{"id":4960,"date":"2016-01-18T15:43:04","date_gmt":"2016-01-18T13:43:04","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4960"},"modified":"2024-12-24T15:49:55","modified_gmt":"2024-12-24T13:49:55","slug":"hotel-mama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/hotel-mama\/","title":{"rendered":"Hotel Mama"},"content":{"rendered":"<p class=\"news-up\">I ke 30 vjet plus minus 5, je \u201csingle\u201d edhe jeton me prind\u00ebrit. Ke nj\u00eb pag\u00eb prej diku 400 euro, n\u00ebse ke fat. Meq\u00eb rrall\u00eb ndonj\u00eb vend i pun\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb afatgjat\u00eb (kjo vlen p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb, q\u00eb nuk u takojn\u00eb klaneve e partive politike) dhe lart\u00ebsia e pag\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb stabile, ato t\u00eb holla nuk mund t\u2019i investosh n\u00eb banes\u00eb, se \u00e7mimet p\u00ebr blerjen e banesave n\u00eb Prishtin\u00eb jan\u00eb marramend\u00ebse p\u00ebr standardin q\u00eb kemi. P\u00ebr shum\u00eb arsye nuk mundesh as me marr\u00eb kredi p\u00ebr blerje t\u00eb banes\u00ebs: 1) nuk ke \u00e7ka me shti n\u00eb hipotek\u00eb, 2) banka nuk ta jep shum\u00ebn q\u00eb e don ti edhe 3) \u00ebsht\u00eb hap i rreziksh\u00ebm &#8211; \u00a0kush t\u00eb garanton q\u00eb mundesh me i kthy ato t\u00eb holla? E mos t\u00eb flasim p\u00ebr kamatat q\u00eb mbesin edhe m\u00eb tutje shum\u00eb t\u00eb larta.<\/p>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>As me dal\u00eb me qira nuk ta mban\u00eb xhepi! Qiraja p\u00ebr nj\u00eb banes\u00eb me mobile jo t\u00eb mira, n\u00eb gjendje mesatarisht t\u00eb pranueshme, n\u00eb nj\u00eb lagje jo shum\u00eb atraktive t\u00eb Prishtin\u00ebs sillet prej 200-300 euro n\u00eb muaj. Kur e qet n\u00eb laps t\u00eb mbeten edhe diku 100-200 euro p\u00ebr me pagu fatura e p\u00ebr ushqim. P\u00ebr t\u00eb jetuar nuk mbetet asgj\u00eb! Rrjedhimisht banon \u00a0me prind\u00ebrit e tu. Ata vazhdojn\u00eb t\u00eb t\u00eb konsiderojn\u00eb si f\u00ebmij\u00eb, t\u00eb pyesin pse vonohesh kur del. Ju duket q\u00eb po del shpesh. S\u2019ke privat\u00ebsi. Kurr\u00eb nuk je vet\u00ebm q\u00eb me sjell\u00eb nj\u00eb vajz\u00eb apo djal\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi. Edhe p\u00ebrkujdesja amnore vazhdon p\u00ebrtej mosh\u00ebs 30 vje\u00e7are: N\u00ebna i lan\u00eb teshat p\u00ebr ty, t\u2018i hekuros, t\u2018i palon, ta p\u00ebrgatit\u00eb ushqimin, ta rregullon dhom\u00ebn. Nganj\u00ebher\u00eb ti e paguan nj\u00eb fatur\u00eb aty-k\u00ebtu p\u00ebr sht\u00ebpi, sa me e p\u00ebrmbush\u00eb nj\u00eb obligim familjar, por n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, n\u00eb fund t\u00eb muajit mbetesh t\u2019u e prit\u00eb rrog\u00ebn, p\u00ebr me dal\u00eb prap\u00eb.<\/p>\n<p>Komoditeti n\u00eb \u201cHotelin Mama\u201d nuk t\u00eb len me dal\u00eb nga zona jote e komforit. Nuk t\u00eb len me marr\u00eb e ushtru p\u00ebrgjegj\u00ebsi. Nuk t\u00eb jep pavar\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn t\u00ebnde. Nuk t\u00eb lejon as t\u00eb emancipohesh seksualisht. \u00cbsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhur keq q\u00eb nuk ka faz\u00eb tranzicionale prej m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb jetes\u00ebs n\u00eb familje deri te jeta kur del nga sht\u00ebpia e prind\u00ebrve edhe krijon familjen t\u00ebnde, n\u00ebse e ke n\u00eb plan nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Komoditeti vs mentaliteti dhe \u00e7\u00ebshtja e parave<\/strong><\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, me dal\u00eb me jetu vet\u00ebm nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtje e mosprishjes s\u00eb rehatis\u00eb. N\u00ebse je kosovar i pamartuar dhe jeton n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin qytet me prind\u00ebrit e tu \u00ebsht\u00eb kafshat\u00eb e madhe p\u00ebr t\u2019u g\u00eblltitur q\u00eb ta marr\u00ebsh vendimin p\u00ebr t\u00eb banuar vet\u00ebm, n\u00ebse ve\u00e7 i ke mund\u00ebsit\u00eb financiare p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb nj\u00eb hap t\u00eb till\u00eb. N\u00ebse je fem\u00ebr \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e papranueshme, bile edhe skandaloze t\u00eb dal\u00ebsh nga sht\u00ebpia e prind\u00ebrve p\u00ebr t\u00eb jetuar vet\u00ebm. Nganj\u00ebher\u00eb t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb edhe q\u00eb kan\u00eb me \u201et\u00eb l\u00eb\u00e7it\u00eb\u201c nga familja, n\u00ebse ve\u00e7 t\u00eb shkon mendja me e nd\u00ebrmarr\u00eb at\u00eb veprim. N\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb jeta n\u00eb familje \u00ebsht\u00eb forma dominuese e bashk\u00ebjetes\u00ebs. Pavar\u00ebsimi i f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb mosh\u00ebs madhore nga prind\u00ebrit mbetet akoma pak i diskutuar n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb. Jan\u00eb kryesisht ata q\u00eb vijn\u00eb p\u00ebr t\u00eb studiuar n\u00eb Prishtin\u00eb, q\u00eb mund ta shijojn\u00eb jet\u00ebn si t\u00eb &#8220;pavarur&#8221; nga familja.<\/p>\n<p>Mospranimi i vendimeve p\u00ebr t\u00eb banuar vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb i lidhur ngusht\u00eb edhe me faktin se si shoq\u00ebri jetojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt dhe nuk mund t\u2019i thejm\u00eb konceptet tradicionale n\u00eb syt\u00eb e t\u00eb tjer\u00ebve. \u00c7far\u00eb mendojn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebr ne na definon jet\u00ebn. E si t\u00eb lejojm\u00eb q\u00eb dikush t\u00eb guxoj\u00eb t\u00eb mendoj\u00eb se djali\/vajza paskan arsye t\u00eb largohen nga familja p\u00ebr t\u00eb banuar \u00a0vet\u00ebm, \u201et\u00eb ndahen\u201c. Largimi p\u00ebrjetohet si ndarje e familjes. Nuk merret fare parasysh q\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb ishte faz\u00eb e nj\u00eb procesi natyror i pavar\u00ebsimit si individ, gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs i riu m\u00ebsohet t\u00eb menaxhoj\u00eb me t\u00eb ardhurat, m\u00ebsohet t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e t\u00eb organizohet, por m\u00eb shum\u00eb i druhemi asaj se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thon\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebr familjen ton\u00eb.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, pengesa kryesore deri te pavar\u00ebsia mbetet gjithsesi \u00e7\u00ebshtja financiare. Me nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb te t\u00eb rinjt\u00eb prej 61.0 %, dhe pag\u00eb mesatare prej 429 Euro n\u00eb sektorin publik dhe 349 Euro n\u00eb sektorin privat nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u habitur q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb banojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre. Opsione tjera nuk u mbeten, ngase n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb varf\u00ebr si Kosova, buxheti shtet\u00ebror nuk mund t\u00eb ofroj\u00eb p\u00ebrkrahje institucionale p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, si\u00e7 ndodh\u00eb n\u00eb disa vende per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>Anketat e fundit t\u00eb Generation and Gender Survey dhe nj\u00eb <a href=\"http:\/\/www.eurofound.europa.eu\/publications\/foundation-finding\/2014\/quality-of-life-social-policies\/foundation-findings-social-situation-of-young-people-in-europe\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">studimi i vitit 2012 i Eurofound<\/a> lidhur me situat\u00ebn sociale t\u00eb t\u00eb rinjve t\u00eb shteteve an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb tregojn\u00eb \u00a0se edhe n\u00eb BE faktori ekonomik \u00ebsht\u00eb vendimtar n\u00ebse f\u00ebmij\u00ebt e mosh\u00ebs madhore vazhdojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre.<\/p>\n<p>Studimi i Eurofound tregon q\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb kriz\u00ebs ekonomike, numri i atyre q\u00eb jetojn\u00eb me prind\u00ebrit n\u00eb shtetet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb krahasim me vitet para kriz\u00ebs. N\u00eb vitin 2007 ishin 44% t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb mosh\u00ebs madhore q\u00eb banonin me prind\u00ebrit e tyre, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2011 p\u00ebrqindja u ngrit n\u00eb 48%.<\/p>\n<p>P\u00ebrqindja m\u00eb e lart\u00eb e t\u00eb rinjve prej 18-29 vjet q\u00eb jetojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre \u00ebsht\u00eb n\u00eb vendet m\u00eb t\u00eb prekura nga kriza financiare, si p.sh. n\u00eb Malta, ku 85% e t\u00eb rinjve banojn\u00eb me prind\u00ebrit apo n\u00eb Hungari me 76%. M\u00eb t\u00eb pavarur jan\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb nga Finlanda, ku vet\u00ebm 15% banojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre. Sipas anketave dhe raportit, n\u00eb vendet ku p\u00ebrqindja e atyre q\u00eb jetojn\u00eb me prind\u00ebrit \u00ebsht\u00eb m\u00eb ul\u00ebt, ka programe p\u00ebrkrah\u00ebse shtet\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb pavar\u00ebsohen.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrkrahja institucionale e t\u00eb rinjve n\u00eb Gjermani<\/strong><\/p>\n<p>Anketat e fundit tregojn\u00eb q\u00eb vet\u00ebm 23% t\u00eb gjerman\u00ebve t\u00eb mosh\u00ebs madhore jetojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre. N\u00eb Gjermani, p\u00ebrpos q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e pranueshme dhe e zakonshme n\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e mosh\u00ebs madhore t\u00eb mos jetojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre, shteti ka krijuar disa mekanizma p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrkrahur ata financiarisht q\u00eb t\u00eb banojn\u00eb vet\u00ebm.<\/p>\n<p>Ata q\u00eb jan\u00eb student\u00eb apo q\u00eb jan\u00eb duke kryer aft\u00ebsim profesional, var\u00ebsisht prej llojit t\u00eb studimeve apo llojit t\u00eb aft\u00ebsimit profesional u takon p\u00ebrkrahje financiare nga shteti p\u00ebr banim. Mir\u00ebpo, edhe p\u00ebr ata q\u00eb nuk jan\u00eb student\u00eb, ligjb\u00ebr\u00ebsit jan\u00eb treguar t\u00eb kujdessh\u00ebm: Nj\u00eb ndihm\u00eb financiare n\u00eb form\u00eb t\u00eb shtesave apo subvencionimit t\u00eb qiras\u00eb (Wohngeld) u takon nd\u00ebr tjerash atyre q\u00eb kan\u00eb standard m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt jet\u00ebsor, pra q\u00eb jan\u00eb t\u00eb regjistruar si t\u00eb papun\u00eb, apo q\u00eb marrin ndihma sociale. K\u00ebt\u00eb p\u00ebrkrahje ua jep shteti qytetar\u00ebve t\u00eb vet me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb sigurohen kushte t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr banim.<\/p>\n<p><strong>Nisma p\u00ebr krijimin e leht\u00ebsimeve n\u00eb Itali<\/strong><\/p>\n<p>Sipas studimit t\u00eb Eurofound, numri i popullsis\u00eb italiane t\u00eb mosh\u00ebs 18-29 vje\u00e7are q\u00eb jetojn\u00eb me prind\u00ebrit ka arritur n\u00eb 80%. P\u00ebr dallim nga shtetet tjera t\u00eb Bashkimit Evropian, n\u00eb Itali kjo shif\u00ebr e lart\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e lidhur vet\u00ebm me arsye ekonomike por \u00ebsht\u00eb fenomen shoq\u00ebror. Kujdesi i tepruar i n\u00ebnave italiane ndaj djemve \u00ebsht\u00eb goxha i njohur. Edhe pse ting\u00ebllon si klishe, \u00ebsht\u00eb dukuri e p\u00ebrhapur shoq\u00ebrore q\u00eb quhet &#8220;mammismo&#8221;, q\u00eb i bie djali mamit. Djemt\u00eb e rritur, t\u00eb (pa)pun\u00ebsuar e t\u00eb pamartuar vazhdojn\u00eb t\u00eb banojn\u00eb me n\u00ebnat e tyre edhe p\u00ebrtej mosh\u00ebs 30 vje\u00e7are, sepse ato p\u00ebrkujdesen p\u00ebr t\u00eb gjitha. K\u00ebshtu q\u00eb shtat\u00eb prej dhjet\u00eb meshkujve italian\u00eb t\u00eb pamartuar jetojn\u00eb me prind\u00ebrit. Por edhe kur martohen, n\u00ebnat vazhdojn\u00eb t\u00eb luajn\u00eb rol vendimmarr\u00ebs n\u00eb jet\u00ebn e tyre. Saq\u00eb n\u00eb rreth 30% t\u00eb rasteve t\u00eb shkuror\u00ebzimeve, nd\u00ebrhyrja e vjehrr\u00ebs n\u00eb jet\u00ebn e \u00e7iftit bashk\u00ebshortor \u00ebsht\u00eb shkaku i ndarjes.<\/p>\n<p>Nisma p\u00ebr zbutjen e k\u00ebtij fenomeni shoq\u00ebror erdhi nga vet qeveria n\u00eb Rom\u00eb, n\u00eb vitin 2010. U dha propozimi p\u00ebr krijimin e politikave t\u00eb reja p\u00ebr t&#8217;i ndihmuar dhe stimuluar italian\u00ebt mbi 30 vje\u00e7, t\u00eb cil\u00ebt banojn\u00eb akoma me prind\u00ebrit e tyre, q\u00eb t\u00eb pavar\u00ebsohen. Nd\u00ebr tjerash u propozua q\u00eb t\u00eb rinjve, t\u00eb cil\u00ebt duan t\u00eb banojn\u00eb vet\u00ebm t&#8217;u jepet kredi pa kamat\u00eb, apo me kamata shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebta p\u00ebr blerje t\u00eb banes\u00ebs; bursa p\u00ebr banim p\u00ebr student\u00eb; subvencione p\u00ebr qiran\u00eb mujore; dhe heqje e tatimin n\u00eb qira p\u00ebr \u00a0qiradh\u00ebn\u00ebsit q\u00eb ua l\u00ebshojn\u00eb me qira banes\u00ebn t\u00eb rinjve.<\/p>\n<p>Ne, kosovar\u00ebt padyshim q\u00eb e kemi nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb gjat\u00eb para vetes deri te pavar\u00ebsimi i plot\u00eb edhe si individ\u00eb. E ndoshta n\u00eb t\u00eb ardhmen dikush do ta b\u00ebj pun\u00ebsimin e t\u00eb rinjve prioritet t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, e do t\u00eb krijoj\u00eb politika reale q\u00eb p\u00ebrkrahin pavar\u00ebsimin e t\u00eb rinjve.<\/p>\n<p>Deri at\u00ebher\u00eb duhet punuar n\u00eb strategji t\u00eb sofistikuar t\u00eb bashk\u00ebjetes\u00ebs p\u00ebr shmangien e konflikteve \u00a0t\u00eb gjeneratave q\u00eb jetojn\u00eb n\u00ebn nj\u00eb kulm.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I ke 30 vjet plus minus 5, je \u201csingle\u201d edhe jeton me prind\u00ebrit. Ke nj\u00eb pag\u00eb prej diku 400 euro, n\u00ebse ke fat. Meq\u00eb rrall\u00eb ndonj\u00eb vend i pun\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb afatgjat\u00eb (kjo vlen p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb, q\u00eb nuk u takojn\u00eb klaneve e partive politike) dhe lart\u00ebsia e pag\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":543,"featured_media":11640,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[972,2196,1343,991],"ppma_author":[2027],"class_list":["post-4960","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosove","tag-perkrahja-institucionale","tag-rinia","tag-shoqeria"],"authors":[{"term_id":2027,"user_id":543,"is_guest":0,"slug":"nora-hasani","display_name":"Nora Hasani Llapashtica","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/462555188_936747311221714_20195046760660311_n.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/462555188_936747311221714_20195046760660311_n.png"},"user_url":"","last_name":"Hasani Llapashtica","first_name":"Nora","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/543"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4960"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11642,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4960\/revisions\/11642"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4960"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}