{"id":5102,"date":"2016-03-16T16:19:46","date_gmt":"2016-03-16T14:19:46","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5102"},"modified":"2024-12-12T16:26:43","modified_gmt":"2024-12-12T14:26:43","slug":"dere-e-huaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/dere-e-huaj\/","title":{"rendered":"Der\u00eb e huaj"},"content":{"rendered":"<p class=\"news-up\">T\u00eb konsiderojn\u00eb si \u201cder\u00eb t\u00eb huaj\u201d dhe \u201crob t\u00eb shpis\u00eb\u201d, pra t\u00eb perceptojn\u00eb si di\u00e7ka q\u00eb bartet nga nj\u00eb familje (ajo e lindjes) n\u00eb nj\u00eb familje tjet\u00ebr (ajo e burrit). Pa marr\u00eb parasysh a pajtohemi a jo, ky \u00ebsht\u00eb akoma realitet n\u00eb Kosov\u00eb. Femra \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e familjes, q\u00eb udh\u00ebhiqet nga kryefamiljari, pra gjyshi, babai, v\u00ebllai, burri apo vjehrri dhe asaj i caktohet roli i mbes\u00ebs, vajz\u00ebs, motr\u00ebs, gruas dhe nuses. Femrat mbesin larg trajtimit t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb familje, n\u00eb treg t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim politik e n\u00eb vendimmarrje.<\/p>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb Kosov\u00ebn ton\u00eb me ligje t\u00eb harmonizuara me legjislacionin e BE-s\u00eb, me zyra p\u00ebr barazi gjinore n\u00eb \u00e7do Komun\u00eb, me num\u00ebr enorm t\u00eb madh t\u00eb OJQ-ve, me nj\u00eb sistem arsimor q\u00eb promovon antivlera dhe<br \/>\navancon gjysmanalfabet\u00ebt kemi nd\u00ebrtuar fasad\u00ebn perfekte moderne q\u00eb t\u00eb shtiremi se jemi ajo shoq\u00ebri q\u00eb nuk jemi. Sepse n\u00eb thelb, prapa fasad\u00ebs shtir\u00ebse, jemi kryesisht shoq\u00ebria partiarkale me bot\u00ebkuptime t\u00eb ngurta t\u00eb nd\u00ebrtuara mbi t\u00eb drejt\u00ebn zakonore, shoq\u00ebri q\u00eb akoma toleron dhun\u00ebn n\u00eb familje, shoq\u00ebri q\u00eb akoma i b\u00ebn presion gruas me i lind\u00eb kat\u00ebr-pes\u00eb vajza derisa ta sjell\u00eb n\u00eb jet\u00eb nj\u00eb<br \/>\ndjal\u00eb, shoq\u00ebri q\u00eb hyn borxh 5 000 euro p\u00ebr me kremtu nj\u00eb syneti, shoq\u00ebri q\u00eb n\u00eb vend se me investu n\u00eb shkollim t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve merr kredi p\u00ebr dasm\u00ebn e djalit.<\/p>\n<p>Andaj nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb \u00e7udi q\u00eb n\u00eb kokat e shumic\u00ebs \u00ebsht\u00eb ende i rr\u00ebnjosur perceptimi q\u00eb vajza nuk duhet t\u00eb trash\u00ebgoj\u00eb. Sepse t\u00eb jesh \u201cder\u00eb e huaj\u201d e \u201crob i shpis\u00eb\u201d do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb mos t\u00eb jepet mund\u00ebsia t\u00eb jesh titullar i t\u00eb drejtave pron\u00ebsore, t\u00eb kesh pron\u00eb t\u00ebnden. Sikur t\u00eb kishin femrat patundshm\u00ebri t\u00eb veten, ta g\u00ebzonin nj\u00eb stabilitet financiar, ato do t\u00eb mund t\u00eb pavar\u00ebsoheshin, nuk do t\u00eb ishin t\u00eb varura financiarisht nga strukturat patriarkale t\u00eb familjes, e pastaj sistemi patriarkal do t\u00eb shembej. E kush do ta donte nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri patriarkale? Prandaj, femra mbetet \u201cder\u00eb e huaj\u201d, k\u00ebt\u00eb m\u00eb s\u00eb miri e ilustron hulumtimi i b\u00ebr\u00eb n\u00eb vitin 2015 nga programi i USAID-it p\u00ebr t\u00eb Drejtat Pron\u00ebsore, nga i cili del se vet\u00ebm 3,8 % t\u00eb femrave n\u00eb Kosov\u00eb trash\u00ebgojn\u00eb nga familja e tyre e lindjes!<\/p>\n<p>Ligjet n\u00eb fuqi nuk e diskriminojn\u00eb aspak femr\u00ebn nga trash\u00ebgimia. Ajo me ligj konsiderohet si e barabart\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb teoria. Mir\u00ebpo, n\u00ebse bazohemi n\u00eb hulumtimet e b\u00ebra, statistikat ekzistuese \u00a0dhe at\u00eb se \u00e7far\u00eb ndodh p\u00ebrdit\u00eb n\u00eb rrethin ku jetojm\u00eb e kuptojm\u00eb q\u00eb n\u00eb praktik\u00eb femrat nuk jan\u00eb subjekt i s\u00eb drejt\u00ebs n\u00eb trash\u00ebgimi n\u00eb Kosov\u00eb, por meshkujt.<\/p>\n<p>N\u00eb shumic\u00ebn d\u00ebrmuese t\u00eb rasteve femrat deklarohen para gjykat\u00ebs q\u00eb me vet\u00ebd\u00ebshir\u00eb heqin dor\u00eb nga e drejta e tyre p\u00ebr t\u00eb trash\u00ebguar. Sa e sinqert\u00eb \u00ebsht\u00eb d\u00ebshira e heqjes dor\u00eb nga pjesa e pasuris\u00eb q\u00eb u takon? Sikur t\u00eb mos ishte vula e turpit q\u00eb do t\u2019u digjej n\u00eb l\u00ebkur\u00eb.<\/p>\n<p>Si k\u00ebmbim p\u00ebr heqjen dor\u00eb nga pjesa q\u00eb u takon, femrave u ofrohet \u201ee drejta\u201c e kthimit t\u00eb mundsh\u00ebm n\u00eb \u00e7do koh\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb v\u00ebllez\u00ebrve, marrin premtimin p\u00ebr siguri. Po t\u00eb insistonin ndryshe, rrethi e shoq\u00ebria do t\u2018i damkoste q\u00eb kan\u00eb ndar\u00eb familjen e q\u00eb u kan\u00eb marr\u00eb v\u00ebllez\u00ebrve di\u00e7ka q\u00eb u takon<br \/>\natyre. Atyre nuk do t\u2019u lejohej as q\u00eb ta vizitonin m\u00eb familjen e lindjes. E n\u00eb rrethin ton\u00eb, ku shumica jeton p\u00ebr at\u00eb se \u00e7far\u00eb mendojn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt, askush nuk d\u00ebshiron t\u00eb damkoset, t\u00eb stigmatizohet e t\u00eb turp\u00ebrohet n\u00eb sy t\u00eb tjer\u00ebve. Prandaj rruga m\u00eb e leht\u00eb dhe socialisht e pranueshme \u00ebsht\u00eb heqja dor\u00eb nga trash\u00ebgimia.<\/p>\n<p>E n\u00ebse u shkon mendja t\u00eb insistojn\u00eb t\u00eb marrin at\u00eb q\u00eb u takon p\u00ebrballen me presion, nga familja e shoq\u00ebria. T\u00eb shpeshta jan\u00eb edhe rastet kur v\u00ebllez\u00ebrit i fshehin motrat si trash\u00ebgimtare dhe ato as q\u00eb ftohen p\u00ebr t\u2019u deklaruar n\u00eb gjyq.<\/p>\n<p>E t\u00ebr\u00eb kjo m\u00ebnyr\u00eb e t\u00eb menduarit dhe t\u00eb vepruarit e ka zanafill\u00ebn te Kanuni. N\u00eb Kanun parashihet q\u00eb gjith\u00e7ka, qoft\u00eb toka, sht\u00ebpia apo arm\u00ebt t\u00eb ndaheshin nd\u00ebrmjet v\u00ebllez\u00ebrve. Sot, cili nga ne preokupohet se \u00e7far\u00eb rregullonte e drejta jon\u00eb zakonore? Rrall\u00ebkush.<\/p>\n<p>Kjo nuk ka t\u00eb b\u00ebj vet\u00ebm me pron\u00ebn q\u00eb trash\u00ebgohet, por me pron\u00ebn n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Vjehrri pas vdekjes s\u00eb bashk\u00ebshortit i k\u00ebrkon nuses t\u00eb kthehet te baba e as mos t\u2019i shkoj\u00eb mendja t\u2019ju marr\u00eb hise; ish-bashk\u00ebshorti e kalon t\u00ebr\u00eb pasurin\u00eb e tij n\u00eb em\u00ebr t\u00eb v\u00ebllait, apo t\u00eb nj\u00eb personi tjet\u00ebr me q\u00ebllim q\u00eb<br \/>\nprona e fituar gjat\u00eb bashk\u00ebshort\u00ebsis\u00eb n\u00eb asnj\u00eb form\u00eb mos t\u2019i ndahet bashk\u00ebshortes.<\/p>\n<p>Pra, ekziston bindja q\u00eb femra nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr patundshm\u00ebri t\u00eb veten.<\/p>\n<p>E si t\u00eb ndryshohen k\u00ebto bot\u00ebkuptime t\u00eb d\u00ebmshme p\u00ebr gruan n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb? Nuk \u00ebsht\u00eb proces q\u00eb arrihet brenda nat\u00ebs. Pik\u00ebs\u00ebpari duhet q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u2019i trajtojm\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, t\u2019i rrisim nj\u00ebjt\u00eb, pa marr\u00eb parasysh gjinin\u00eb q\u00eb kan\u00eb, t\u00eb investojm\u00eb n\u00eb shkollimin e tyre, n\u00eb fuqizimin e ekonomik. T\u00eb flasim n\u00eb familjet tona p\u00ebr pron\u00eb e trash\u00ebgimi, t\u00eb mos jet\u00eb tem\u00eb tabu, ku femra diskriminohet edhe nga diskutimi. T\u00eb punojm\u00eb me djemt\u00eb tan\u00eb, t\u00eb mos jen\u00eb egoist\u00eb, t\u2019i edukojm\u00eb q\u00eb ta respektojn\u00eb motr\u00ebn dhe gruan dhe t\u2019i p\u00ebrkrahin ato me \u00e7do kusht. Q\u00eb edhe ata n\u00eb t\u00eb ardhmen t\u00eb b\u00ebhen baballar\u00eb q\u00eb do t\u2019i p\u00ebrkrahin vajzat dhe djemt\u00eb e tyre nj\u00eblloj. Duke folur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, por edhe duke qen\u00eb shembull me veprime konkrete n\u00eb ndarje t\u00eb pasuris\u00eb n\u00eb familjet tona, mund t\u00eb kontribuojm\u00eb q\u00eb ta thyejm\u00eb tabun\u00eb.<\/p>\n<p>Ndryshime mund t\u00eb arrihen edhe p\u00ebrmes fushatave informuese, p\u00ebrmes tematizimit sa m\u00eb t\u00eb shpesht\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje n\u00eb opinionin publik jo ve\u00e7 me fraza t\u00eb kota e citime t\u00eb ligjeve, por me shembuj praktik\u00eb, q\u00eb ta heqim ndjenj\u00ebn e turpit apo faj\u00ebsis\u00eb p\u00ebr ta trash\u00ebguar pjes\u00ebn q\u00eb secil\u00ebs prej nesh u takon me ligj. T\u00eb jet\u00eb di\u00e7ka normale dhe jo e jasht\u00ebzakonshme q\u00eb prona t\u00eb ndahet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, edhe ata q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb informim dhe vet\u00ebdijesim shpeshher\u00eb q\u00ebllojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb njer\u00ebz hipokrit\u00eb. Nj\u00eb pjes\u00eb bukur e madhe e personave q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb institucione shtet\u00ebrore dhe OJQ e q\u00eb ndajn\u00eb drejt\u00ebsi apo \u201cavokojn\u00eb\u201d p\u00ebr t\u00eb drejta t\u00eb barabarta qoft\u00eb n\u00eb trash\u00ebgimi, qoft\u00eb p\u00ebr pron\u00ebsi nuk e ndajn\u00eb k\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim edhe privatisht. P\u00ebr fonde t\u00eb donator\u00ebve apo p\u00ebr nj\u00eb pag\u00eb nga buxheti i Kosov\u00ebs ata flasin p\u00ebr gjendjen faktike, p\u00ebr baz\u00ebn ligjore q\u00eb femrave u garanton t\u00eb drejta, p\u00ebr zbraz\u00ebtit\u00eb ligjore q\u00eb femrat i pengojn\u00eb n\u00eb realizimin e t\u00eb drejtave, por jo edhe p\u00ebr q\u00ebndrimin e tyre personal ndaj \u00e7\u00ebshtjes, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ata \u201cangazhohen\u201d, sepse personalisht nuk duan t\u00eb merren me \u00e7\u00ebshtje gjinore, e b\u00ebjn\u00eb ve\u00e7 se jan\u00eb caktuar ta b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb dhe e kan\u00eb n\u00eb \u201cp\u00ebrshkrimin e vendit t\u00eb pun\u00ebs dhe p\u00ebr pag\u00eb\u201d, nuk duan \u201cta ndajn\u00eb tok\u00ebn me dh\u00ebndrin\u201d, \u201ct\u2019i marrin hise v\u00ebllait\u201d se \u00ebsht\u00eb turp me u \u201cprish\u00eb me familje\u201d se te shqiptari toka i jepet v\u00ebllez\u00ebrve, djemt\u00eb trash\u00ebgojn\u00eb e vajzat shkojn\u00eb te burri. E n\u00eb munges\u00eb t\u00eb v\u00ebllait apo djalit? Prona, edhe at\u00ebher\u00eb nuk u jepet vajzave por mashkullit m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt n\u00eb familje.<\/p>\n<p>T\u00eb b\u00ebhen gazetar\u00ebt e moderator\u00ebt tan\u00eb pak m\u00eb t\u00eb guximsh\u00ebm e t\u2019i pyesin ata q\u00eb ulen n\u00eb panel n\u00eb emisione televizive e n\u00eb konferenca, sesi ia b\u00ebjn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre? Do t\u00eb habiteshit sa mendime primitive kan\u00eb! \u00cbsht\u00eb pak a shum\u00eb e nj\u00ebjt\u00eb sikur nj\u00eb homofob t\u00eb luftoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat e komunitetit LGBT, sikur nj\u00eb racist t\u00eb punoj\u00eb p\u00ebr refugjat\u00eb, sikur nj\u00eb person q\u00eb nuk i konsideron personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuar si pjes\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb, mir\u00ebpo p\u00ebr nj\u00eb pag\u00eb shtiret sikur po punon p\u00ebr inkluzionin e tyre. Ja pra, persona t\u00eb till\u00eb kemi n\u00ebp\u00ebr OJQ, n\u00eb Ministri, n\u00eb Gjykata, n\u00eb Zyra t\u00eb Barazis\u00eb Gjinore an\u00eb e mbar\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb \u201cangazhohen\u201d p\u00ebr t\u00eb drejta t\u00eb barabarta n\u00eb trash\u00ebgimi. N\u00ebse kemi kaq shum\u00eb njer\u00ebz q\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u201ckauz\u00eb\u201d, at\u00ebher\u00eb pse kemi nj\u00eb num\u00ebr kaq t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb femrave q\u00eb trash\u00ebgojn\u00eb, apo q\u00eb kan\u00eb pron\u00eb n\u00eb emrin e vet? Ndryshimet fillojn\u00eb nga un\u00eb, ti. Sot.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00eb konsiderojn\u00eb si \u201cder\u00eb t\u00eb huaj\u201d dhe \u201crob t\u00eb shpis\u00eb\u201d, pra t\u00eb perceptojn\u00eb si di\u00e7ka q\u00eb bartet nga nj\u00eb familje (ajo e lindjes) n\u00eb nj\u00eb familje tjet\u00ebr (ajo e burrit). Pa marr\u00eb parasysh a pajtohemi a jo, ky \u00ebsht\u00eb akoma realitet n\u00eb Kosov\u00eb. Femra \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e familjes, q\u00eb udh\u00ebhiqet nga kryefamiljari, pra gjyshi, babai, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":543,"featured_media":10994,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1050,1174,1007,2028],"ppma_author":[2027],"class_list":["post-5102","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-feminizmi","tag-patriarkati","tag-te-drejtat-e-grave","tag-usaid"],"authors":[{"term_id":2027,"user_id":543,"is_guest":0,"slug":"nora-hasani","display_name":"Nora Hasani Llapashtica","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/462555188_936747311221714_20195046760660311_n.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/462555188_936747311221714_20195046760660311_n.png"},"user_url":"","last_name":"Hasani Llapashtica","first_name":"Nora","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/543"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5102"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10996,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5102\/revisions\/10996"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10994"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5102"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}