{"id":5276,"date":"2020-05-06T13:39:36","date_gmt":"2020-05-06T11:39:36","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5276"},"modified":"2024-10-25T11:42:56","modified_gmt":"2024-10-25T09:42:56","slug":"shtepia-karantina-e-perhershme-e-grave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/shtepia-karantina-e-perhershme-e-grave\/","title":{"rendered":"Sht\u00ebpia, karantina e p\u00ebrhershme e grave"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<p class=\"img-wrapper\">N\u00eb koh\u00ebn e para pandemis\u00eb ishte nj\u00eb v\u00ebrshim i shum\u00eb formacioneve n\u00eb disiplinimin dhe kontrollimin e trupit t\u00eb gruas me q\u00ebllim t\u00eb promovimit t\u00eb ideologjive t\u00eb caktuar e n\u00eb drejtim t\u00eb ruajtjes s\u00eb nj\u00eb rendi patriarkal.<\/p>\n<p>Derisa, fytyr\u00ebn e shtetit dhe mekanizmat e tij i njoh\u00ebm p\u00ebr s\u00eb af\u00ebrmi gjat\u00eb pandemis\u00eb. Politikat emergjente sh\u00ebndet\u00ebsore dhe sociale t\u00eb shtetit nuk i pat\u00ebn n\u00eb fokus grat\u00eb, derisa lirit\u00eb dhe t\u00eb drejtat njer\u00ebzore nuk ishin as pjes\u00eb e diskursit publik.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, gjendjen shoq\u00ebrore t\u00eb post pandemis\u00eb do ta gjej\u00eb, \u00a0rikthimi i shtetit m\u00eb t\u00ebr\u00eb fuqin\u00eb e vet n\u00eb kontrollimin e \u00e7do l\u00ebvizjeje t\u00eb trupit njer\u00ebzor. Por, nj\u00eb moment i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe favorizues p\u00ebr grat\u00eb, n\u00ebse ato do t\u00eb dalin t\u00eb barabarta me burrat nga sht\u00ebpia dhe t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mbajn\u00eb distanc\u00ebn sociale me k\u00ebdo q\u00eb do t\u00eb atakoj dinjitetin dhe integritetin e saj. P\u00ebr t\u00eb vazhduar m\u00eb tej me rritjen e vet\u00ebdijes drejt ndryshimit t\u00eb qasjes s\u00eb shtetit karshi trupave t\u00eb tyre, duke filluar nga transformimi i konceptimit t\u00eb trupit n\u00ebp\u00ebrmjet biologjikes (grat\u00eb si riprodhuese e shoq\u00ebris\u00eb) n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn elementare &#8211; vendimmarrjen p\u00ebr trupat e tyre.<\/p>\n<p>Andaj,\u2018virusi korona\u2019 duhet t\u00eb nxis\u00eb imperativin q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktoj p\u00ebrfundimisht zhveshjen e trupit t\u00eb grave nga ideologjit\u00eb maskuliniste, t\u00eb promovuar si nj\u00eb vler\u00eb t\u00eb krijuar e imponuar nga lart\u00eb nga t\u00eb gjitha nd\u00ebrmarrjet ekonomike, politike e shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj periudhe izolimi \u00ebsht\u00eb dal\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqe edhe filozofia e historis\u00eb s\u00eb t\u00eb q\u00ebndruarit n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb grave. N\u00eb nj\u00eb analogji me funksionimin e shtetit karshi p\u00ebrhapjes s\u00eb frik\u00ebs, me q\u00ebllim t\u00eb parandalimit t\u00eb pandemis\u00eb dhe n\u00eb em\u00ebr t\u00eb sh\u00ebndetit publik, shtetit arrin t\u00eb shtrij dominimin. Analizuar simbolikisht, duke institucionalizuar frik\u00ebn si mjet kontrolli, grat\u00eb, p\u00ebrgjat\u00eb edukimit t\u00eb tyre, frik\u00ebn e kan\u00eb brend\u00ebsuar n\u00eb norm\u00ebn e sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00ebs s\u00eb t\u00eb qenurit e pranuar, krahasuar dhe njohur veten vet\u00ebm n\u00eb sfer\u00ebn private deri tek krijimi i mitit t\u00eb am\u00ebsis\u00eb. Prandaj, sociologu amerikan Erving Goffman arrin t\u00eb ekzaminoj k\u00ebt\u00eb relacion, sipas t\u00eb cilit k\u00ebto kuptime shoq\u00ebrore, t\u00eb cilave u jan\u00eb bashkangjitur formave dhe shfaqjeve t\u00eb ve\u00e7anta trupore, priren t\u00eb b\u00ebhen t\u00eb brendshme dhe ushtrojn\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb ndjenj\u00ebn e vetvetes dhe vler\u00ebs s\u00eb brendshme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, n\u00ebn diktatin shoq\u00ebror t\u00eb promovuar si nj\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr funksionim t\u00eb \u201csh\u00ebndetsh\u00ebm\u201d t\u00eb familjes dhe shoq\u00ebris\u00eb, grat\u00eb nj\u00eb dimensionalisht arrijn\u00eb t\u00eb konceptojn\u00eb veten. \u00c7do tentim p\u00ebr nd\u00ebrrim rruge apo ikje, pasojat jan\u00eb t\u00eb d\u00ebmshme p\u00ebr imazhin dhe t\u00eb ardhmen e saj.<\/p>\n<p>Andaj, transformimit strukturor n\u00eb definimin e vend ndodhjes fizike t\u00eb trupave t\u00eb grave duhet t\u00eb paraprihet nga nj\u00eb p\u00ebrsiatje nga sht\u00ebpia p\u00ebr \u2018sht\u00ebpin\u00eb\u2019 dhe dekonstruktimin e frik\u00ebs si mjet kontrolli p\u00ebr t\u00eb imponuar karantin\u00ebn e p\u00ebrhershme p\u00ebr grat\u00eb brenda sht\u00ebpis\u00eb t\u00eb tyre n\u00eb em\u00ebr t\u00eb ruajtjes s\u00eb konditave shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Duket t\u00eb jet\u00eb e qart\u00eb, se si strategjit\u00eb shoq\u00ebrore dhe politike p\u00ebrher\u00eb i kan\u00eb sh\u00ebrbyer sistemit t\u00eb till\u00eb ku fuqia disiplinore funksionon s\u00eb bashku p\u00ebr t\u00eb normalizuar individ\u00ebt duke i detyruar, shpesh me mekanizma delikat t\u00eb p\u00ebrputhen me standardet dhe duke i b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu q\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb trupat si vet\u00eb rregulluese dhe t\u00eb \u2018lumtura\u201d n\u00eb rolet e tyre gjinore.<\/p>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr q\u00eb shteti n\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjendjes s\u00eb zakonshme, arrijn\u00eb t\u00eb fsheh veten karshi qasjes q\u00eb ka p\u00ebr trupin, megjithat\u00eb aktivisht \u00ebsht\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e individit dhe t\u00eb shoq\u00ebrores. Teknikat kontrolluese n\u00ebp\u00ebrmjet krijimit t\u00eb politikave p\u00ebr planifikimin familjar e demografik, diskutimet rreth r\u00ebnies s\u00eb natalitetit duke aluduar tek lindshm\u00ebria, debati p\u00ebr abortin, jan\u00eb zot\u00ebrime rreth p\u00ebrcaktimit t\u00eb nj\u00eb sistemi me shtres\u00ebzim t\u00eb thell\u00eb gjinor.<\/p>\n<p>Trupi \u00ebsht\u00eb politik\u00eb, e n\u00ebse \u00ebsht\u00eb menduar e kund\u00ebrta, at\u00ebher\u00eb ne nuk e kemi njohur shtetin dhe rolin e tij n\u00eb kontrollimin e jet\u00ebs shoq\u00ebrore t\u00eb grave.<\/p>\n<p>Si rezultat, l\u00ebvizja feministe e vendeve tradicionale duhet t\u00eb ndryshojn\u00eb strategjit\u00eb drejt\u00eb rikonstruktimit edhe t\u00eb dominimeve t\u00eb politikave ideologjike shtet\u00ebrore t\u00eb konceptimeve t\u00eb asaj \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e \u2018sh\u00ebndetshme\u2019 p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb. Krijimi i hendekut n\u00eb mes grave me trupat e tyre, ka ardhur si rezultat i nd\u00ebrmjet\u00ebsimit t\u00eb k\u00ebtyre politikave nga ana e shtetit. Prandaj, grat\u00eb duhet ta vejn\u00eb fokusin tek trupi, shkaku kryesor i s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb mosrealizimi i plot\u00eb i arritjes s\u00eb liris\u00eb s\u00eb tyre dhe \u00e7lirimit nga sistemet kontrolluese patriarkale.<\/p>\n<p>Grat\u00eb t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr rolin q\u00eb ka pasur sht\u00ebpia n\u00eb jet\u00ebn e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb nga fillimi themelet e subjektit t\u00eb tyre, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn karantina do t\u00eb jet\u00eb vend i p\u00ebrhersh\u00ebm i banimit.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb koh\u00ebn e para pandemis\u00eb ishte nj\u00eb v\u00ebrshim i shum\u00eb formacioneve n\u00eb disiplinimin dhe kontrollimin e trupit t\u00eb gruas me q\u00ebllim t\u00eb promovimit t\u00eb ideologjive t\u00eb caktuar e n\u00eb drejtim t\u00eb ruajtjes s\u00eb nj\u00eb rendi patriarkal. Derisa, fytyr\u00ebn e shtetit dhe mekanizmat e tij i njoh\u00ebm p\u00ebr s\u00eb af\u00ebrmi gjat\u00eb pandemis\u00eb. Politikat emergjente sh\u00ebndet\u00ebsore dhe [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":418,"featured_media":8935,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[929],"ppma_author":[816],"class_list":["post-5276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-womens-rights"],"authors":[{"term_id":816,"user_id":418,"is_guest":0,"slug":"sibel-halimi","display_name":"Sibel Halimi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Sibel-Halimi-e1701785550870.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Sibel-Halimi-e1701785550870.jpg"},"user_url":"","last_name":"Halimi","first_name":"Sibel","description":"Sibel Halimi ka mbaruar studimet MA n\u00eb departamentin e Sociologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Aktualisht \u00ebsht\u00eb e angazhuar si ligj\u00ebruese n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn \u201cStudime gjinore\u201d, n\u00eb Departamentin e Filozofis\u00eb si dhe asistent profesore p\u00ebr grup l\u00ebnd\u00ebsh n\u00eb departamentin e sociologjis\u00eb n\u00eb Fakultetin Filozofik."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/418"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5276"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9185,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5276\/revisions\/9185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5276"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}