{"id":526,"date":"2015-11-16T12:30:46","date_gmt":"2015-11-16T12:30:46","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=526"},"modified":"2024-12-16T12:01:32","modified_gmt":"2024-12-16T10:01:32","slug":"klientelizmi-si-kapital-social","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/klientelizmi-si-kapital-social\/","title":{"rendered":"Klientelizmi si &#8220;kapital social&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Koncepti i kapitalit social, sipas Putnam, p\u00ebrfshin ato marr\u00ebdh\u00ebnie dhe ato vlera q\u00eb forcojn\u00eb emancipimin, bashk\u00ebrendimin dhe bashk\u00ebpunimin e qytetareve p\u00ebr p\u00ebrfitime t\u00eb nd\u00ebrsjella. Mir\u00ebpo, ajo \u00e7ka n\u00eb parim e dallon ket\u00eb koncept nga dukuria e klientelizmit \u00ebsht\u00eb se besimi reciprok i qytetareve \u00e7on n\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt shoq\u00ebrore e jo vet\u00ebm n\u00eb p\u00ebrfitime personale. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, kapitali social \u00ebsht\u00eb parakusht p\u00ebr mir\u00ebbesim shoq\u00ebror e q\u00eb rrjedhimisht \u00e7on edhe n\u00eb besimin n\u00eb institucionet publike. Nd\u00ebrkaq te ne, \u00ebsht\u00eb vet\u00eb klientelizmi i p\u00ebrhapur nga bart\u00ebsit e institucioneve publike, q\u00eb shkakton mosbesimin e vazhduesh\u00ebm dhe k\u00ebshtu edhe humbjen e legjitimitetit t\u00eb institucioneve. Prandaj kapitali social \u00ebsht\u00eb kohezioni shoq\u00ebror q\u00eb p\u00ebrmes solidaritetit, angazhimit dhe iniciativave qytetare forcon marr\u00ebdh\u00ebnien si brenda shoq\u00ebris\u00eb ashtu edhe mes saj dhe shtetit. N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn jo t\u00eb larg\u00ebt, Kosova e ka mir\u00ebmbajtur \u2018shtetin\u2019 si nj\u00eb sistem paralel, pik\u00ebrisht fal\u00eb k\u00ebtij kapitali shoq\u00ebror. Gj\u00eb e cila i ka mahnitur edhe mjaft studiues, si\u00e7 e paraqet mjaft qart\u00eb Howard Clark n\u00eb librin e tij kushtuar rezistenc\u00ebs qytetare n\u00eb Kosov\u00eb. Ajo \u00e7ka ndodhi m\u00eb pas, \u00ebsht\u00eb se kjo marr\u00ebdh\u00ebnie shoq\u00ebrore, u \u2018nd\u00ebrmjet\u00ebsua\u2019 nga partit\u00eb e klanet politik\u00eb, q\u00eb e (keq)p\u00ebrdoren pushtetin e edhe shtetin p\u00ebr t\u00eb kusht\u00ebzuar k\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie p\u00ebr p\u00ebrfitime personale e klanore. Duke \u2018bashk\u00ebpunuar\u2019 me k\u00ebto qarqe do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitonin nga shteti vet\u00ebm ata\/ato q\u00eb do ts mbaj\u00eb at\u00eb sistem gjall\u00eb duke i sh\u00ebrbyer zellsh\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyra dhe me mjete t\u00eb ndryshme. N\u00eb shum\u00eb raste e vende kjo dukuri njihet edhe si paternaliste, por n\u00eb Kosov\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb e kusht\u00ebzuar nga sistemi i lidhjeve klienteliste.<\/p>\n<p>A e ke ndonj\u00eb lidhje, ose a e njeh dik\u00eb aty? Jan\u00eb k\u00ebto pyetjet e zakonshme q\u00eb dikush dikujt ia parashtron n\u00ebse konkurron p\u00ebr ndonj\u00eb vend t\u00eb lir\u00eb pune, pozit\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse, tender publik, regjistrim n\u00eb \u00e7erdhe p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, n\u00eb shkoll\u00eb, n\u00eb universitete, p\u00ebr leje nd\u00ebrtim, p\u00ebr patent\u00eb shoferi, trajtim mjek\u00ebsor etj, etj. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sekret publik, q\u00eb tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pothuajse edhe norm\u00eb shoq\u00ebrore. Pasi nga nj\u00eb dukuri negative e korruptuese, ka kaluar n\u00eb nj\u00eb rregull t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb shoq\u00ebror q\u00eb nuk e befason e pothuajse as q\u00eb po e shqet\u00ebson dik\u00eb. Edhe udh\u00ebheq\u00ebsit shtet\u00ebror\u00eb, dalin hipokrit\u00eb e cinik\u00eb kur b\u00ebjn\u00eb thirrje p\u00ebr luftim kund\u00ebr korrupsionit e krimit t\u00eb organizuar, me gjith\u00eb ato k\u00ebshille e agjensione. Pse duhet t\u2019i luftoj\u00eb shoq\u00ebria k\u00ebto dukuri, kur ata q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrzgjedh\u00eb nga qytetar\u00ebt dhe q\u00eb paguhen p\u00ebr k\u00ebto pun\u00eb nga taksat tona, p\u00ebr \u00e7do dit\u00eb na traumatizojn\u00eb me skandale si em\u00ebrimet partiake, keqp\u00ebrdorime t\u00eb detyrave zyrtare, pozitave dhe abuzime t\u00eb paras\u00eb publike. Dhe sa her\u00eb tashm\u00eb i kemi d\u00ebgjuar deklaratat e zotimet p\u00ebr zero toleranc\u00eb ndaj k\u00ebtyre dukurive?! Justifikimi i zakonsh\u00ebm se edhe n\u00eb bot\u00eb ndodhin rastet, kur politikan\u00ebt kan\u00eb preferenca partiake n\u00eb em\u00ebrime apo lidhje me kompani, \u00ebsht\u00eb thjesht i paq\u00ebndruesh\u00ebm. Sepse nj\u00eb klienteliz\u00ebm i till\u00eb zakonisht d\u00ebnohet ose nga organet e drejt\u00ebsis\u00eb ose nga nd\u00ebshkohet keq nga elektorati n\u00eb zgjedhjet e radh\u00ebs. Hi\u00e7 m\u00eb larg se n\u00eb Rumani kryeministri u detyrua t\u00eb jap\u00eb dor\u00ebheqje p\u00ebr k\u00ebso akuzash. Por tek ne, sikurse edhe n\u00eb rajon pak a shum\u00eb, \u00a0ndodh q\u00eb k\u00ebto lidhje fuqizohen m\u00eb tej dhe b\u00ebhen aq t\u00eb zakonshme sa q\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb b\u00ebhen parakusht p\u00ebr suksesin zgjedhor, dhe nj\u00eb lloj kapitali shoq\u00ebror i domosdosh\u00ebm p\u00ebr karrier\u00eb individ\u00ebsh e norm\u00eb e zakonshme p\u00ebrfitimi. Dallimi thelb\u00ebsor q\u00ebndron n\u00eb at\u00eb se ky lloj \u2018kapitali social\u2019 nuk bazohet n\u00eb kompetenc\u00eb, aft\u00ebsi e p\u00ebrgatitje por kryesisht n\u00eb serviliz\u00ebm dhe lidhjet personale, familjare e partiake. Zanafilla e s\u00eb cil\u00ebs, fillon q\u00eb nga bankat shkollore e shkon deri n\u00eb pozitat m\u00eb t\u00eb larta shtet\u00ebrore, dukuri q\u00eb p\u00ebrshkruhet me fjal\u00ebn e lasht\u00eb ilire \u2018intervenca\u2019!?<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa korrupsioni, krimi i organizuar e klientelizmi vazhdon t\u00eb luftohet tash e sa koh\u00eb, me apele, fjalime e deklarata, shoq\u00ebria si\u00e7 edhe na flasin t\u00eb gjeturat nga raporti i fundit i Pulsit Publik kan\u00eb humbur besimin gati t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb institucionet kryesore publike. Nd\u00ebrsa opozita vazhdon t\u00eb merret me \u00e7\u00ebshtjet madhore komb\u00ebtare e globale dhe t\u00eb mbaj\u00eb inat f\u00ebmij\u00ebsh; ata q\u00eb qeverisin (si n\u00eb nivel qendror ashtu edhe at\u00eb lokal) po e rrisin kapitalin e tyre shoq\u00ebror, e bile edhe at\u00eb material p\u00ebrmes \u2018lidhjeve\u2019 t\u00eb forcuara. T\u00eb tjer\u00ebt, pra pjesa d\u00ebrmuese e shoq\u00ebris\u00eb, vazhdon t\u00eb varf\u00ebrohet e t\u00eb zhg\u00ebnjehet p\u00ebrdit\u00eb dhe t\u00eb shpresoj\u00eb mos helbete po e krijon p\u00ebr vete ndonj\u00eb \u2018lidhje\u2019.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koncepti i kapitalit social, sipas Putnam, p\u00ebrfshin ato marr\u00ebdh\u00ebnie dhe ato vlera q\u00eb forcojn\u00eb emancipimin, bashk\u00ebrendimin dhe bashk\u00ebpunimin e qytetareve p\u00ebr p\u00ebrfitime t\u00eb nd\u00ebrsjella. Mir\u00ebpo, ajo \u00e7ka n\u00eb parim e dallon ket\u00eb koncept nga dukuria e klientelizmit \u00ebsht\u00eb se besimi reciprok i qytetareve \u00e7on n\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt shoq\u00ebrore e jo vet\u00ebm n\u00eb p\u00ebrfitime [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":31,"featured_media":9690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[41],"class_list":["post-526","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":41,"user_id":31,"is_guest":0,"slug":"bekim-baliqi","display_name":"Bekim Baliqi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bekim-Baliqi-300x175-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bekim-Baliqi-300x175-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Baliqi","first_name":"Bekim","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=526"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":527,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526\/revisions\/527"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=526"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}