{"id":5211,"date":"2016-01-25T14:04:17","date_gmt":"2016-01-25T12:04:17","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5211"},"modified":"2024-11-12T12:48:21","modified_gmt":"2024-11-12T10:48:21","slug":"anetaresimi-i-kosoves-ne-gjykaten-e-perhershme-te-arbitrazhit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/anetaresimi-i-kosoves-ne-gjykaten-e-perhershme-te-arbitrazhit\/","title":{"rendered":"An\u00ebtar\u00ebsimi i Kosov\u00ebs n\u00eb Gjykat\u00ebn e P\u00ebrhershme t\u00eb Arbitrazhit"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">An\u00ebtar\u00ebsia n\u00eb Gjykat\u00ebn e P\u00ebrhershme t\u00eb Arbitrazhit (GjPA) \u00ebsht\u00eb e hapur p\u00ebr t\u00eb gjitha shtetet n\u00ebp\u00ebrmjet ratifikimit t\u00eb Konvent\u00ebs s\u00eb vitit 1899 ose 1907 p\u00ebr Zgjidhjen Paq\u00ebsore t\u00eb Mosmarr\u00ebveshjeve Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, q\u00eb formojn\u00eb sistemin e GjPA-s\u00eb. M\u00eb 6 n\u00ebntor 2015 Kosova i d\u00ebrgoi nj\u00eb let\u00ebr Holand\u00ebs, duke e njoftuar at\u00eb p\u00ebr q\u00ebllimin e saj p\u00ebr t\u2019iu bashkuar Konvent\u00ebs s\u00eb 1907-\u00ebs. N\u00eb p\u00ebrputhje me Nenin 95, Konventa e 1907-\u00ebs hyri n\u00eb fuqi p\u00ebr Kosov\u00ebn m\u00eb 5 janar 2016. Ky duhet t\u00eb kishte qen\u00eb fundi i \u00e7\u00ebshtjes, por situata e \u00e7uditshme n\u00eb lidhje me an\u00ebtar\u00ebsimin e Kosov\u00ebs n\u00eb PCA mund t\u00eb gjendet <\/span><a style=\"font-size: 16px;\" href=\"https:\/\/treatydatabase.overheid.nl\/en\/Verdrag\/Details\/003316_w.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebtu<\/a><span style=\"font-size: 16px;\">. N\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim s\u00eb pari do t\u00eb them disa fjal\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn, pastaj do t\u00eb kaloj n\u00eb detyrat e shtetit depozitar, dhe n\u00eb fund do t\u00eb konkludoj se pse Kosova ka t\u00eb drejt\u00ebn e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb GjPA.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<p><strong>Disa fjal\u00eb rreth Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Kosova \u00ebsht\u00eb njohur aktualisht nga 111 shtete an\u00ebtare t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara (OKB). Kosova njihet nga t\u00eb gjitha shtetet fqinje, me p\u00ebrjashtim t\u00eb Serbis\u00eb, dhe nga 23 prej 28 shteteve an\u00ebtare t\u00eb Bashkimit Evropian (BE). M\u00eb 27 tetor 2015 Kosova ka n\u00ebnshkruar marr\u00ebveshjen e stabilizimit dhe shoq\u00ebrimit (MSA) me Bashkimin Evropian, e cila hap rrug\u00ebn p\u00ebr integrimin e Kosov\u00ebs n\u00eb BE n\u00eb t\u00eb ardhmen. Kosova tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e agjencive t\u00eb OKB-s\u00eb t\u00eb tilla si Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN) dhe Bank\u00ebs Bot\u00ebrore (BB), si dhe Komitetit Olimpik Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (KON), Komisioni i Venecias i K\u00ebshillit t\u00eb Evrop\u00ebs, Bank\u00ebs Evropiane p\u00ebr Rind\u00ebrtim dhe Zhvillim ( BERZH) dhe mbi 70 organizatave t\u00eb tjera rajonale, evropiane dhe globale, federatave dhe forumeve t\u00eb tjera shum\u00ebpal\u00ebshe.<\/p>\n<p><strong>Detyrat e shtetit depozitar<\/strong><\/p>\n<p>Si shtet depozitar Holanda ka nj\u00eb num\u00ebr funksionesh, t\u00eb artikuluara n\u00eb nenet 91-97 t\u00eb Konvent\u00ebs s\u00eb 1907-\u00ebs. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit 93 Holanda ka detyrimin p\u00ebr t\u00eb qarkulluar menj\u00ebher\u00eb tek t\u00eb gjith\u00eb \u201cFuqit\u00eb\u201d e tjera &#8211; lexo tek shtetet an\u00ebtare t\u00eb GjPA-s\u00eb &#8211; nj\u00eb kopje t\u00eb v\u00ebrtetuar t\u00eb njoftimit, si dhe t\u00eb aktit t\u00eb aderimit, duke p\u00ebrmendur dat\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ajo ka marr\u00eb njoftimin. Depozitari nuk ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb ushtroj\u00eb kontroll substancial mbi dokumentet e d\u00ebrguara dhe ka detyrimin t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb neutral.<\/p>\n<p><strong>An\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb GjPA<\/strong><\/p>\n<p>Nga nj\u00eb perspektiv\u00eb e p\u00ebrgjithshme b\u00ebrja pal\u00eb n\u00eb nj\u00eb traktat nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duke p\u00ebrfshir\u00eb Konvent\u00ebn e 1907-\u00ebs, n\u00eb thelb k\u00ebrkon q\u00eb shteti n\u00eb fjal\u00eb pranon dhe \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb detyrimet ligjore sipas k\u00ebtij traktati t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Sipas nenit 93, Konventa e 1907-\u00ebs \u00ebsht\u00eb e hapur p\u00ebr \u201cFuqit\u00eb\u201d, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb e hapur p\u00ebr t\u00eb gjitha shtetet, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Kosov\u00ebn. Pavar\u00ebsisht se Konventa e 1907-\u00ebs nuk p\u00ebrfshin ndonj\u00eb dispozit\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb lejon nj\u00eb shtet an\u00ebtar p\u00ebr t\u00eb ngritur nj\u00eb kund\u00ebrshtim ndaj nj\u00eb shteti tjet\u00ebr p\u00ebr t\u2019iu bashkuar k\u00ebtij traktati nd\u00ebrkomb\u00ebtar, Serbia e kund\u00ebrshtoi p\u00ebrs\u00ebri an\u00ebtar\u00ebsimin e Kosov\u00ebs n\u00eb GjPA, nj\u00ebjt\u00eb sikur edhe an\u00ebtar\u00ebsimin e saj n\u00eb Organizat\u00ebn Arsimore, Shkencore, dhe Kulturore t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara (UNESCO). Nuk ka asnj\u00eb praktik\u00eb tjet\u00ebr shtet\u00ebrore ku nj\u00eb shtet pal\u00eb n\u00eb sistemin e GjPA-s\u00eb e ka kund\u00ebrshtuar nj\u00eb shtet tjet\u00ebr p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb pal\u00eb n\u00eb t\u00eb. Edhe Federata Ruse thjesht njoftoi Holand\u00ebn dhe shtetet e tjera an\u00ebtare t\u00eb GjPA se nuk e sheh veten t\u00eb detyruar nga kjo Konvent\u00eb n\u00eb lidhje me Kosov\u00ebn n\u00eb 26 n\u00ebntor 2015.<\/p>\n<p><strong>A duhet qen\u00eb an\u00ebtar i OKB-s\u00eb p\u00ebrpara b\u00ebrjes pal\u00eb n\u00eb GjPA?<\/strong><\/p>\n<p>Konventat e 1899-\u00ebs dhe 1907-\u00ebs jan\u00eb miratuar n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur nuk ka pasur organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb llojit t\u00eb OKB-s\u00eb, e cila vet\u00eb u themelua n\u00eb vitin 1945. OKB-ja ka Gjykat\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb (GjND), si nj\u00eb nga organet kryesore t\u00eb saj dhe si organ i saj kryesor gjyq\u00ebsor. GjND-ja n\u00eb opinionin e saj k\u00ebshillues p\u00ebr Kosov\u00ebn t\u00eb korrikut 2010, me dhjet\u00eb vota ndaj kat\u00ebr, u shpreh se shpallja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, t\u00eb miratuar m\u00eb 17 shkurt 2008 nuk ka shkelur t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Konkluzioni i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i Gjykat\u00ebs deklaron qart\u00eb se \u201cmiratimi i deklarat\u00ebs s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb 17 shkurtit 2008 nuk shkeli t\u00eb drejt\u00ebn e p\u00ebrgjithshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Rezolut\u00ebn e K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit 1244 (1999) apo Korniz\u00ebn Kushtetuese. Rrjedhimisht, miratimi i k\u00ebsaj deklarate nuk ka shkelur asnj\u00eb rregull t\u00eb aplikuesh\u00ebm t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare.\u201d P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb OKB nuk \u00ebsht\u00eb kusht sine qua non p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb pal\u00eb n\u00eb traktatet dhe organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe rajonale. Ka shembuj t\u00eb shteteve t\u00eb cilat nuk jan\u00eb shtetet an\u00ebtare t\u00eb OKB-s\u00eb, por jan\u00eb pjes\u00eb e traktateve dhe organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p><strong>Zgjidhja e thjesht\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Zgjidhja e thjesht\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb Kosova t\u00eb b\u00ebhet pal\u00eb e GjPA-s\u00eb dhe \u00e7do \u00e7\u00ebshtje politike mes vendeve t\u00eb adresohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb bilaterale, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb si ato midis Izraelit dhe Libanit n\u00eb vitin 1968, apo deklarata e Federat\u00ebs Ruse t\u00eb 26 n\u00ebntorit 2015. E drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk ofron mb\u00ebshtetje p\u00ebr kund\u00ebrshtimin e b\u00ebrjes s\u00eb nj\u00eb shteti pal\u00eb n\u00eb nj\u00eb traktat nd\u00ebrkomb\u00ebtar sikurse pasqyrohet n\u00eb praktik\u00ebn e OKB-s\u00eb, shih Manualin e Traktateve t\u00eb vitit 2012 dhe P\u00ebrmbledhjen e vitit 1999 t\u00eb Praktik\u00ebs s\u00eb Sekretarit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb OKB-s\u00eb, si depozitar i Traktateve Shum\u00ebpal\u00ebshe.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrfundim<\/strong><\/p>\n<p>Jan\u00eb 117 shtete q\u00eb kan\u00eb aderuar n\u00eb nj\u00eb ose dy prej konventave themeluese t\u00eb GjPA-s\u00eb. Prej tyre 66 shtete, n\u00eb thelb shumica e shteteve pal\u00eb n\u00eb GjPA e kan\u00eb njohur Republik\u00ebn e Kosov\u00ebs. Shum\u00eb shtete t\u00eb tjera i njohin dokumentet zyrtare t\u00eb l\u00ebshuara nga autoritetet e Kosov\u00ebs. Ligj\u00ebrisht, Konventa e 1907-\u00ebs ka hyr\u00eb n\u00eb fuqi p\u00ebr Kosov\u00ebn m\u00eb 5 janar t\u00eb vitit 2016, n\u00eb p\u00ebrputhje me nenin 95 t\u00eb k\u00ebsaj Konvente. Prandaj, Kosova dhe Shqip\u00ebria duhet t\u00eb lobojn\u00eb q\u00eb emri i Kosov\u00ebs t\u00eb shtohet n\u00eb list\u00ebn e shteteve an\u00ebtare t\u00eb GjPA-s\u00eb sa m\u00eb shpejt t\u00eb jet\u00eb e mundur, n\u00eb p\u00ebrputhje me at\u00eb \u00e7far\u00eb mb\u00ebshtetet qart\u00eb edhe nga e drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare publike.<\/p>\n<p>__________________<\/p>\n<p>* Nj\u00eb version m\u00eb i zgjeruar i shkrimit n\u00eb anglisht gjendet\u00a0<a href=\"http:\/\/www.internationallawobserver.eu\/2016\/01\/14\/kosovos-membership-in-the-pca\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebtu<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>An\u00ebtar\u00ebsia n\u00eb Gjykat\u00ebn e P\u00ebrhershme t\u00eb Arbitrazhit (GjPA) \u00ebsht\u00eb e hapur p\u00ebr t\u00eb gjitha shtetet n\u00ebp\u00ebrmjet ratifikimit t\u00eb Konvent\u00ebs s\u00eb vitit 1899 ose 1907 p\u00ebr Zgjidhjen Paq\u00ebsore t\u00eb Mosmarr\u00ebveshjeve Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, q\u00eb formojn\u00eb sistemin e GjPA-s\u00eb. M\u00eb 6 n\u00ebntor 2015 Kosova i d\u00ebrgoi nj\u00eb let\u00ebr Holand\u00ebs, duke e njoftuar at\u00eb p\u00ebr q\u00ebllimin e saj p\u00ebr t\u2019iu [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":189,"featured_media":9655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[664],"ppma_author":[218],"class_list":["post-5211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":218,"user_id":189,"is_guest":0,"slug":"gentian-zyberi","display_name":"Gentian Zyberi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-3-11.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-3-11.jpg"},"user_url":"","last_name":"Zyberi","first_name":"Gentian","description":"Gentian Zyberi \u00ebsht\u00eb profesor i asociuar n\u00eb Qendr\u00ebn Norvegjeze p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut t\u00eb Universitetit t\u00eb Oslos, Norvegji. Ai ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkim shkencor dhe ka dh\u00ebn\u00eb m\u00ebsim n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr universitetesh n\u00eb Holand\u00eb, SHBA, Kin\u00eb dhe Shqip\u00ebri. Nga viti 2004 deri n\u00eb vitin 2012 ai ka punuar me mbrojtjen n\u00eb rastet kund\u00ebr Limaj et al. dhe Haradinaj et al. para Tribunalit Penal p\u00ebr ish-Jugosllavin\u00eb. N\u00eb vitin 2009 ai ka qen\u00eb k\u00ebshilltar ligjor dhe koordinator i ekipit ligjor shqiptar n\u00eb rastin e Kosov\u00ebs para Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/189"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5211"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10032,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5211\/revisions\/10032"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5211"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}