{"id":5064,"date":"2016-06-10T11:27:09","date_gmt":"2016-06-10T09:27:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5064"},"modified":"2024-11-13T11:29:39","modified_gmt":"2024-11-13T09:29:39","slug":"mbi-semundjet-e-shoqerise-moderne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/kritike\/mbi-semundjet-e-shoqerise-moderne\/","title":{"rendered":"Mbi s\u00ebmundjet e shoq\u00ebris\u00eb moderne"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Shkrimi n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb kritike mbi shoq\u00ebrin\u00eb moderne n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jetojm\u00eb, duke cituar her\u00eb pas here kritik\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb saj. N\u00eb fillim, shkurtimisht do t\u00eb trajtohen t\u00eb mirat q\u00eb ka sjell\u00eb n\u00eb fillim moderniteti, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ndri\u00e7imi i mendjes njer\u00ebzore nga err\u00ebsira mesjetare, por n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr do t\u00eb plasohen edhe kritikat me t\u00eb m\u00ebdha ndaj vlerave, mbi t\u00eb cilat frymon sot shoq\u00ebria moderne. Me shoq\u00ebri moderne, n\u00eb kontekstin e shkrimit, u referohen vet\u00ebm shoq\u00ebrive demokratike per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>Se moderniteti i ka sjell\u00eb begati njer\u00ebzimit, kjo nuk ka m\u00ebdyshje. Modernja, e solli revolucionin industrial e teknologjik, duke b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur p\u00ebrhapjen e shkrim-leximit n\u00eb t\u00eb gjitha hap\u00ebsirat e banuara, edhe n\u00eb ato m\u00eb ruralet. Fal\u00eb modernitetit, potenconin Gellner, Hobsbaum dhe Anderson, u lind\u00ebn shtet-kombet me ve\u00e7antit\u00eb q\u00eb i njohim sot. Moderniteti solli Iluminizmin, prej t\u00eb cilit m\u00eb pas lind\u00ebn shum\u00eb ide (dhe shkolla) t\u00eb reja politike si liria, barazia, t\u00eb drejtat e njeriut, laiciteti, pluralizmi politik, diversiteti kulturor etj. K\u00ebto ide, e transformuan rr\u00ebnj\u00ebsisht bot\u00ebkuptimin dhe qasjen se mbi cilat parime duhet t\u00eb nd\u00ebrtohet shoq\u00ebria e re. Epoka e err\u00ebt e doktrinave t\u00eb absolutizmit fetar u fundos, duke i l\u00ebn\u00eb vend epok\u00ebs s\u00eb njeriut t\u00eb lir\u00eb. Mes pushtetit material (perandorak) dhe atij shpirt\u00ebror (autoritetit fetar), lindi nj\u00eb pushtet i tret\u00eb; individualiteti. Ky produkt i modernitetit, \u00e7mitizoi pushtetin hynor, asgj\u00eb m\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e shenjt\u00eb, p\u00ebrjashtim liris\u00eb individuale, thoshte Tzvetan Todorov, n\u00eb vepr\u00ebn e tij \u201cFryma e Iluminizmit\u201d.<\/p>\n<p>Por, \u00e7do progres shoq\u00ebror pasohet edhe me nj\u00eb regres, pohonte Zhan Zhak Rusoi. Atomizmi i individit dhe arsyeja instrumentale, sipas Charles Taylorit, jan\u00eb dy s\u00ebmundjet e m\u00ebdha t\u00eb modernitetit. Kritika e komunitarist\u00ebve si Taylor, bazohet n\u00eb faktin se individi po tjet\u00ebrsohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb prej element\u00ebve social q\u00eb e karakterizojn\u00eb esenc\u00ebn e tij. Taylor, argumenton se natyra e njeriut \u00ebsht\u00eb dialogjike dhe jo monologjike. Por liberalizmi individual, po e shk\u00ebput individin nga bota e tij e jashtme, nga natyra e tij dialogjike, duke prodhuar k\u00ebsisoj nj\u00eb shoq\u00ebri me individ\u00eb t\u00eb atomatizuar artificialisht.<\/p>\n<p>Michael Waltzer, po ashtu nj\u00eb kritik i rrept\u00eb i shoq\u00ebris\u00eb moderne liberale, pranon s\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb, q\u00eb njihet si vendi i lul\u00ebzimit t\u00eb demokracis\u00eb liberale, individ\u00ebt jan\u00eb t\u00eb ndar\u00eb nga nj\u00ebri-tjetri, sepse jan\u00eb vazhdimisht n\u00eb l\u00ebvizje gjeografike, sociale, martesore apo politike. K\u00ebto l\u00ebvizshm\u00ebri, do duhej ta personifikonin lirin\u00eb dhe lumturin\u00eb individuale, por q\u00eb kan\u00eb prirje t\u00eb ndryshojn\u00eb lidhjet tradicionale familjare apo shoq\u00ebrore, duke \u201c\u00e7imentuar\u201d k\u00ebsisoj njeriun e izoluar dhe t\u00eb vetmuar.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, arsyeja instrumentale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb e racionalitetit, q\u00eb bazohet n\u00eb arritjen sa m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb efi\u00e7ienc\u00ebs, pra produktivitetit maksimal. Arsyeja n\u00eb vetvete, n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb moderne, nuk na shpie m\u00eb deri t\u00eb p\u00ebrfundimet, ajo \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar thjesht n\u00eb instrument p\u00ebr b\u00ebrjen e llogarive t\u00eb sakta t\u00eb efi\u00e7ienc\u00ebs. Ky lloj i arsyes \u00ebsht\u00eb i zhveshur komplet nga subjektiviteti i tij, nga emocionet, mjedisi dhe komuniteti. Kjo arsye fillon t\u00eb veproj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb autonome, bazuar vet\u00ebm n\u00eb principet e saja t\u00eb brendshme, dhe pa \u00e7ar\u00eb fare kok\u00ebn p\u00ebr bot\u00ebn q\u00eb e rrethon.<\/p>\n<p>Sot shum\u00eb korporata multinacionale apo edhe vet\u00eb shtetet p\u00ebrdorin politika, bazuar n\u00eb arsyen instrumentale, ose kalkulative si\u00e7 do e quante Heidegger-i, me q\u00ebllim rritjen e efi\u00e7ienc\u00ebs s\u00eb prodhimeve t\u00eb tyre. Jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrrimit masiv q\u00eb po i b\u00ebhet mjedisit dhe biodiversitetit n\u00eb tok\u00eb, q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb pasoja t\u00eb pariparueshme p\u00ebr gjeneratat e ardhshme t\u00eb homo sapiens dhe qenieve t\u00eb tjera t\u00eb gjalla.<\/p>\n<p>E gjeneratat e sotme t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb vendet e bot\u00ebs n\u00eb zhvillim, po shfryt\u00ebzohen panderprer\u00eb p\u00ebr prodhimin e produkteve t\u00eb ndryshme komerciale, sepse llogaritjet kosto-p\u00ebrfitim p\u00ebr kompanit\u00eb prodhuese jan\u00eb m\u00eb t\u00eb \u201carsyeshme\u201d. Kjo \u00ebsht\u00eb shkelje e Konvent\u00ebs mbi t\u00eb drejtat e f\u00ebmij\u00ebve. \u00cbsht\u00eb alarm p\u00ebr shk\u00ebputjen mes mendjes racionale t\u00eb njeriut modern dhe lidhjeve intuitive me ambientin, duke e \u201ckompjuterizuar\u201d at\u00eb n\u00eb nj\u00eb kalkulator q\u00eb llogarit vet\u00ebm kosto-p\u00ebrfitimin.<\/p>\n<p>Idet\u00eb fillestare t\u00eb modernitetit po rrug\u00ebtojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb kahje t\u00eb gabuar. Liria individuale duhet t\u00eb jet\u00eb e shenjt\u00eb, por gjithmon\u00eb n\u00eb harmoni t\u00eb plot\u00eb me t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt. Njeriu nuk mund t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb, n\u00ebse jeton brenda vet\u00eb qelis\u00eb individuale t\u00eb tij. N\u00eb fund t\u00eb fundit, pa kujdesjen p\u00ebr ambientin dhe shoq\u00ebrin\u00eb ku jetojm\u00eb, edhe vet\u00eb koncepti i liris\u00eb individuale, si i till\u00eb, \u00ebsht\u00eb jo i plot\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkrimi n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb kritike mbi shoq\u00ebrin\u00eb moderne n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jetojm\u00eb, duke cituar her\u00eb pas here kritik\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb saj. N\u00eb fillim, shkurtimisht do t\u00eb trajtohen t\u00eb mirat q\u00eb ka sjell\u00eb n\u00eb fillim moderniteti, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ndri\u00e7imi i mendjes njer\u00ebzore nga err\u00ebsira mesjetare, por n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr do t\u00eb plasohen [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":86,"featured_media":10128,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1322,1790],"ppma_author":[98],"class_list":["post-5064","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-kritike","tag-shoqeria-moderne"],"authors":[{"term_id":98,"user_id":86,"is_guest":0,"slug":"pajtim-zeqiri","display_name":"Pajtim Zeqiri","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-16.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-16.jpg"},"user_url":"","last_name":"Zeqiri","first_name":"Pajtim","description":"Pajtimi \u00ebsht\u00eb student i Masterit n\u00eb fush\u00ebn e T\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut dhe Multikulturalizmit n\u00eb Universitetin e Norvegjis\u00eb Juglindore."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/86"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5064"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5064\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10129,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5064\/revisions\/10129"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5064"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}