{"id":5311,"date":"2020-03-03T15:08:16","date_gmt":"2020-03-03T13:08:16","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5311"},"modified":"2024-11-04T15:10:51","modified_gmt":"2024-11-04T13:10:51","slug":"aksidentet-rrugore-si-kercenim-i-sigurise-nacionale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/aksidentet-rrugore-si-kercenim-i-sigurise-nacionale\/","title":{"rendered":"Aksidentet rrugore si k\u00ebrc\u00ebnim i siguris\u00eb nacionale?"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\n
<\/div>\n
\n

Aksidentet e trafikut konsiderohen sfid\u00eb globale. Me to p\u00ebrball\u00ebn t\u00eb gjitha shtetet, pa p\u00ebrjashtim. Por, qytetar\u00ebt e shteteve n\u00eb zhvillim jan\u00eb m\u00eb t\u00eb cenuar, krahasuar me ata n\u00eb shtete t\u00eb zhvilluara. Sipas\u00a0Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb<\/a>, numri i vdekjeve n\u00eb bot\u00eb nga aksidentet n\u00eb trafik mbetet shum\u00eb i lart\u00eb, m\u00eb 1.35 milion banor\u00eb q\u00eb vdesin \u00e7do vit. Por, p\u00ebrve\u00e7 viktimave, t\u00eb prekur nga aksidentet n\u00eb trafik jan\u00eb edhe familjar\u00ebt e tyre, komuniteti dhe shoq\u00ebria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Pasojat jan\u00eb multidimensionale dhe konsiderohen si k\u00ebrcenim i siguris\u00eb njer\u00ebzore. Por, duke qen\u00eb se numri i aksidenteve \u00ebsht\u00eb i madh dhe nga to preken shum\u00eb individ, vler\u00ebsohet se ato cenojn\u00eb edhe sigurin\u00eb nacionale, sepse jan\u00eb atak i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb jo vet\u00ebm i personave t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb, por edhe t\u00eb komponent\u00ebve tjer\u00eb t\u00eb sektorit ekonomik, tregut t\u00eb pun\u00ebs, sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb jetes\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n

N\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb jo t\u00eb shkurt\u00ebr kohore, koncepti i siguris\u00eb \u00ebsht\u00eb interpretuar n\u00eb form\u00eb ngusht\u00eb dhe tradicionale. Zakonisht ky koncept, i v\u00ebshtruar nga ky k\u00ebndv\u00ebshtrim, n\u00ebnkupton, ekskluzivisht dhe para s\u00eb gjithash, sigurin\u00eb e territorit t\u00eb nj\u00eb shteti nga agresioni potencial i jasht\u00ebm, mbrojtjen e interesave komb\u00ebtare n\u00eb politik\u00ebn e jashtme si dhe sigurin\u00eb globale nga k\u00ebrc\u00ebnimet potenciale t\u00eb ndonj\u00eb, si\u00e7 njihet n\u00eb literatur\u00ebn e Marr\u00ebdh\u00ebnieve Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, \u201cholokausti nuklear<\/a>\u201d. Me kalimin e koh\u00ebs ky term u modifikua duke e zgjeruar dhe adaptuar n\u00eb p\u00ebrputhje m\u00eb zhvillimet gjeopolitike globale, por edhe n\u00eb harmoni m\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimet e reja me t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrballeshin shtetet dhe qytetar\u00ebt e tyre.<\/p>\n

Barry Buzan, autor i mir\u00ebnjohur i studimeve t\u00eb siguris\u00eb, n\u00eb librin e tij, \u201cSecurity: A new framework for analysis<\/a>\u201d, argumenton se koncepti i siguris\u00eb, n\u00eb fakt, nuk mund t\u00eb kuptohet vet\u00ebm n\u00eb form\u00eb tradicionale, por ai p\u00ebrb\u00ebhet nga 5 komponent\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs: siguria ushtarake, politike, ekonomike, ambientale dhe shoq\u00ebrore. Pra, v\u00ebmendja zhvendoset nga siguria q\u00eb ka n\u00eb fokus shtetin si entitet politik, n\u00eb sigurin\u00eb q\u00eb ka n\u00eb fokus njeriun. Zhvillimi kryesor, sa i p\u00ebrket ridimensionimit t\u00eb k\u00ebtij koncepti, e ofroj UNDP-ja p\u00ebrmes\u00a0Raportit t\u00eb Zhvillimit Njer\u00ebzor<\/a>, t\u00eb botuar m\u00eb 1994, n\u00eb t\u00eb cilin elaboron n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shteruese konceptin e \u201csiguris\u00eb njer\u00ebzore\u201d. Sipas k\u00ebtij Raporti, siguria njer\u00ebzore \u00ebsht\u00eb koncept i cili fokusohet n\u00eb sigurin\u00eb individuale dhe n\u00eb sigurin\u00eb e komunitetit, duke kombinuar k\u00ebshtu n\u00eb mes veti dy elemente t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme: t\u00eb drejtat e njeriut me zhvillimin. Sipas k\u00ebtij raporti, siguria njer\u00ebzore p\u00ebrb\u00ebhet nga dy n\u00ebnkuptime kryesore: e para fokusohet n\u00eb sigurin\u00eb nga k\u00ebrc\u00ebnimet kronike si\u00e7 jan\u00eb: uria, s\u00ebmundjet dhe represionet e ndryshme; kurse e dyta n\u00ebnkupton mbrojt\u00ebn nga d\u00ebmtimet e papritura si\u00e7 jan\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera, aksidentet e trafikut.<\/p>\n

Nj\u00eb nd\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimet kryesore t\u00eb siguris\u00eb njer\u00ebzore sot n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb vdekjet q\u00eb shkaktohen nga aksidentet n\u00eb trafik. Sipas raportit t\u00eb\u00a0OBSh-s\u00eb<\/a>, n\u00eb vitin 2018, nga ky shkak kan\u00eb vdekur 1.35 milion\u00eb njer\u00ebz. Sot aksidentet n\u00eb trafik jan\u00eb shkaku num\u00ebr nj\u00eb i vdekjeve n\u00eb mesin e f\u00ebmij\u00ebve dhe t\u00eb rinjve nga mosha 5-20 vje\u00e7. Derisa n\u00eb vitet e 90-ta aksidentet p\u00ebrb\u00ebnin shkakun e n\u00ebnt\u00eb t\u00eb vdekjeve n\u00eb bot\u00eb, studiuesit q\u00eb merren me analiz\u00ebn e trend\u00ebve konkludojn\u00eb se n\u00eb vitin 2020 ato jan\u00eb shkaktari i tret\u00eb n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr numrin e vdekjeve dhe l\u00ebndimeve trupore, duke l\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu pas s\u00ebmundje si: HIV\/AIDS apo edhe tuberkulozi.\u00a0Raporti i OBSh<\/a>-s\u00eb konsideron se numri duksh\u00ebm i rritur i aksidenteve me fatalitete n\u00eb nivel global, nd\u00ebr t\u00eb tjera, vjen si pasoj\u00eb e rritjes s\u00eb numrit t\u00eb popullsis\u00eb dhe rritjes s\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb numrit t\u00eb mjeteve t\u00eb motorizuara. Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00eb prezente n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim, ku numri i vdekjeve n\u00eb trafik \u00ebsht\u00eb tri her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se n\u00eb shtetet e zhvilluara. Pra, ka nj\u00eb korrelacion t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb mes t\u00eb zhvillimit ekonomik e politiko-social t\u00eb nj\u00eb vendi dhe numrit t\u00eb aksidenteve n\u00eb trafik: sa m\u00eb i pa zhvilluar nj\u00eb vend, aq m\u00eb shum\u00eb ka aksidente n\u00eb trafik; sa m\u00eb i zhvilluar vendi, numri i aksidenteve \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl. N\u00eb nivel global, Afrika p\u00ebrb\u00ebn numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb aksidenteve, m\u00eb rreth 20% t\u00eb vdekjeve n\u00eb rrug\u00eb, derisa n\u00eb at\u00eb kontinent operojn\u00eb m\u00eb pak se 2% t\u00eb t\u00eb gjitha makinave. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, n\u00eb shtetet e zhvilluara operojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se gjysma e mjeteve t\u00eb transportit rrugor, po p\u00ebrball\u00ebn vet\u00ebm m\u00eb 8.5% t\u00eb aksidenteve me fatalitet n\u00eb baza\u00a0vjetore<\/a>.<\/p>\n

Kosova p\u00ebrballet me nj\u00eb num\u00ebr gjithnj\u00eb e n\u00eb rritje t\u00eb aksidenteve n\u00eb trafik. Numri i aksidenteve me fatalitet dhe t\u00eb l\u00ebnduarave nga to, nga viti 2004 deri m\u00eb 2018, i ngjason m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb bilanci lufte. Sipas statistikave zyrtare t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, brenda k\u00ebsaj periudhe 14 vje\u00e7are, kan\u00eb ndodhur 66,546 aksidente me l\u00ebndime, t\u00eb lehta dhe r\u00ebnda, trupore ku 2,154 persona kan\u00eb humbur jet\u00ebn dhe 123,551 jan\u00eb l\u00ebnduar. Viti me numrin m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb aksidenteve ishte viti 2004, m\u00eb 5,097 aksidente, kurse viti me numrin m\u00eb t\u00eb madh ishte viti 2012 m\u00eb 19,756 aksidente n\u00eb total.<\/p>\n

Institucionet relevante shtet\u00ebrore nuk \u00ebsht\u00eb se kan\u00eb marr\u00eb ndonj\u00eb mas\u00eb efektive dhe t\u00eb mir\u00ebmenduar p\u00ebr t\u00eb ndryshuar k\u00ebt\u00eb situat\u00eb. E gjitha \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb ndryshimi i korniz\u00ebs ligjore dhe rritja e mas\u00ebs s\u00eb d\u00ebnimeve p\u00ebr ngas\u00ebsit dhe pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb komunikacion. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Policia dhe instancat tjera relevante, her\u00eb-pas-here, nd\u00ebrmarrin aksione t\u00eb shtuara monitorimi dhe patrullimi t\u00eb rrug\u00ebve \u2013 sidomos gjat\u00eb muajve t\u00eb ver\u00ebs \u2013 por, si duk\u00ebt, k\u00ebto masa nuk jan\u00eb edhe aq efektive dhe, si pasoj\u00eb, nuk japin rezultate t\u00eb synuara. Pra, rritja e d\u00ebnimeve, pa nj\u00eb strategji t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb edukimi, nuk \u00ebsht\u00eb treguar qasje efektive. Q\u00eb t\u00eb ndryshohet kultura e sjelljes n\u00eb komunikacion nevojitet koh\u00eb dhe investim sistematik n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb qytetari t\u00eb edukohet q\u00eb nga vitet e para shkollore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, rezultate dhe shembuj pozitiv, q\u00eb duhet studiuar dhe adaptuar, ka tashm\u00eb. N\u00eb Norvegji, konkretisht n\u00eb kryeqytetin e Oslos, n\u00eb vitin 2019 \u00ebsht\u00eb regjistruar\u00a0vet\u00ebm nj\u00eb i vdekur<\/a>\u00a0n\u00eb aksidente rrugore. P\u00ebr ironi, personi fatkeq, pasi kishte humbur kontrollin dhe p\u00ebrplasur makin\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb gardhi, kishte humbur jet\u00ebn. Kurse, asnj\u00eb k\u00ebmb\u00ebsor apo \u00e7iklist nuk ka humbur jet\u00ebn brenda t\u00eb nj\u00ebjtit vit n\u00eb at\u00eb kryeqytet! N\u00eb shkall\u00eb vendi, Norvegjia me popullsi prej 5.3 milion\u00eb banor\u00eb, gjat\u00eb vitit 2019, ka regjistruar gjithsej 110 aksidente me vdekje. Kurse, Kosova m\u00eb 1.9 milion banor\u00eb, n\u00eb vitin 2018, kishte regjistruar 12,360 persona t\u00eb l\u00ebnduar dhe 128 t\u00eb vdekur!<\/p>\n

K\u00ebto shifra nuk kan\u00eb vet\u00ebm rend\u00ebsi statistikore p\u00ebr studiuesit apo institucionet e specializuara. Ato, kur analizohen n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb qasjes teorike t\u00eb siguris\u00eb njer\u00ebzore, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb k\u00ebrcenim serioz p\u00ebr mir\u00ebqenien e qytetar\u00ebve. N\u00eb fakt, duke e marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb numrin n\u00eb rritje t\u00eb aksidenteve q\u00eb ndodhin sot n\u00eb Kosov\u00eb, mund t\u00eb vler\u00ebsohet pa hezitim se vdekjet, d\u00ebmtimet fizike, d\u00ebmet materiale si dhe efektet q\u00eb shkaktohen nga k\u00ebto aksidente, n\u00eb komunitet dhe n\u00eb shoq\u00ebri, jan\u00eb k\u00ebrcenim serioz p\u00ebr sigurin\u00eb nacionale t\u00eb vendit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, sipas k\u00ebsaj qasje, aksidentet n\u00eb rrug\u00eb nuk vler\u00ebsohet se kan\u00eb pasoja vet\u00ebm p\u00ebr ata q\u00eb e kan\u00eb fatin e keq q\u00eb t\u00eb humbin jet\u00ebn n\u00eb to. Pasojat q\u00eb shkaktohen edhe p\u00ebr personat e l\u00ebnduar, familjaret e tyre, komunitetin, shoq\u00ebrin\u00eb dhe cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe me kosto p\u00ebr qytetar\u00ebt e vendit. Vuajtja e viktimave \u00ebsht\u00eb vuajtje edhe p\u00ebr familjet e tyre dhe komunitetin gjithashtu. Sipas k\u00ebsaj qasje, aksidentet e komunikacionit paraqesin k\u00ebrcenim serioz duke u vler\u00ebsuar si nj\u00eb nga sfidat kryesore t\u00eb siguris\u00eb njer\u00ebzore me t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrball\u00ebn vendet n\u00eb shekullin XXI. Ting\u00ebllon paradoksale por\u00a0ka studiues<\/a>\u00a0q\u00eb aksidentet e trafikut i konsiderojn\u00eb k\u00ebrcenim m\u00eb serioz dhe m\u00eb fatal p\u00ebr njer\u00ebzit se sa terrorizmi. Faktet i mb\u00ebshtesin k\u00ebto pohime, edhe pse n\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb duket si paradoks. Nga shtatori i vitit 2001, \u00e7do vit, terrorist\u00ebt kan\u00eb vrar\u00eb rreth 50 njer\u00ebz n\u00eb Bashkimin Evropian, rreth 10 njer\u00ebz n\u00eb ShBA, mesatarisht 7 njer\u00ebz n\u00eb Kin\u00eb dhe 25,000 n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn \u2013 kryesisht n\u00eb Irak, Afganistan, Nigeri dhe Siri. N\u00eb dallim me k\u00ebt\u00eb, n\u00eb aksidente rrugore \u00e7do vit mesatarisht vdesin rreth 80,000 evropian\u00eb, 40,000 amerikan\u00eb, 270,000 kinez\u00eb dhe 1.25 milion njer\u00ebz gjithsej. Duket se m\u00eb shum\u00eb duhet t\u2019i frik\u00ebsohemi aksidenteve, se sa sulmeve potenciale terroriste.<\/p>\n

Pasojat e aksidenteve rrugore, sa i p\u00ebrket siguris\u00eb njer\u00ebzore, nuk kufizohet vet\u00ebm tek humbjet njer\u00ebzore, por pasoj\u00eb direkte e tyre jan\u00eb edhe k\u00ebrc\u00ebnimet q\u00eb shkaktohen sa i p\u00ebrket siguris\u00eb ekonomike, siguris\u00eb n\u00eb ushqim, siguris\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore dhe asaj personale. Pra, disa aspekte jetike t\u00eb siguris\u00eb, n\u00eb kuptimin komponent\u00ebve t\u00eb definuar sipas autorit\u00a0Barry Buzan<\/a>, atakohen drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, duke pasur pasoja k\u00ebshtu edhe p\u00ebr sigurin\u00eb nacionale t\u00eb vendit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n

N\u00eb kuptimin e\u00a0siguris\u00eb ekonomike<\/a>, q\u00eb shkaktojn\u00eb aksidentet rrugore si k\u00ebrcenim i siguris\u00eb njer\u00ebzore, pasojat jan\u00eb shum\u00ebdimensionale. Humbja e jet\u00ebve, apo l\u00ebndimi i personave q\u00eb jan\u00eb pjes\u00eb aktive e forc\u00ebs pun\u00ebtore, ka pasoja ekonomike edhe p\u00ebr familjet e tyre. Duke qen\u00eb se numri m\u00eb i madh i aksidenteve shkaktohen n\u00eb vendet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta, k\u00ebto pasoja kan\u00eb efekte direkte n\u00eb rritjen e varf\u00ebris\u00eb s\u00eb k\u00ebtyre familjeve. Numri i dit\u00ebve t\u00eb pun\u00ebs q\u00eb t\u00eb aksidentuarit humbin, edhe n\u00ebse kan\u00eb fat dhe e mbijetojn\u00eb aksidentin, ndikon n\u00eb t\u00eb ardhurat personale dhe ekonomin\u00eb familjare. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, aksidentet gjenerojn\u00eb edhe shpenzime tjera q\u00eb jan\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrballueshme p\u00ebr t\u00eb prekurit si: shpenzimet p\u00ebr funeral, shpenzime p\u00ebr procedura eventuale ligjore, shpenzime administrative, shpenzime mjek\u00ebsore etj. Jo rrall\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb aksidente jan\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrbejn\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb produktivitetin m\u00eb t\u00eb madh ekonomik p\u00ebr nj\u00eb vend: biznesmen\u00ebt, menaxher\u00ebt, ekspert\u00ebt, m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit, inxhinier\u00ebt etj. Kjo n\u00ebnkupton se aksidentet do t\u00eb ken\u00eb efekte t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta edhe n\u00eb zhvillimin ekonomik dhe social t\u00eb vendit. Aksidentet rrugore k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb edhe\u00a0sigurin\u00eb e t\u00eb ushqyerit<\/a>\u00a0gjithashtu, sepse shum\u00eb shpesh t\u00eb aksidentuarit jan\u00eb edhe mbajt\u00ebs t\u00eb familjes dhe furnizuesit kryesor t\u00eb mjeteve financiare me t\u00eb cilat familjet jetojn\u00eb. K\u00ebshtu, t\u00eb aksidentuarit do t\u2019i pamund\u00ebsonte ata, dhe familjet e tyre, q\u00eb t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb ushqim t\u00eb mjaftuesh\u00ebm dhe t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm, p\u00ebr t\u2019i plot\u00ebsuar nevojat e nevojshme ditore.<\/p>\n

Aksidentet rrugore vler\u00ebsohen si k\u00ebrcenim p\u00ebr\u00a0sigurin\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore<\/a>\u00a0sepse, si\u00e7 edhe n\u00ebnkuptohet, e rrit numrin e atyre q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb trajtim mjek\u00ebsor dhe kur ky sh\u00ebrbim nuk \u00ebsht\u00eb adekuat, jeta e njer\u00ebzve rrezikohet seriozisht. N\u00ebse n\u00eb Kosov\u00eb, brenda 14 vjet\u00ebve, jan\u00eb 123,551 persona t\u00eb l\u00ebnduar nga aksidentet, dhe n\u00ebse vler\u00ebsohet se p\u00ebr trajtimin e tyre sh\u00ebndet\u00ebsor jan\u00eb shpenzuar, mesatarisht, 100 EUR, at\u00ebher\u00eb shuma totale e shpenzimeve i bie t\u00eb jet\u00eb 12,355,100 EUR. P\u00ebr nj\u00eb shtet m\u00eb munges\u00eb t\u00eb zhvillimit ekonomik dhe probleme t\u00eb pafundme sociale, kjo shif\u00ebr, edhe pse e kalkuluar me shpenzime minimale, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e lart\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, duke qen\u00eb se n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore nuk jan\u00eb cil\u00ebsore dhe nuk arrijn\u00eb q\u00eb viktimave t\u2019ju ofrohen sh\u00ebrbime adekuate, kjo e rrit koh\u00ebn e rikuperimit t\u00eb t\u00eb l\u00ebnduarve si dhe koston e shpenzimeve. Duke qen\u00eb se trajtimet mjek\u00ebsore jan\u00eb t\u00eb kushtueshme, pasojat p\u00ebr t\u00eb aksidentuarit jan\u00eb edhe ekonomike gjithashtu. Pra, krijohet nj\u00eb rreth kuazi-vicioz q\u00eb si pasoj\u00eb ka jet\u00ebn e t\u00eb p\u00ebrfshir\u00ebve, direkt dhe indirekt, n\u00eb aksidente rrugore. P\u00ebrve\u00e7 efekteve fizike, aksidentet kan\u00eb edhe pasoja psikologjike p\u00ebr viktimat dhe familjet e tyre, trajtimi i t\u00eb cilave k\u00ebrkon sh\u00ebrbime t\u00eb specializuara dhe t\u00eb kushtueshme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor.<\/p>\n

Si konkluzion, mund t\u00eb vler\u00ebsohet se aksidentet rrugore n\u00eb Kosov\u00eb, dhe n\u00eb t\u00eb gjitha vendet tjera \u2013 sidomos n\u00eb ato n\u00eb zhvillim \u2013 p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb k\u00ebrcenim serioz t\u00eb siguris\u00eb njer\u00ebzore dhe, n\u00eb jo pak raste, lirisht mund t\u00eb konsiderohen edhe si problem i siguris\u00eb nacionale gjithashtu sepse cenojn\u00eb jet\u00ebn e njer\u00ebzve. Ato kan\u00eb pasoja jo vet\u00ebm p\u00ebr viktimat, familjet e tyre dhe komunitetin, por ndikojn\u00eb edhe n\u00eb zhvillimin e vendit duke prekur \u2013 direkt ose indirekt \u2013 ekonomin\u00eb e familjeve t\u00eb prekura. Pasojat ndikojn\u00eb edhe sigurin\u00eb ushqimore dhe at\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore. N\u00ebse n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr 14 vjet kan\u00eb ndodhur 191,868 aksidente dhe, kur e llogarisim q\u00eb potencialisht s\u00eb paku 3 persona jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb, at\u00ebher\u00eb i bie se rreth 575,600 persona jan\u00eb t\u00eb prekur nga pasojat q\u00eb shkaktojn\u00eb aksidentet rrugore. Pra, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo tjet\u00ebr, rreth 30% t\u00eb popullsis\u00eb i \u00ebsht\u00eb cenuar siguria njer\u00ebzore. D\u00ebmet ekonomike e sociale jan\u00eb gjithashtu t\u00eb larta. Duke u ballafaquar me k\u00ebto sfida, vler\u00ebsohet se institucionet shtet\u00ebrore duhet t\u2019i trajtojn\u00eb aksidentet e trafikut si k\u00ebrcenim serioz t\u00eb siguris\u00eb njer\u00ebzore dhe ta fusin at\u00eb n\u00eb top prioritetet e tyre qeveris\u00ebse, s\u00eb bashku me elementet tjera t\u00eb siguris\u00eb si: ndotja e ambientit, siguria n\u00eb pun\u00eb, siguria sh\u00ebndet\u00ebsore etj., p\u00ebrndryshe nuk \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb ndonj\u00eb armik i jasht\u00ebm t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnoj sigurin\u00eb e vendit, sepse ajo cenohet seriozisht nga mungesa e administrimit dhe keq-qeverisja.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aksidentet e trafikut konsiderohen sfid\u00eb globale. Me to p\u00ebrball\u00ebn t\u00eb gjitha shtetet, pa p\u00ebrjashtim. Por, qytetar\u00ebt e shteteve n\u00eb zhvillim jan\u00eb m\u00eb t\u00eb cenuar, krahasuar me ata n\u00eb shtete t\u00eb zhvilluara. Sipas\u00a0Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, numri i vdekjeve n\u00eb bot\u00eb nga aksidentet n\u00eb trafik mbetet shum\u00eb i lart\u00eb, m\u00eb 1.35 milion banor\u00eb q\u00eb vdesin \u00e7do […]<\/p>","protected":false},"author":402,"featured_media":9472,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1618,1619],"ppma_author":[688],"class_list":["post-5311","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-aksidente-rrugore","tag-siguria-nacionale"],"authors":[{"term_id":688,"user_id":402,"is_guest":0,"slug":"alfred-marleku","display_name":"Alfred Marleku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg"},"user_url":"","last_name":"Marleku","first_name":"Alfred","description":"Alfred Marleku ka p\u00ebrfunduar studimet bachelor, master dhe ato t\u00eb doktorat\u00ebs n\u00eb shkenca politike. Aktualisht \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrues n\u00eb Kolegjin \u201cUBT\u201d, Fakultetin e Shkencave Politike.\r\n\r\nP\u00ebr shum\u00eb vjet ka punuar si menaxher i projekteve t\u00eb ndryshme t\u00eb financuara nga Komisioni Evropian, USAID-i, Ambasada Amerikane etj., t\u00eb cilat fokusohen, kryesisht, n\u00eb reformat e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebrkim dhe zhvillim (R&D); kthimin e trurit; zhvillimin e plan-programeve n\u00eb harmoni me nevojat e tregut etj. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb ka qen\u00eb i angazhuar edhe n\u00eb sektorin publik si k\u00ebshilltar politik n\u00eb fush\u00ebn e bashk\u00ebpunimit juridik nd\u00ebrkomb\u00ebtar."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5311","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/402"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5311"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9473,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5311\/revisions\/9473"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5311"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}