{"id":491,"date":"2015-10-15T10:45:20","date_gmt":"2015-10-15T10:45:20","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=491"},"modified":"2025-01-16T12:33:14","modified_gmt":"2025-01-16T10:33:14","slug":"marredheniet-nderkombetare-dhe-zhvillimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/marredheniet-nderkombetare-dhe-zhvillimi\/","title":{"rendered":"Marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe zhvillimi"},"content":{"rendered":"<p>Mora edhe un\u00eb mundin t\u2019i bashkohem debatit rreth gjetjes s\u00eb pozicionit m\u00eb t\u00eb volitsh\u00ebm politik dhe diplomatik t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb sistemin anarkik nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Duke u nisur nga premisa baz\u00eb e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare se politika e brendshme e reflekton politik\u00ebn e jashtme t\u00eb nj\u00eb vendi t\u00eb caktuar, dhe anasjelltas, m\u00eb duhet t\u00eb potencoj faktin q\u00eb r\u00ebnd\u00ebsia q\u00eb duhet t\u2019i jepet zhvillimit ekonomik, sundimit t\u00eb ligjit dhe demokratizimit shoq\u00ebror dhe institucional p\u00ebrb\u00ebn r\u00ebnd\u00ebsi substanciale p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar rrug\u00ebn e Kosov\u00ebs n\u00eb gjetjen e nj\u00eb pozicioni t\u00eb volitsh\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb sistem, mjaft t\u00eb nd\u00ebrlikuar nd\u00ebrkomb\u00ebtar &#8211; t\u00eb karakterizuar me pabarazi fuqish dhe lakmish t\u00eb tejskajshme n\u00eb shtrirjen e ndikimit gjeopolitik, t\u00eb shteteve t\u00eb fuqishme karshi atyre m\u00eb t\u00eb vogla.<\/p>\n<p>Duhet ta potencojm\u00eb faktin q\u00eb partneriteti i shteteve t\u00eb vogla me ato t\u00eb m\u00ebdha, kryesisht b\u00ebhet duke u bazuar n\u00eb rrethanat momentale dhe kurrsesi n\u00eb rrethanat q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb substancialisht interes afat-gjat\u00eb. Sidomos partneriteti i shteteve n\u00eb zhvillim dhe atyre t\u00eb varfra, apo shtetet q\u00eb gjenden buz\u00eb d\u00ebshtimit &#8211; b\u00ebhet gjithnj\u00eb mbi baz\u00ebn momentale gjeografike, apo ekonomike (apo si pasoj\u00eb e rajonit q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi strategjike p\u00ebr t\u00eb adresuar nj\u00eb problem madhor nd\u00ebrkomb\u00ebtar ose si pasoj\u00eb e ndonj\u00eb marr\u00ebveshjeje financiare p\u00ebr ndonj\u00eb tender publik). Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, jet\u00ebgjat\u00ebsia e interesave dypal\u00ebshe n\u00eb mes t\u00eb ndonj\u00eb shteti t\u00eb fuqish\u00ebm dhe ndonj\u00eb shteti t\u00eb vog\u00ebl, e t\u00eb fuqish\u00ebm, kryesisht p\u00ebrkon me paralelizimin e respektimit dhe zbatimit t\u00eb vlerave demokratike, forcimit t\u00eb shtetit ligjor si dhe zhvillimit t\u00eb nj\u00eb ekonomike t\u00eb diversifikuar dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, shtetet si, ta z\u00ebm\u00eb, Zvicra apo Izraeli, nganj\u00ebher\u00eb edhe mund \u00a0ta kund\u00ebrshtoj\u00eb politik\u00ebn e jashtme t\u00eb shteteve t\u00eb m\u00ebdha pik\u00ebrisht pse ato tanim\u00eb e kan\u00eb t\u00eb konsoliduar demokracin\u00eb shoq\u00ebrore dhe institucionale, sundohen nga ligji si dhe jan\u00eb me potencial t\u00eb madh t\u00eb zhvillimit ekonomik. N\u00eb k\u00ebto raste, shtetet e m\u00ebdha hezitojn\u00eb t\u2019i p\u00ebrdorin k\u00ebto shtete t\u00eb vogla, por t\u00eb konsoliduara, si lev\u00eb p\u00ebr ndonj\u00eb taktik\u00eb gjeopolitike me rezultate afatshkurtra.<\/p>\n<p>Psh, Izraeli konsiderohet si shteti q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti i injoron rezolutat e K\u00ebshillit t\u00eb Siguris\u00eb s\u00eb OKB-s\u00eb, dhe rrall\u00eb her\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb kurr\u00eb, q\u00eb ky shtet penalizohet p\u00ebr mosrespektim t\u00eb vendimeve t\u00eb organit m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb OKB-s\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, p\u00ebrderisa Kosova p\u00ebrb\u00ebnte, para periudh\u00ebs s\u00eb shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb, potencial destabilizues p\u00ebr rajonin, bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare ishte n\u00eb an\u00ebn e saj, duke insistuar q\u00eb ajo duhet ta g\u00ebzoj\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr ta shpallur pavar\u00ebsin\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, tanim\u00eb q\u00eb puna e pavar\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb kryer, projeksioni i potencialit destabilizues i ka kaluar Serbis\u00eb. Kjo p\u00ebr arsye se Serbia \u2013 gjeografikisht, territorialisht, ekonomikisht dhe politikisht \u00ebsht\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara se vendet e tjera t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor dhe n\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn koh\u00eb, ka potencial m\u00eb t\u00eb madh destabilizues. Duke e marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb tanim\u00eb luft\u00ebn diplomatike n\u00eb mes t\u00eb Rusis\u00eb dhe Per\u00ebndimit, &#8211; Serbia p\u00ebrb\u00ebn karremin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm gjeopolitik, pas Ukrain\u00ebs. Arsyeja q\u00ebndron n\u00eb at\u00eb se duhet b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur shk\u00ebputjen nga ndikimi rus dhe k\u00ebshtu integrimin e saj n\u00eb strukturat euroatlantike, n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb, dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Rusia q\u00eb m\u00ebton t\u00eb ruaj\u00eb apo t\u00eb shtrij\u00eb edhe m\u00eb tutje ndikimin e saj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb sabotoj\u00eb procesin integrues si parakusht p\u00ebr destabilizimin e situat\u00ebs.<\/p>\n<p>Interesi primar diplomatik i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb qeverisja e mir\u00eb. Kjo pastaj automatikisht do ta konsolidoj\u00eb pozicionin strategjik diplomatik t\u00eb saj: forcimin e subjektivitetit t\u00eb saj juridik, an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb organizmat multilateral si dhe arritjen e synimeve p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur avancimin e axhend\u00ebs p\u00ebr zhvillimin e m\u00ebtejsh\u00ebm ekonomiko-shoq\u00ebror. \u00c7do variant tjet\u00ebr, i cili nuk e merr n\u00eb konsiderat\u00eb zhvillimin e brendsh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb i destinuar t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb momenteve n\u00eb rrethanat e nd\u00ebrlikuara t\u00eb sistemit anarkik nd\u00ebrkomb\u00ebtar, dhe poashtu \u00ebsht\u00eb i destinuar t\u00eb sjell\u00eb rezultate t\u00eb vogla dhe p\u00ebrgjith\u00ebsisht t\u00eb paq\u00ebndrueshme n\u00eb aspektin afatgjat\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, p\u00ebrderisa vazhdon kapja e shtetit, pengohet procesi i krijimit t\u00eb shtetit ligjor si dhe kemi nj\u00eb ekonomi t\u00eb dob\u00ebt, Kosova do t\u00eb detyrohet t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb obligimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare duke vazhduar t\u00eb sakrifikohet edhe m\u00eb shum\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet e mundur inkorporimi sa m\u00eb par\u00eb i Serbis\u00eb n\u00eb konjuktur\u00ebn per\u00ebndimore.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mora edhe un\u00eb mundin t\u2019i bashkohem debatit rreth gjetjes s\u00eb pozicionit m\u00eb t\u00eb volitsh\u00ebm politik dhe diplomatik t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb sistemin anarkik nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Duke u nisur nga premisa baz\u00eb e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare se politika e brendshme e reflekton politik\u00ebn e jashtme t\u00eb nj\u00eb vendi t\u00eb caktuar, dhe anasjelltas, m\u00eb duhet t\u00eb potencoj faktin q\u00eb r\u00ebnd\u00ebsia [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":625,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[11,1812,2354],"ppma_author":[2353],"class_list":["post-491","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-kosova","tag-marredheniet-nderkombetare","tag-zhvillimi"],"authors":[{"term_id":2353,"user_id":625,"is_guest":0,"slug":"krenar-shala","display_name":"Krenar Shala","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/1650034472968.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/1650034472968.jpg"},"user_url":"","last_name":"Shala","first_name":"Krenar","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/625"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=491"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/491\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":492,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/491\/revisions\/492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=491"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}