{"id":5018,"date":"2016-08-02T10:50:32","date_gmt":"2016-08-02T08:50:32","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5018"},"modified":"2024-10-11T10:29:03","modified_gmt":"2024-10-11T08:29:03","slug":"arti-i-mveshur-me-diskriminim-gjinor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/arti-i-mveshur-me-diskriminim-gjinor\/","title":{"rendered":"Arti i mveshur me diskriminim gjinor"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3>Arti i mveshur me diskriminim gjinor<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>In the latest\u00a0<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5-a8QXUAe2g\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">fjalimin<\/a>\u00a0q\u00eb aktorja Meryl Streep mbajti n\u00eb ceremonin\u00eb e diplomimit t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb Barnardit n\u00eb Columbia University, ajo tregoi se si ka ndryshuar perceptimi i burrave ndaj roleve t\u00eb saj. Vite m\u00eb par\u00eb, presidenti Bill Clinton i kishte th\u00ebn\u00eb se burrat m\u00eb s\u00eb shumti e preferojn\u00eb rolin e saj t\u00eb Lind\u00ebs, nga filmi i nominuar p\u00ebr Oskar n\u00eb vitin 1978, The Deer Hunter (Gjuetari i drer\u00ebve). Linda ishte nj\u00eb vajz\u00eb e urt\u00eb, e bukur, e d\u00ebgjueshme, e dashur (dhe lista vazhdon), roli i s\u00eb cil\u00ebs konsiston n\u00eb pritjen e t\u00eb dashurit q\u00eb luftonte n\u00eb Vietnam.<\/p>\n<p>Sot, burrat m\u00eb s\u00eb shumti e duan Meryl Streep n\u00eb rolin e Miranda Priestly nga filmi i realizuar n\u00eb vitin 2003, The Devil Wears Prada (Djalli vishet me Prada). Miranda Priestly, kryeredaktorja e revist\u00ebs Runway, e pam\u00ebshirshme, e ashp\u00ebr, n\u00ebnshtruese, arrogante. K\u00ebtij ndryshimi preferencial, aktorja ia jep nj\u00eb shpjegim interesant. Ajo thot\u00eb se me personazhin e par\u00eb, Lind\u00ebn, burrat mund t\u00eb dashurohen ose t\u00eb ndjejn\u00eb keqardhje p\u00ebr t\u00eb. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, e shohin si inferiore. Kurse tek personazhi i dyt\u00eb, Miranda, ata gjejn\u00eb veten. Identifikohen me dik\u00eb q\u00eb p\u00ebrjeton suksesin, q\u00eb vendos standarde t\u00eb larta p\u00ebr t\u00eb arritur, q\u00eb jep urdhra, q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00eblqyeshme, q\u00eb njeh vetmin\u00eb&#8230;<\/p>\n<p>E n\u00eb fakt, kur e mendon, ka shum\u00eb pak personazhe fem\u00ebrore me t\u00eb cilat shum\u00eb djem e vajza mund t\u00eb personifikohen. Kurse e kund\u00ebrta konsiderohet normale. Gati t\u00eb gjith\u00eb, pa dallim gjinie, jemi ndjer\u00eb si Harry Potter e Peter Pan. Gati t\u00eb gjith\u00eb kemi k\u00ebrcyer n\u00ebp\u00ebr pem\u00eb ose vrapuar n\u00ebp\u00ebr oborr e sht\u00ebpi duke u ndjer\u00eb si Tarzani. Gati t\u00eb gjith\u00eb kemi zbuluar mistere duke u shtirur si Sherlock Holmes. Un\u00eb dhe motra ime t\u00eb pakt\u00ebn, i kemi b\u00ebr\u00eb t\u00eb gjitha. \u00cbsht\u00eb shum\u00eb e leht\u00eb t\u00eb identifikohesh me personazhe mashkullore, sepse ato dominojn\u00eb si n\u00eb let\u00ebrsi, n\u00eb filma apo forma t\u00eb tjera t\u00eb artit. Nuk \u00ebsht\u00eb problem t\u00eb shohim p\u00ebrmes k\u00ebtyre personazheve, sikur t\u00eb ishim vet\u00eb ata.<\/p>\n<p>E me personazhe fem\u00ebrore? A mund t\u00eb themi se t\u00eb gjith\u00eb, pa dallim gjinie identifikohemi me Liz\u00ebn n\u00eb bot\u00ebn e \u00e7udirave? P\u00ebrve\u00e7 Katniss Everdeen nga Hunger Games q\u00eb ka dal\u00eb tash von\u00eb, sa prej tyre p\u00ebrballen me sfida t\u00eb v\u00ebshtira e arrijn\u00eb t\u2019i kalojn\u00eb ato me forcat e tyre? N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, sa prej tyre p\u00ebrk\u00ebdhelin egot mashkullore dhe i p\u00ebrgatisin ata p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar njer\u00ebzimin?<\/p>\n<p>Shum\u00eb prej nesh nuk arrijn\u00eb t\u00eb identifikohen me shumic\u00ebn e personazheve fem\u00ebrore p\u00ebr shkak se n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs, k\u00ebto personazhe definohen nga nj\u00eb lidhje me dik\u00eb tjet\u00ebr-kryesisht i gjinis\u00eb mashkullore. Shembull tipik, Ana Karenina. Nj\u00eb prej romaneve m\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb Tolstoy-t dhe shum\u00eb i lexuar n\u00eb Kosov\u00eb, s\u00eb fundmi i b\u00ebr\u00eb edhe film fitues i \u00e7mimit Oskar, flet p\u00ebr nj\u00eb sht\u00ebpiake q\u00eb tradh\u00ebton t\u00eb shoqin dhe n\u00eb fund b\u00ebn vet\u00ebvrasje nga gjith\u00eb l\u00ebmshi dashuror i krijuar. Prandaj, nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7udi q\u00eb shum\u00eb prej nesh nuk arrijm\u00eb t\u00eb p\u00ebr\u00e7ajm\u00eb e dep\u00ebrtojm\u00eb n\u00eb personazhe t\u00eb tilla; p\u00ebrkundrazi, i shohim nga jasht\u00eb, si t\u00eb panjohur.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb trajtuar problemin e diskriminimit gjinor n\u00eb kinematografi, n\u00eb bot\u00eb p\u00ebrdoret Bechdel testi si mat\u00ebs i mir\u00ebnjohur i diskriminimit gjinor n\u00eb filma. I krijuar nga Alison Bechdel n\u00eb komedin\u00eb e saj t\u00eb vitit 1985 t\u00eb quajtur \u201cDukes to Watch Out For\u201d dhe i popullarizuar nga stripi \u201cThe Rule\u201d (Rregulli), p\u00ebr t\u00eb kaluar k\u00ebt\u00eb test, nj\u00eb film duhet t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb tri elemente kryesore:<\/p>\n<p><em>-T\u00eb ket\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn dy personazhe gra t\u00eb em\u00ebrtuara,<\/em><\/p>\n<p><em>-T\u00eb cilat komunikojn\u00eb me nj\u00ebra tjetr\u00ebn,<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; P\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me burrat.<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, ndoshta duket se shum\u00eb filma e kalojn\u00eb k\u00ebt\u00eb test. E n\u00eb fakt, nuk \u00ebsht\u00eb edhe bash ashtu. Sipas\u00a0<a href=\"http:\/\/bechdeltest.com\/statistics\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">statistikave t\u00eb p\u00ebrmbledhura nga testi<\/a>, jan\u00eb gjithsej\u00a0 6595 filma t\u00eb testuar, prej t\u00eb cil\u00ebve 3816 (57.9%) i kalojn\u00eb t\u00eb tri kushtet, 667 (10.1%) i kalojn\u00eb dy kushte, 1435 (21.8%) e kalojn\u00eb nj\u00eb kusht dhe 677 (10.3%) nuk e kalojn\u00eb asnj\u00ebrin prej kushteve. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, vet\u00ebm pak m\u00eb shum\u00eb se gjysma e filmave e kalon testin plot\u00ebsisht, kurse pjesa tjet\u00ebr pjes\u00ebrisht ose fare. Filma t\u00eb famsh\u00ebm si ata t\u00eb James Bond, Lord of the Rings, Avatar, A Beautiful Mind, Shrek, Lara Croft: The Tomb Raider e shum\u00eb e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb nuk e kalojn\u00eb k\u00ebt\u00eb test (<a href=\"https:\/\/www.quora.com\/What-are-some-movies-that-surprisingly-dont-pass-the-Bechdel-Feminism-test\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">shiko list\u00ebn e plot\u00eb<\/a>).<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, k\u00ebto statistika tregojn\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim-t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb kinematografin\u00eb amerikane. Sipas tyre, p\u00ebr periudh\u00ebn Janar-Qershor 2015, prej 10 filmave m\u00eb fitimprur\u00ebs n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, 9 prej tyre e kan\u00eb kaluar testin. Shpres\u00eb! Filma si Suffragette, Hunger Games, Joy, e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb jan\u00eb t\u00eb nevojsh\u00ebm n\u00eb rrug\u00ebn drejt barazis\u00eb gjinore. Ata arrijn\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb shembuj p\u00ebr vajzat dhe grat\u00eb por edhe t\u00eb ndryshojn\u00eb perceptimin e burrave rreth rolit t\u00eb gruas n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb bot\u00eb ku grat\u00eb jan\u00eb duke udh\u00ebhequr shtetet m\u00eb t\u00eb fuqishme ose jan\u00eb duke luftuar n\u00eb at\u00eb gar\u00eb, ne meritojm\u00eb personazhe artistike q\u00eb na inspirojn\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb, t\u00eb punojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb, n\u00eb \u00e7do sfer\u00eb t\u00eb jet\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb meritojm\u00eb t\u00eb kemi personazhe fem\u00ebrore q\u00eb kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin ndikim te f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb ashtu si Harry Potter-i, James Bond-i, e Sherlock Holms-i, p\u00ebrndryshe diskriminimi gjinor n\u00eb bot\u00ebn fiktive t\u00eb artit e konsolidon diskriminimin gjinor n\u00eb bot\u00ebn reale.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>________________<\/p>\n<p><em>Ky tekst\u00a0\u00ebsht\u00eb\u00a0mb\u00ebshtetur\u00a0nga United Nation Democracy Fund (UNDF) &#8211; \u00a0Am I equal in Kosovo society<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arti i mveshur me diskriminim gjinor N\u00eb\u00a0fjalimin\u00a0q\u00eb aktorja Meryl Streep mbajti n\u00eb ceremonin\u00eb e diplomimit t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb Barnardit n\u00eb Columbia University, ajo tregoi se si ka ndryshuar perceptimi i burrave ndaj roleve t\u00eb saj. Vite m\u00eb par\u00eb, presidenti Bill Clinton i kishte th\u00ebn\u00eb se burrat m\u00eb s\u00eb shumti e preferojn\u00eb rolin e saj t\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":155,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[184],"class_list":["post-5018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":184,"user_id":155,"is_guest":0,"slug":"lule-bahtiri","display_name":"Lule Bahtiri","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-14-2.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-14-2.jpg"},"user_url":"","last_name":"Bahtiri","first_name":"Lule","description":"Lule Bahtiri ka p\u00ebrfunduar studimet Bachelor n\u00eb Universitetin Amerikan n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb deg\u00ebn Ekonomi dhe Statistik\u00eb. Ajo ka qen\u00eb e angazhuar n\u00eb kompani dhe organizata lidere si Pro Credit Bank, IPKO Telecommunications, Public International Law and Policy Group (PILPG) dhe AUK, kurse p\u00ebrgjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar, ajo ka punuar si zyrtare e programeve p\u00ebr Filantropi dhe Zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb Forumin p\u00ebr Iniciativ\u00eb Qytetare (FIQ). Prej gushtit 2016, Lulja do t\u00eb vazhdoj\u00eb studimet p\u00ebr Zhvillim Ekonomik n\u00eb Vanderbilt University, si p\u00ebrfituese e burs\u00ebs s\u00eb programit Transformational Leadership Program- Scholarships and Partnerships t\u00eb USAID."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/155"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5018"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8225,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5018\/revisions\/8225"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5018"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}