{"id":4888,"date":"2020-11-24T15:46:23","date_gmt":"2020-11-24T13:46:23","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4888"},"modified":"2024-11-01T13:18:39","modified_gmt":"2024-11-01T11:18:39","slug":"liria-ka-emra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/liria-ka-emra\/","title":{"rendered":"Liria ka emra"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Fushata \u201cLiria ka Em\u00ebr\u201d duket se ka shum\u00eb q\u00ebllime. Ajo lindi si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj aktakuzave dhe pastaj arrestimeve nga Gjykata Speciale\u00a0t\u00eb 4 prej njer\u00ebzve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u00a0t\u00eb Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare t\u00eb Kosov\u00ebs. Pra n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, fushata kishte p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb thoshte se t\u00eb akuzuarit jan\u00eb \u00c7lirimtar\u00ebt dhe se p\u00ebrballja e tyre me Gjykat\u00ebn n\u00eb Hag\u00eb \u00ebsht\u00eb padrejt\u00ebsi. Pra porosia \u00ebsht\u00eb se \u00e7lirimtar\u00ebt nuk mund t\u00eb gjykohen. E \u00c7lirimtar\u00ebt jan\u00eb k\u00ebta: Tha\u00e7i, Veseli, Krasniqi e Selimi. (\u00cbsht\u00eb interesant se si Sali Mustafa p\u00ebrmendet shum\u00eb m\u00eb pak edhe pse \u00ebsht\u00eb i arrestuari i par\u00eb). Pra q\u00eb Emri i Liris\u00eb \u00ebsht\u00eb vullneti kolektiv p\u00ebr \u00e7lirim. Subjektivizimi jon\u00eb kolektiv n\u00ebn nj\u00eb organizim e k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb vetme: Liri nga Serbia.<\/p>\n<p>Fushata filloi t\u00eb zgjerohet menj\u00ebher\u00eb pas dit\u00ebve t\u00eb para t\u00eb Emrit t\u00eb Liris\u00eb. Filluan t\u00eb p\u00ebrmenden edhe viktimat civile t\u00eb luft\u00ebs, masakrat e kryera nga forcat okupatore t\u00eb Serbis\u00eb (ushtria, policia, paramilitar\u00ebt, etj). M\u00eb von\u00eb viktimat e dhun\u00ebs s\u00eb orkestruar seksuale t\u00eb kryera po nga k\u00ebto forca okupatore t\u00eb Serbis\u00eb. Porosia e fushat\u00ebs filloi t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb karakter t\u00eb ri, shtes\u00eb, at\u00eb t\u00eb liris\u00eb si shpagim p\u00ebr dhun\u00ebn q\u00eb Serbia ka ushtruar p\u00ebrmbi popullat\u00ebn civile n\u00eb Kosov\u00eb. K\u00ebshtu, Emri i Liris\u00eb p\u00ebson nj\u00eb ndryshim thelb\u00ebsor: Liria b\u00ebhet rrjedhoj\u00eb jo e subjektivizimit, por e viktimizimit. Dallim i madh ky.<\/p>\n<p>S\u00ebkndejmi kjo fushat\u00eb me emrat e ndrysh\u00ebm t\u00eb liris\u00eb shp\u00ebrfaq\u00eb dualitetin konceptual e teorik t\u00eb cilin e kemi jetuar tash e 21 vjet. Hendeku mes k\u00ebndv\u00ebshtrimit ton\u00eb p\u00ebr lirin\u00eb si \u201cfitore e vullnetit\u201d dhe k\u00ebndv\u00ebshtrimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr lirin\u00eb ton\u00eb \u201csi kund\u00ebrshp\u00ebrblim p\u00ebr viktimat\u201d. T\u00eb mos keqkuptohemi asnj\u00ebra prej k\u00ebtyre nuk \u00ebsht\u00eb e pav\u00ebrtet\u00eb. N\u00eb situat\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb (sikur n\u00eb cilindo vend t\u00eb kolonizuar) k\u00ebto dy t\u00eb v\u00ebrteta paralele bashk\u00ebjetojn\u00eb n\u00eb histori. Sepse ka nj\u00eb nd\u00ebrlidhje dialektike mes dyjave, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs k\u00ebto e ushqejn\u00eb nj\u00ebra tjetr\u00ebn: Dhuna e diskriminimi nga Serbia na e ushqente vullnetin p\u00ebr liri, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb organizimi yn\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur lirin\u00eb e p\u00ebrshpejtoi e p\u00ebrshkall\u00ebzoi dhun\u00ebn nga Serbia. Deri n\u00eb momentin kur NATO e konsideroi k\u00ebt\u00eb dhun\u00eb t\u00eb patolerueshme dhe t\u00eb papranueshme. Dhe nd\u00ebrhyri. Dhe u \u00e7liruam. Dhe filluam t\u00eb jetojm\u00eb t\u00eb lir\u00eb.<\/p>\n<p>Por n\u00eb nivelin diskursiv megjithat\u00eb ka r\u00ebnd\u00ebsi se ku e v\u00eb theksin: te vullneti apo viktimizimi. Sepse k\u00ebto dyja kan\u00eb nj\u00eb dallim mbase jo shum\u00eb t\u00eb madh, por tejet t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. N\u00ebse liri\u00eb e shohim si shpagim p\u00ebr dhun\u00ebn e ushtruar nga Serbia, at\u00ebher\u00eb kjo merr form\u00ebn e liris\u00eb negative: \u201cliri nga\u201d. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vullneti paraqet lirin\u00eb pozitive \u2018liri p\u00ebr\u2019. P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb e para krijon kushtet q\u00eb e kaluara e dhunshme t\u00eb mos p\u00ebrs\u00ebritet n\u00eb t\u00eb ardhmen, e dyta fokusin e ka te e ardhmja, te themelimi i nj\u00eb shoq\u00ebrie q\u00eb e pamund\u00ebson p\u00ebrs\u00ebritjen e s\u00eb kaluar\u00ebs. Ashtu shprehet m\u00eb s\u00eb miri n\u00eb k\u00ebt\u00eb citat t\u00eb Nelson Mandelas:\u00a0\u201cSepse t\u00eb qenit i lir\u00eb nuk n\u00ebnkupton vet\u00ebm heqjen e zinxhir\u00ebve, por n\u00ebnkupton t\u00eb jetosh n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb e respekton dhe p\u00ebrnalt\u00ebson lirin\u00eb e tjer\u00ebve.\u201d<\/p>\n<p>Pra liria q\u00eb vjen nga vullneti q\u00ebllim par\u00ebsor e ka emancipimin, p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb ajo q\u00eb vjen nga viktimizimi, emancipimin mund ta ket\u00eb pasoj\u00eb, por jo q\u00ebllim. Por prap\u00eb k\u00ebtu duhet ta b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb qart\u00ebsim: jo secili vullnet kolektiv, e aq m\u00eb pak kur ky vullnet reduktohet n\u00eb nj\u00eb subjekt t\u00eb caktuar politik, materializon q\u00ebllimin emancipues. Ka shum\u00eb raste n\u00eb histori kur vullneti p\u00ebr liri \u00ebsht\u00eb keqp\u00ebrdorur p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb shtypjes nj\u00eb form\u00eb t\u00eb re, me p\u00ebrmbajtje t\u00eb paprekur. Por n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi angazhimi p\u00ebr \u00e7lirim b\u00ebhet me syt\u00eb nga e ardhmja, edhe pse nxitet nga mosdurueshm\u00ebria e s\u00eb tashmes. Gj\u00eb q\u00eb n\u00ebnkupton se vlera e angazhimit p\u00ebr liri, aspekti univeralizues i nj\u00eb angazhimi t\u00eb k\u00ebtill\u00eb partikular, varet kryek\u00ebput nga pastajshm\u00ebria e tij, nga cil\u00ebsia e liris\u00eb q\u00eb ai prodhon. N\u00ebse liria paska qen\u00eb vet\u00ebm \u2018heqje e zinxhir\u00ebve\u2019 apo v\u00ebrtet\u00eb vullnet \u2018p\u00ebr t\u00eb jetuar ashtu q\u00eb ta respektojm\u00eb e p\u00ebrnalt\u00ebsojm\u00eb lirin\u00eb p\u00ebr tjetrin\u2019.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu Liria fiton Emra t\u00eb rinj. Drejt\u00ebsia \u00ebsht\u00eb Emri i Liris\u00eb. Pra q\u00eb lufta jon\u00eb p\u00ebr liri ka qen\u00eb e drejt\u00eb dhe ka pasur p\u00ebr q\u00ebllim realizimin e drejt\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb kolektivisht e secilin prej nesh ve\u00e7 e ve\u00e7. Dhe q\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb t\u00eb zhduket shtypja e diskriminimi ndaj Tjetrit pavar\u00ebsisht p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike, gjinore e fetare. Pra pavar\u00ebsisht n\u00ebse Tjetri \u00ebsht\u00eb gruaja, serbi, romi, katoliku, ortodoksi, homoseksuali, ateisti. Q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb lir\u00eb, se po iu cenua liria vet\u00ebm nj\u00ebrit prej k\u00ebtyre, at\u00ebher\u00eb i cenohet secilit.<\/p>\n<p>S\u00ebk\u00ebndejmi Emri i Liris\u00eb nuk mund t\u00eb partikularizohet.\u00a0E as t\u00eb ve\u00e7ohet nj\u00eb klas\u00eb a kategori njer\u00ebzish. Kur Emri i Liris\u00eb \u00ebsht\u00eb drejt\u00ebsia, at\u00ebher\u00eb drejt\u00ebsi duhet t\u00eb ket\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjitha viktimat. Pavar\u00ebsisht s\u00eb kush jan\u00eb viktimat e pavar\u00ebsisht se kush jan\u00eb dorasit. Fushata \u201cLiria ka Em\u00ebr\u201d \u00ebsht\u00eb e heshtur p\u00ebr viktimat tjera p\u00ebrve\u00e7 viktimat e kryera nga forcat serbe. E \u00e7far\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me t\u00eb tjer\u00ebt? T\u2019i l\u00ebm\u00eb pa drejt\u00ebsi? Po a nuk \u00ebsht\u00eb kjo padrejt\u00ebsi? A nuk po e c\u00ebnoka pik\u00ebrisht ky k\u00ebndv\u00ebshtrim nj\u00ebrin prej emrave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb Liris\u00eb? At\u00eb t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Emri tjet\u00ebr i Liris\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb ishte barazia. Shoq\u00ebria e themeluar p\u00ebrmes angazhimit p\u00ebr liri mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm e barabart\u00eb. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb liria ka kuptim kur i heq Zinxhir\u00ebt n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, e jo vet\u00ebm zinxhir\u00ebt ton\u00eb. Pra q\u00eb liria duhet t\u2019a siguroj\u00eb trajtimin e barabart\u00eb p\u00ebr pun\u00ebtorin, t\u00eb papunin, t\u00eb varf\u00ebrin\u00eb, t\u00eb pashkolluarin, t\u00eb s\u00ebmurin, t\u00eb pensionuarin ashtu si\u00e7 e trajton t\u00eb pasurin e t\u00eb pushtetshmin. Vet\u00ebm k\u00ebshtu mund ta vler\u00ebsojm\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e liris\u00eb son\u00eb, n\u00ebse ajo themelon shoq\u00ebri t\u00eb barabart\u00eb. P\u00ebrndryshe b\u00ebhet liri vet\u00ebm p\u00ebr disa. Pra heqje e prangave nga duart e disave p\u00ebr t\u2019i vendosur n\u00eb duar t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<p>Dhe p\u00ebr fund Liria bart emrin e P\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb. Angazhimi p\u00ebr liri n\u00ebnkupton insistimin n\u00eb krijimin e nj\u00eb rendi t\u00eb ri shoq\u00ebror q\u00eb v\u00ebrtet\u00eb pamund\u00ebson p\u00ebrs\u00ebritjen e cil\u00ebsdo prej shprehjeve t\u00eb dhun\u00ebs, p\u00ebrjashtimit, diskriminimit nga e kaluara. Pra nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb nuk i p\u00ebrngjason n\u00eb asgj\u00eb situat\u00ebs prej s\u00eb cil\u00ebs jemi angazhuar t\u00eb \u00e7lirohemi. Q\u00eb n\u00ebnkupton nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb p\u00ebrgjegjshme karshi t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, individit, mjedisit, mir\u00ebqenies. Nj\u00eb shoq\u00ebri solidare.<\/p>\n<p>Sigurisht se nuk mund t\u00eb pritet q\u00eb Gjykata Speciale do ta p\u00ebrmbyll\u00eb lirin\u00eb, drejt\u00ebsin\u00eb, p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb dhe barazin\u00eb. Nuk do t\u00eb mundej edhe po ta kishte q\u00ebllim. Dhe mir\u00eb q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu.<\/p>\n<p>Gjykata Speciale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mekaniz\u00ebm p\u00ebrmes t\u00eb cilit ka mund\u00ebsi ta kuptojm\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Pra Gjykata speciale e v\u00eb n\u00eb peshore m\u00ebnyr\u00ebn se si jemi sjellur n\u00eb faz\u00ebn shum\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb liris\u00eb son\u00eb. Q\u00eb na tregon se si e kemi konceptuar at\u00eb n\u00eb fillim. Dhe, n\u00ebse \u00e7do gj\u00eb shkon si\u00e7 duhet, dhe n\u00ebse gjykata gjykon objektivisht, p\u00ebrmes saj mund t\u00eb kuptojm\u00eb se ku kemi gabuar dhe \u00e7ka nuk duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb m\u00eb. Por kjo nuk mjafton. T\u00eb gjitha emrat e Liris\u00eb jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e jona. Dhe secili prej tyre \u00ebsht\u00eb Em\u00ebr q\u00eb nd\u00ebrtohet vazhdimisht, e p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb cilin nuk ka fund. Prandaj Emri i Liris\u00eb kurr\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. \u00cbsht\u00eb n\u00eb t\u00eb tashmen e n\u00eb t\u00eb ardhmen. Dhe ka p\u00ebr q\u00ebllim jo heqjen e zinxhir\u00ebve, por zhb\u00ebrjen e tyre.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fushata \u201cLiria ka Em\u00ebr\u201d duket se ka shum\u00eb q\u00ebllime. Ajo lindi si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj aktakuzave dhe pastaj arrestimeve nga Gjykata Speciale\u00a0t\u00eb 4 prej njer\u00ebzve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u00a0t\u00eb Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare t\u00eb Kosov\u00ebs. Pra n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, fushata kishte p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb thoshte se t\u00eb akuzuarit jan\u00eb \u00c7lirimtar\u00ebt dhe se p\u00ebrballja e tyre me Gjykat\u00ebn n\u00eb Hag\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":338,"featured_media":9025,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[725,664],"ppma_author":[350],"class_list":["post-4888","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kla","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":350,"user_id":338,"is_guest":0,"slug":"visar-ymeri","display_name":"Visar Ymeri","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/oo.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/oo.png"},"user_url":"","last_name":"Ymeri","first_name":"Visar","description":"Visar Ymeri \u00ebsht\u00eb Drejtor Ekzekutiv i Institutit p\u00ebr Politika Sociale \u201cMusine Kokalari\u201d."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4888","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/338"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4888"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4888\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9393,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4888\/revisions\/9393"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9025"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4888"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}