{"id":5245,"date":"2016-03-08T13:15:54","date_gmt":"2016-03-08T11:15:54","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5245"},"modified":"2024-11-01T15:09:33","modified_gmt":"2024-11-01T13:09:33","slug":"gruaja-si-replike-e-nenes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/gruaja-si-replike-e-nenes\/","title":{"rendered":"Gruaja si replik\u00eb e n\u00ebn\u00ebs"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Nuk \u00ebsht\u00eb i rast\u00ebsish\u00ebm ngat\u00ebrrimi i Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas-8 Marsit me Dit\u00ebn e N\u00ebn\u00ebs. Ky gabim q\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb ka marr\u00eb konotacion ngat\u00ebrrimi \u00ebsht\u00eb shtresuar, ndaj prej vjet\u00ebsh mesazhi n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb t\u00eb grave i adresohet n\u00ebnave.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<p>Por, ky gabim, rezulton t\u00eb jet\u00eb b\u00ebr\u00eb nga vet\u00ebdija, respektivisht nga mend\u00ebsia e shoq\u00ebris\u00eb, e cila n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta njohur subjektin grua v\u00eb nj\u00eb paravan t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, at\u00eb t\u00eb n\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n<p>Madje, jo rast\u00ebsisht p\u00ebr ta pozicionuar gruan n\u00eb role kufizuese, t\u00eb cilat e prangosin lirin\u00eb e saj e q\u00eb projektojn\u00eb lirin\u00eb e saj vet\u00ebm n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij roli. Jo, ngaq\u00eb kjo shoq\u00ebri di ta respektoj pozit\u00ebn e n\u00ebn\u00ebs, por vendosja sip\u00ebrore e k\u00ebtij roli \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi ndaj t\u00eb tjer\u00ebve, teksa ajo nuk arriti t\u00eb njoh veten, si dimensioni m\u00eb i lart\u00eb i vet\u00ebdijes.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse n\u00eb p\u00ebrplasje t\u00eb fuqishme, gj\u00ebrat kan\u00eb l\u00ebvizur, por jo n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb substanciale, ndaj ekziston nj\u00eb frik\u00eb e pakap\u00ebrcyeshme- ajo e emancipimit t\u00eb grave dhe liria e tyre.<\/p>\n<p>Duke qen\u00eb ky shtet &#8211; burr\u00eb absolut,\u00a0 ai shnd\u00ebrrohet n\u00eb mekaniz\u00ebm kontrolli nga frika, e cila qon n\u00eb disiplinim dhe asaj i njihet vet\u00ebm pozita e t\u00eb qenit n\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>Grat\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb frymojn\u00eb n\u00eb heshtje me nj\u00eb diskriminim q\u00eb ndihet e p\u00ebrjetohet pandalsh\u00ebm, pa i p\u00ebrmendur ato q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb t\u00eb njohura si dhuna apo ngacmimet seksuale. K\u00ebsisoj, subjekti i gruas vazhdon t\u00eb jet\u00eb i mb\u00ebshtjell\u00eb me konfuzion, nga fakti se q\u00eb nga lindja ajo jeton me pozicionin e ambiguitetit. Duke e par\u00eb gruan vet\u00ebm n\u00eb rolin e n\u00ebn\u00ebs, subjekti jasht\u00eb saj \u00ebsht\u00eb i rreziksh\u00ebm, tjetri, i huaj dhe dekonstruktiv. Por, ky rol i paracaktuar \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t`u definuar, sepse aq shum\u00eb \u00ebsht\u00eb shenjt\u00ebruar me q\u00ebllim, saq\u00eb sot, \u00e7do grua q\u00eb b\u00ebn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb ridimensionuar k\u00ebt\u00eb rol, demonizohet deri n\u00eb stigmatizim e p\u00ebrjashtim shoq\u00ebror. Prandaj, nuk \u00ebsht\u00eb e rast\u00ebsishme kur kreu i pushtetit legjislativ p\u00ebrpiqet q\u00eb gabimin e tij ta riparoj me k\u00ebrkimfalje \u201cn\u00ebnave\u201d e \u201cmotrave\u201d, sepse k\u00ebto subjekte kan\u00eb dal\u00eb jasht\u00eb rolit t\u00eb paracaktuar nga shoq\u00ebria. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak, pendimi nuk i drejtohet pozit\u00ebs s\u00eb saj zyrtare, si deputete, porse rolit t\u00eb saj tradicional t\u00eb p\u00ebrcaktuar nga normat morale t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb kosovare. Kjo p\u00ebr faktin se &#8216;n\u00ebna&#8217; ka sh\u00ebrbyer si mjet p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb dallimin me kategorin\u00eb e grave, si dhe grave nga burrat.<\/p>\n<p>Praktikat sociale kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mobilizuara n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb dallimin nd\u00ebrmjet t\u00eb denj\u00ebs e t\u00eb padenj\u00ebs, nj\u00eb status strikt i n\u00ebnave, perspektiva e t\u00eb cilave ka determinuar dallimin n\u00eb mes n\u00ebnave dhe jo n\u00ebnave. T\u00eb dyja k\u00ebto n\u00eb bashk\u00ebveprim midis t\u00eb drejtave dhe detyrimeve, mb\u00ebshtetjes publike dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb private dhe n\u00eb konflikt t\u00eb vazhduesh\u00ebm me nj\u00ebra tjetr\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, &#8220;am\u00ebsia&#8221;, e ka p\u00ebrcaktuar at\u00eb si personin e ngarkuar me kryerjen e nj\u00eb s\u00ebr\u00eb funksionesh sociale, t\u00eb cilat shkrihen n\u00eb nj\u00eb shprehje t\u00eb vetme.<\/p>\n<p>Prandaj, koncepti &#8220;n\u00ebn\u00eb&#8221;, k\u00ebrkon nj\u00eb rikonceptim, me t\u00eb cilin vihen n\u00eb pik\u00ebpyetje skemat konvencionale diskursive.<\/p>\n<p>Natalia Mitsyuk thot\u00eb se \u201cKulti i &#8216;am\u00ebsis\u00eb ideale&#8217;, \u00ebsht\u00eb propaganduar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive nga komuniteti i ekspert\u00ebve t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga mjek\u00eb, shkrimtar\u00eb, m\u00ebsues e psikolog\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar procesin e emancipimit t\u00eb gruas dhe kthimin e saj n\u00eb gjirin familjar.<br \/>\nKjo qasje inkurajon n\u00ebnat t`i p\u00ebrkushtohen rritjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, teksa dekurajohen p\u00ebr angazhim n\u00eb fusha t\u00eb tjera t\u00eb veprimtaris\u00eb. \u00c7do refuzim i apo rezistenc\u00eb me standardet e &#8220;am\u00ebsis\u00eb ideale&#8221;, cil\u00ebsohet si nj\u00eb devijim nga instinkti i v\u00ebrtet\u00eb i t\u00eb qenit n\u00ebn\u00eb. N\u00ebna, si e till\u00eb, u b\u00eb nj\u00eb rregullator i imponuar kulturor. Termet fem\u00ebr dhe fem\u00ebrore jan\u00eb t\u00eb lidhura ngusht\u00eb me am\u00ebsin\u00eb, gj\u00eb e cila ka pasur ndikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb relacionet gjinore n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n<p>E, kjo grua-n\u00ebn\u00eb ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb rikonceptim, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb roli i saj t\u00eb mos vazhdoj\u00eb t\u00eb trajtohet i ve\u00e7ant\u00eb, sepse duke u trajtuar si e till\u00eb ajo vazhdon t\u00eb ve\u00e7ohet deri n\u00eb shenjt\u00ebrim. Asaj nuk i duhet ve\u00e7im, por trajtim i barabart\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie me standarde ku fillimisht gruaja njihet si subjekt, e m\u00eb pas rolet q\u00eb ajo p\u00ebrzgjedh. Ajo s`duhet t\u00eb jet\u00eb mjet n\u00eb duar t\u00eb politik\u00ebs apo akter\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm shoq\u00ebror, t\u00eb cil\u00ebt me gruan shtyjn\u00eb p\u00ebrpara koncepte apo ideologji \u00e7far\u00ebdoqofshin ato. Gruaja mund t\u00eb mos jet\u00eb n\u00ebna, ndaj \u00e7far\u00ebdo tendence p\u00ebr barasvler\u00ebsim t\u00eb k\u00ebtyre dy nocioneve \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr moralizim dhe simptom\u00eb patriarkale p\u00ebr ta veshur at\u00eb me atributin tradicional t\u00eb reprodukueses.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb identifikuar subjektin grua me rolin e t\u00eb qenurit n\u00ebn\u00eb, ekuilibri midis dy identiteteve \u00ebsht\u00eb i brisht\u00eb dhe i pastabilizuar. T\u00eb dyja u konceptuan dhe u projektuan sipas standardit fallocentrik, me t\u00eb cilin n\u00eb k\u00ebto sprova konfliktuale, gruaja dhe n\u00ebna t\u00eb ndihen t\u00eb humbura dhe humb\u00ebse.<\/p>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"time\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nuk \u00ebsht\u00eb i rast\u00ebsish\u00ebm ngat\u00ebrrimi i Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas-8 Marsit me Dit\u00ebn e N\u00ebn\u00ebs. Ky gabim q\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb ka marr\u00eb konotacion ngat\u00ebrrimi \u00ebsht\u00eb shtresuar, ndaj prej vjet\u00ebsh mesazhi n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb t\u00eb grave i adresohet n\u00ebnave. Por, ky gabim, rezulton t\u00eb jet\u00eb b\u00ebr\u00eb nga vet\u00ebdija, respektivisht nga mend\u00ebsia e shoq\u00ebris\u00eb, e cila n\u00eb p\u00ebrpjekje [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":418,"featured_media":9409,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[664,929],"ppma_author":[816],"class_list":["post-5245","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosovo","tag-womens-rights"],"authors":[{"term_id":816,"user_id":418,"is_guest":0,"slug":"sibel-halimi","display_name":"Sibel Halimi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Sibel-Halimi-e1701785550870.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Sibel-Halimi-e1701785550870.jpg"},"user_url":"","last_name":"Halimi","first_name":"Sibel","description":"Sibel Halimi ka mbaruar studimet MA n\u00eb departamentin e Sociologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Aktualisht \u00ebsht\u00eb e angazhuar si ligj\u00ebruese n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn \u201cStudime gjinore\u201d, n\u00eb Departamentin e Filozofis\u00eb si dhe asistent profesore p\u00ebr grup l\u00ebnd\u00ebsh n\u00eb departamentin e sociologjis\u00eb n\u00eb Fakultetin Filozofik."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/418"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5245"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9410,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5245\/revisions\/9410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5245"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}