u00ebrlidh\u00ebse t\u00eb NATO-s n\u00eb Kosov\u00eb (NALT), mir\u00ebpo Kosova duhet t\u00eb krijoj\u00eb linja direkte t\u00eb komunikimit me NATO-n. P\u00ebr t\u00eb demonstruar gatishm\u00ebrin\u00eb e saj politike p\u00ebr rritjen e bashk\u00ebveprimit me NATO-n, Kosova duhet q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb t\u00eb vendos\u00eb nj\u00eb dialog n\u00eb rrafshin politik.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb sfidat, Kosova duhet t\u2019i b\u00ebj\u00eb t\u00eb qarta q\u00ebndrimet e saj n\u00eb form\u00eb zyrtare dhe t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb dy rrug\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. Kjo mund t\u00eb arrihet p\u00ebrmes lejimit t\u00eb ambasad\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb Belgjik\u00eb t\u00eb kontaktoj\u00eb me selin\u00eb e NATO-s dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve politike me vendet an\u00ebtare t\u00eb NATO-s q\u00eb njohin Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky artikull\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autorit\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\"><\/div>\n<div class=\"share\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb 14 dhjetor 2020, Kosova festoi dy vjetorin e themelimit t\u00eb ushtris\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb faz\u00ebn e transformimit dhjet\u00ebvje\u00e7ar p\u00ebr ngritjen e kapaciteteve t\u00eb plota ushtarake. Q\u00eb nga themelimi i ushtris\u00eb, Kosova ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se q\u00ebllimi i saj \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb NATO. Mir\u00ebpo arritja e k\u00ebtij q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb mjaft sfidues duke marr\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":9655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1474,11,637],"ppma_author":[20],"class_list":["post-4846","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-integrimi","tag-kosova","tag-nato"],"authors":[{"term_id":20,"user_id":4,"is_guest":0,"slug":"visar","display_name":"Visar Xhambazi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Xhambazi","first_name":"Visar","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4846","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4846"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4846\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9666,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4846\/revisions\/9666"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4846"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}