{"id":5225,"date":"2016-02-13T16:35:42","date_gmt":"2016-02-13T14:35:42","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5225"},"modified":"2024-11-14T16:46:56","modified_gmt":"2024-11-14T14:46:56","slug":"kosova-dhe-paplanifikimi-urban","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/kosova-dhe-paplanifikimi-urban\/","title":{"rendered":"Kosova dhe (pa)planifikimi urban"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>\u201cMos harro q\u00eb komuna mundet me ra n\u00eb heshtje administrative deri sa ta kthejm\u00eb p\u00ebrgjigjen p\u00ebr lejen e nd\u00ebrtimit\u201d, \u2013 i kthen p\u00ebrgjigje arkitekti nga drejtoria e urbanizmit n\u00eb nj\u00eb komun\u00eb, nj\u00eb qytetari n\u00eb pyetjen e tij p\u00ebr leje t\u00eb nd\u00ebrtimit q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke pritur q\u00eb shum\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb nj\u00eb rast tjet\u00ebr, banor\u00ebt e nj\u00eb zone t\u00eb zhvilluar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jo t\u00eb rregullt dhe me probleme n\u00eb infrastuktur\u00eb, ankohen n\u00eb drejtori t\u00eb urbanizmit, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb lejuar t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb objekt shum\u00ebbanesor. Ky nd\u00ebrtim ka r\u00ebnduar edhe m\u00eb shum\u00eb problemet n\u00eb infrastruktur\u00eb, qasjen dhe parkimin n\u00eb lagje, dhe privat\u00ebsin\u00eb e banor\u00ebve. P\u00ebrgjigjja e arkitekt\u00ebve t\u00eb drejtoris\u00eb s\u00eb urbanizmit: \u201dPse po ankoheni, aplikoni edhe ju p\u00ebr objekt shum\u00ebbanesor, se edhe juve do t\u2019ju lejojm\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtoni objekt t\u00eb till\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebto dy raste ilustrojn\u00eb sadopak pun\u00ebn n\u00eb drejtorin\u00eb e urbanizmit dhe m\u00ebnyr\u00ebn se si kontrollohen zhvillimet n\u00eb komunat tona. Kontrollimi i zhvillimeve do t\u00eb thot\u00eb, m\u00ebnyra dhe procesi sesi l\u00ebshohen lejet urbanistike dhe ato t\u00eb nd\u00ebrtimit nga arkitekt\u00ebt n\u00eb drejtorin\u00eb e urbanizmit, &#8211; t\u2019pakt\u00ebn ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb komponent\u00eb i saj. N\u00eb fush\u00ebn e planifikimit hap\u00ebsinor dhe urban kjo njihet si menaxhim urban \u2013 procesi i zbatimit t\u00eb ligjit p\u00ebr planifikim hap\u00ebsinor dhe i dokumenteve t\u00eb planifikimit n\u00eb komun\u00eb.<\/p>\n<p>Kosova ka probleme bazike me menaxhimin urban, konkretisht me l\u00ebshimin e lejeve urbanistike dhe t\u00eb nd\u00ebrtimit \u2013 me planifikim fizik. Nuk kemi nevoj\u00eb p\u00ebr ndonj\u00eb analiz\u00eb m\u00eb t\u00eb thell\u00eb, vet\u00ebm shikoni jasht\u00eb dritareve ku banoni dhe e shihni katrahur\u00ebn q\u00eb \u00ebsht\u00eb krijuar n\u00eb qytetet tona. Pra, edhe 16 vite pas luft\u00ebs, n\u00eb drejtorit\u00eb e urbanizmit ende b\u00ebhen pazare se sa duhet t\u00eb shfryt\u00ebzohet parcela p\u00ebr nd\u00ebrtim, sa duhet t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb lart\u00eb, sa duhet t\u00eb dalim me konzoll\u00eb etj., pavar\u00ebsisht faktit q\u00eb kemi plane q\u00eb tregojn\u00eb se si dhe sa duhet t\u00eb nd\u00ebrtohet.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim nuk do t\u00eb flas p\u00ebr kualitetin e dokumenteve t\u00eb planifikimit apo p\u00ebr sistemin e planifikimit q\u00eb ndryshohet pa ndonj\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb. Nuk do t\u00eb flas as p\u00ebr pozicionin pasiv t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Mjedisit dhe Planifikimit Hap\u00ebsinor, karshi organizatave donatore t\u00eb cilat japin udh\u00ebzime kontradiktore p\u00ebr ligjin dhe sistemin e planifikimit hap\u00ebsinor dhe urban.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e planifikimit fizik n\u00eb shtetet q\u00eb funksionojn\u00eb normalisht \u00ebsht\u00eb tejkaluar dhe kanalizuar dekada \u00a0m\u00eb par\u00eb, p\u00ebr mos me than\u00eb shekuj m\u00eb par\u00eb. N\u00eb k\u00ebto shtete, kushtet p\u00ebr leje urbanistike dhe t\u00eb nd\u00ebrtimit p\u00ebrcaktohen nga planet n\u00eb fuqi dhe jo nga interpretimet personale t\u00eb arkitekt\u00ebve n\u00eb drejtorit\u00eb e urbanizmit, vet\u00ebm e vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar mjete shtes\u00eb. Si t\u00eb tilla, k\u00ebto kushte jan\u00eb shum\u00eb pak t\u00eb negociueshme. N\u00eb ato raste kur mund t\u00eb ofrohet fleksibilitet n\u00eb kushtet urbane dhe t\u00eb nd\u00ebrtimit, ekzistojn\u00eb mekanizmat, t\u00eb cilat e p\u00ebrcaktojn\u00eb qart\u00eb procesin. P\u00ebrvec k\u00ebsaj, k\u00ebto mekanizma sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontrolluar pun\u00ebn profesionale t\u00eb arkitekt\u00ebve\/planer\u00ebve, dhe n\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn koh\u00eb ofrojn\u00eb mund\u00ebsi edhe p\u00ebr qytetar\u00ebt q\u00eb t\u00eb monitorojn\u00eb pun\u00ebn e tyre. Normalisht, k\u00ebtu duhet t\u00eb shtohet edhe elementi i etik\u00ebs profesionale q\u00eb zbatohet nga arkitekt\u00ebt\/planer\u00ebt, gj\u00eb q\u00eb te ne ka humbur sikurse \u201cfaksi, tynehere\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, k\u00ebto shtete, planifikimin hap\u00ebsinor dhe urban e p\u00ebrdorin si mjet p\u00ebr t\u00eb ringjall\u00eb ekonomit\u00eb lokale apo p\u00ebr t\u00eb trajtuar \u00e7\u00ebshtjet sociale, apo m\u00eb mir\u00eb me th\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb mir\u00ebqenie p\u00ebr qytetar\u00ebt e saj. N\u00eb fund t\u00eb fundit, kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse planifikohet \u2013 planifikohet si t\u00eb adresohen problemet aktuale t\u00eb vendit dhe n\u00eb t\u00eb njejten koh\u00eb si t\u00eb trajtohen problemet e ardhshme n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb arrihet nj\u00eb mir\u00ebqenie p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtjet socio \u2013 ekonomike, dhe shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjera t\u00eb planifikimit hap\u00ebsinor dhe urban si planifikimi i transportit (mobiliteti) dhe planifikimi mjedisor, l\u00ebr\u00eb m\u00eb se nuk praktikohen si duhet n\u00eb Kosov\u00eb, mir\u00ebpo njihen shum\u00eb pak si koncepte. Gjat\u00eb fushatave zgjedhore, gjithmon\u00eb m\u00eb \u00ebsht\u00eb dukur shum\u00eb interesant premtimi retorik i kandidat\u00ebve p\u00ebr kryetar\u00eb t\u00eb komunave: \u201cNe kemi p\u00ebr t\u2019i mb\u00ebshtetur bizneset e vogla dhe t\u00eb mesme\u201d. Po t\u2019i degjonte k\u00ebto premtime ndonj\u00eb qytetar (sigurisht q\u00eb i kan\u00eb d\u00ebgjuar) q\u00eb vjen nga nj\u00eb shtet normal, do t\u00eb thoshte se Kosova e paska rregulluar \u00e7\u00ebshtjen e kontrollit t\u00eb zhvillimit mjaft mir\u00eb. Hipokrizi e llojit t\u00eb vet! Sidoqoft\u00eb, asnj\u00ebher\u00eb nuk kam pas\u00eb rast ta d\u00ebgjoj m\u00ebnyr\u00ebn se si do t\u00eb arrihet kjo mb\u00ebshtetje e bizneseve, sidomos p\u00ebrmes planifikimit hap\u00ebsinor dhe urban.<\/p>\n<p>Planifikimi hap\u00ebsinor dhe urban \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr mjetet m\u00eb t\u00eb cilin politikat p\u00ebr zhvillim ekonomik transferohen n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, dhe anasjelltas. K\u00ebta kandidat\u00eb dhe kryetar\u00ebt e komunave mund t\u00eb flasin sa t\u00eb d\u00ebshirojn\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetje t\u00eb k\u00ebtyre bizneseve, mir\u00ebpo pa planifikim t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb tok\u00ebs dhe infrastruktur\u00ebs se ku k\u00ebto biznese do t\u00eb mund t\u00eb funksionalizohen dhe t\u00eb ken\u00eb sukses, e t\u00ebra \u00ebsht\u00eb e pavler\u00eb. N\u00eb teorin\u00eb e planifikimit hap\u00ebsinor dhe urban \u00ebsht\u00eb e njohur teoria q\u00eb pa planifikim ka vet\u00ebm kaos ekonomik. P\u00ebr fat t\u00eb keq, Kosova \u00ebsht\u00eb shembull tipik ku nj\u00eb teori e till\u00eb, gradualisht po kthehet n\u00eb praktik\u00eb!<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb fundit, gjith\u00eb k\u00ebto t\u00eb mira t\u00eb k\u00ebtij sistemi t\u00eb menaxhimit urban, i bartim ne, qytetar\u00ebt e Republik\u00ebs son\u00eb t\u00eb shum\u00ebpritur.\u201cE deri kur me prit\u00eb bre burr\u00eb, se u bo shum\u00eb tue prit\u00eb\u201d \u2013 i thot\u00eb qytetari arkitektit duke dal\u00eb nga zyra e urbanizmit n\u00eb komun\u00eb. Arkitekti e percjell qytetarin duke dal\u00eb nga zyra dhe sigurisht ia shpjegon \u201cm\u00ebnyrat m\u00eb efikase si t\u00eb nd\u00ebrprehet heshtja administrative\u201d. \u201cHeshtja administrative\u201d nuk ekziston si term zyrtar n\u00eb procedurat e dh\u00ebnies s\u00eb lejeve t\u00eb nd\u00ebrtimit, mir\u00ebpo ekziston vet\u00ebm n\u00eb fjalorin e disa arkitekt\u00ebve n\u00eb komuna.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket rastit t\u00eb dyt\u00eb, banor\u00ebt nuk kan\u00eb aplikuar kurr\u00eb p\u00ebr leje t\u00eb nd\u00ebrtimit p\u00ebr objekt shum\u00ebbanesor sepse, p\u00ebr \u00e7udi, kan\u00eb menduar m\u00eb logjikisht dhe m\u00eb profesionalisht se arkitekt\u00ebt e komun\u00ebs!<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cMos harro q\u00eb komuna mundet me ra n\u00eb heshtje administrative deri sa ta kthejm\u00eb p\u00ebrgjigjen p\u00ebr lejen e nd\u00ebrtimit\u201d, \u2013 i kthen p\u00ebrgjigje arkitekti nga drejtoria e urbanizmit n\u00eb nj\u00eb komun\u00eb, nj\u00eb qytetari n\u00eb pyetjen e tij p\u00ebr leje t\u00eb nd\u00ebrtimit q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke pritur q\u00eb shum\u00eb koh\u00eb. N\u00eb nj\u00eb rast tjet\u00ebr, banor\u00ebt e nj\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":528,"featured_media":9690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[972,1842,1581],"ppma_author":[1841],"class_list":["post-5225","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosove","tag-planifikimi-hapesinor","tag-planifikimi-urban"],"authors":[{"term_id":1841,"user_id":528,"is_guest":0,"slug":"shkelqim-daci","display_name":"Shk\u00eblqim Daci","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/shkelqim.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/shkelqim.png"},"user_url":"","last_name":"Daci","first_name":"Shk\u00eblqim","description":"Shk\u00eblqimi \u00ebsht\u00eb Zyrtar i Programit Komb\u00ebtar n\u00eb Ambasad\u00ebn e Zvicr\u00ebs - Zyra e Bashk\u00ebpunimit Zviceran."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/528"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5225"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10356,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5225\/revisions\/10356"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5225"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}