{"id":5430,"date":"2019-10-25T09:03:34","date_gmt":"2019-10-25T07:03:34","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5430"},"modified":"2024-10-22T11:06:00","modified_gmt":"2024-10-22T09:06:00","slug":"enqa-evropa-na-qiti-prej-arsimit-te-larte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/enqa-evropa-na-qiti-prej-arsimit-te-larte\/","title":{"rendered":"ENQA: Evropa Na Qiti prej Arsimit t\u00eb lart\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\"><\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<p class=\"img-wrapper\">K\u00ebto jav\u00ebt e fundit kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb pasqyr\u00eb e qart\u00eb kundrejt arsimit n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 kur vjen puna te ngjarjet politike, ngjarjet arsimore mbeten n\u00eb hije dhe krejt\u00ebsisht t\u00eb injoruara. Ngjarja kryesore s\u00eb fundi, e q\u00eb patjet\u00ebr do t\u00eb ket\u00eb pasoja n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrjashtimi i Agjencis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr Akreditim nga Asociacioni Evropian p\u00ebr Sigurimin e Cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb Arsimin e Lart\u00eb (ENQA). Aq ka qen\u00eb e injoruar kjo \u00e7\u00ebshtje saq\u00eb mund t\u2019i num\u00ebroj me gishta artikujt dhe ekspert\u00ebt q\u00eb kan\u00eb nda ca minuta n\u00eb adresimin e k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjetje.<\/p>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Po m\u00eb vjen inat q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt arsimor \u2013 pasi n\u00eb at\u00eb t\u00eb vizave jo \u2013 kemi qen\u00eb nj\u00eb hap p\u00ebrpara nga Gjeorgjia, por Gjeorgjia u an\u00ebtar\u00ebsua k\u00ebt\u00eb vit n\u00eb ENQA e ne u p\u00ebrjashtuam. Gjeorgjia po e promovon k\u00ebt\u00eb arritje n\u00eb k\u00ebto kat\u00ebr komponente:<\/p>\n<p><strong>&#8211;<\/strong>\u00a0Rritja e besimit n\u00eb universitetet me qend\u00ebr n\u00eb Gjeorgji;<\/p>\n<p><strong>&#8211;<\/strong>\u00a0Njohja e diplomave gjeorgjiane n\u00eb Evrop\u00eb;<\/p>\n<p><strong>&#8211;<\/strong>\u00a0Mb\u00ebshtetja e mobilitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebr student\u00eb dhe profesor\u00eb;<\/p>\n<p><strong>&#8211;<\/strong>\u00a0Forcimi i lidhjeve arsimore midis universiteteve gjeorgjiane dhe evropiane.<\/p>\n<p>N\u00eb pika t\u00eb trasha, Kosova i ka humb\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto p\u00ebrpar\u00ebsi at\u00eb dit\u00eb q\u00eb u p\u00ebrjashtua nga ENQA, dhe si\u00e7 po deklarohet n\u00eb publik \u201cjemi kthyer rreth 10 deri 20 vite mrapa\u201d n\u00eb arsimin e lart\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ka \u00ebsht\u00eb ENQA?<\/strong><\/p>\n<p>ENQA \u00ebsht\u00eb asociacion i krijuar sipas rekomandimit t\u00eb Bashkimit Evropian me q\u00ebllim t\u00eb promovimit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb arsimin e lart\u00eb dhe standardizimit t\u00eb definicionit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb arsimin e lart\u00eb midis t\u00eb gjitha shteteve an\u00ebtare. P\u00ebr m\u00eb qart\u00eb, nga\u00a0<a href=\"https:\/\/enqa.eu\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ENQA-Statutes-2015-EN.pdf\">statuti i ENQA,<\/a>\u00a0k\u00ebto jan\u00eb q\u00ebllimet e saj:<\/p>\n<p>&#8211; t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb arsimin e lart\u00eb n\u00eb Zon\u00ebn Evropiane t\u00eb Arsimit t\u00eb Lart\u00eb;<\/p>\n<p>&#8211; t\u00eb zhvilloj\u00eb procese dhe sisteme t\u00eb sigurimit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb Zon\u00ebn Evropiane t\u00eb Arsimit t\u00eb Lart\u00eb;<\/p>\n<p>&#8211; t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb an\u00ebtar\u00ebt n\u00eb nivelin Evropian dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht;<\/p>\n<p>&#8211; t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb krijimin e politikave n\u00eb nivelin evropian mbi \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me cil\u00ebsin\u00eb dhe sigurimin e cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb arsimin e lart\u00eb;<\/p>\n<p>&#8211; t\u00eb inkurajoj\u00eb bashk\u00ebpunimin midis agjencive t\u00eb sigurimit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb dhe n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn;t\u00eb nxit\u00eb dimensionin Evropian t\u00eb sigurimit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb arsimit t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb an\u00ebtar\u00eb n\u00eb ENQA, jan\u00eb disa standarde q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrmbushen. N\u00eb vitin 2014, k\u00ebto standarde jan\u00eb evidentuar dhe p\u00ebrshtatur p\u00ebr Kosov\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb standardeve evropiane\u00a0<a href=\"https:\/\/enqa.eu\/indirme\/esg\/ESG%20in%20Albanian_by%20KAA.pdf\">\u201cStandardet dhe Udh\u00ebzimet p\u00ebr Sigurimin e Cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb Hap\u00ebsir\u00ebn Europiane t\u00eb Arsimit t\u00eb Lart\u00eb\u201d<\/a>. K\u00ebto standarde kryesisht p\u00ebrfshijn\u00eb tri pjes\u00eb: sigurimin e brendsh\u00ebm t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb, sigurimin e jasht\u00ebm t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb, dhe agjencit\u00eb p\u00ebr sigurimin e cil\u00ebsis\u00eb. P\u00ebr secilin komponent ka standarde t\u00eb caktuara t\u00eb cilat kan\u00eb p\u00ebr baz\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e m\u00ebsimdh\u00ebnies, m\u00ebsimnx\u00ebnies, kualitetit t\u00eb programeve n\u00eb arsimin e lart\u00eb dhe fuqizimin e llogaridh\u00ebnies. Secili shtet q\u00eb \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar\u00eb n\u00eb ENQA rishqyrtohet t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb her\u00eb n\u00eb pes\u00eb vite n\u00ebse \u00ebsht\u00eb duke i p\u00ebrmbushur k\u00ebto standarde. Kosova n\u00eb vitin 2014 fitoi statusin an\u00ebtar\u00eb n\u00eb ENQA, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2019 humbi k\u00ebt\u00eb status p\u00ebr shkak se nuk i ka p\u00ebrmbushur shumic\u00ebn e k\u00ebtyre standardeve evropiane p\u00ebr arsim t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p><strong>A ka humb\u00eb \u2018najsen\u2019 Kosova?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr mos m\u00eb i dal\u00eb hak komenteve t\u00eb Kryetarit t\u00eb K\u00ebshillit Shtet\u00ebror t\u00eb Cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb Agjencin\u00eb e Akreditimit q\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/189029\/thirrje-qe-kuvendi-ta-kete-prioritet-miratimin-e-ligjit-per-agjencine-e-akreditimit\/\">\u201cnuk mund t\u00eb themi q\u00eb diplomat nuk do t\u00eb pranohen, por n\u00eb nj\u00eb form\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsohet mobiliteti i student\u00ebve\u201d<\/a>, po e komentoj k\u00ebt\u00eb deklarim. N\u00ebse nj\u00eb studente nga UP-ja vendos t\u00eb aplikoj\u00eb n\u00eb Zvic\u00ebr &#8211;\u00a0<a href=\"https:\/\/enqa.eu\/index.php\/enqa-agencies\/members\/full-members\/\">shtet an\u00ebtar<\/a>\u00a0n\u00eb ENQA &#8211; p\u00ebr fillimin e studimeve Master, diploma e saj do t\u00eb rishqyrtohet dhe rishikohet nga Zvicra ngaq\u00eb tani n\u00eb Kosov\u00eb nuk ka kurrfar\u00eb mekanizmi mat\u00ebs t\u00eb standardeve evropiane n\u00eb arsimin e lart\u00eb; p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, k\u00ebto standarde jan\u00eb degraduar q\u00eb nga viti 2014. Diploma e saj do t\u00eb analizohet me standard t\u00eb dyfisht\u00eb, dhe ka shum\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkohen verifikime t\u00eb dyfishta p\u00ebr at\u00eb diplom\u00eb: p. sh. ritestimi i njohurive, riverifikimi i diplom\u00ebs dhe i programit e shum\u00eb procedura tjera q\u00eb do ta zbehin mund\u00ebsin\u00eb e studentes s\u00eb UP-s\u00eb t\u2019u pranuar n\u00eb k\u00ebto studime.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb m\u00eb korrekte, p\u00ebrve\u00e7 mobilitetit t\u00eb student\u00ebve q\u00eb sipas meje ka lidhje direkte me njohje t\u00eb diplom\u00ebs, k\u00ebto jan\u00eb komponent\u00ebt e tjer\u00eb n\u00eb t\u00eb cilat do t\u00eb ndikohet arsimi i lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb:<\/p>\n<p><strong>&#8211; R\u00ebnie n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e arsimit t\u00eb lart\u00eb<\/strong>\u00a0si pasoj\u00eb e munges\u00ebs s\u00eb mekanizmave mat\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrmbushjen e standardeve evropiane. Me daljen nga ENQA, Kosov\u00ebs nuk i mund\u00ebsohet qasje n\u00eb shp\u00ebrndarjen dhe shk\u00ebmbimin e informacionit, ekspertiz\u00ebs dhe praktikave t\u00eb mira n\u00eb sigurimin e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb arsimin e lart\u00eb p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt, bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt, pal\u00ebt e interesuara dhe politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsit.<\/p>\n<p><strong>&#8211; R\u00ebnie e bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar<\/strong>. ENQA mund\u00ebson bashk\u00ebpunime nd\u00ebrkomb\u00ebtare nd\u00ebrmjet shteteve an\u00ebtare duke dh\u00ebn\u00eb qasje n\u00eb sh\u00ebrbime dhe mund\u00ebsi rrjetizimi me shtetet evropiane. Gjithashtu, shtetet an\u00ebtare t\u00eb ENQA-s kan\u00eb mund\u00ebsi n\u00eb pjes\u00ebmarrje t\u00eb shum\u00eb ngjarjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb arsimit t\u00eb lart\u00eb q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb p\u00ebrcjelljen e trendeve n\u00eb arsimin e lart\u00eb.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Munges\u00eb t\u00eb ekspert\u00ebve p\u00ebr akreditim t\u00eb programeve.<\/strong><a href=\"https:\/\/gzk.rks-gov.net\/ActDocumentDetail.aspx?ActID=2761\">\u00a0Sipas ligjit p\u00ebr arsim t\u00eb lart\u00eb,<\/a>\u00a0Neni 15 \u201cAkreditimi dhe vler\u00ebsimi i cil\u00ebsis\u00eb\u201d, paragrafi 8 thot\u00eb se p\u00ebr vler\u00ebsim t\u00eb programeve p\u00ebr akreditim \u201cAKA-ja cakton grupe ekspert\u00ebsh nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb fushave p\u00ebrkat\u00ebse.\u201d Me p\u00ebrjashtimin nga ENQA, Kosov\u00ebs i \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar rrjeti i ekspert\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr vler\u00ebsim n\u00eb baz\u00eb t\u00eb sistemit t\u00eb Bolonj\u00ebs ngaq\u00eb ENQA b\u00ebn koordinimin e agjencive t\u00eb jashtme q\u00eb b\u00ebjn\u00eb sigurimin e cil\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Nga pozita e nj\u00eb pale t\u00eb jashtme me ca opinione n\u00eb arsim, \u00e7ka po shoh n\u00eb rrethin arsimor n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb frym\u00eb ku suksesi i nj\u00eb komponente arsimore shihet si mosukses p\u00ebr pal\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me k\u00ebt\u00eb komponent\u00eb. N\u00eb terma biologjik\u00eb, akter\u00ebt e Kosov\u00ebs p\u00ebr arsim si marr\u00ebdh\u00ebnie simbiotike e kan\u00eb parazitizmin:\u00a0<em>kur nj\u00ebri p\u00ebrfiton n\u00eb d\u00ebm t\u00eb tjetrit.<\/em>\u00a0E po t\u00eb pyetesha un\u00eb, marr\u00ebdh\u00ebnia simbiotike q\u00eb do t\u00eb \u00e7onte n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim \u00ebsht\u00eb mutualizmi:\u00a0<em>kur p\u00ebrfitojn\u00eb t\u00eb dy organizmat<\/em>. Po tek e fundit, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb me politik\u00ebn si momentum, n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb shum\u00eb jan\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi \u2018memes\u2019 \u201ctu e kalu pragun\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00ebto jav\u00ebt e fundit kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb pasqyr\u00eb e qart\u00eb kundrejt arsimit n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 kur vjen puna te ngjarjet politike, ngjarjet arsimore mbeten n\u00eb hije dhe krejt\u00ebsisht t\u00eb injoruara. Ngjarja kryesore s\u00eb fundi, e q\u00eb patjet\u00ebr do t\u00eb ket\u00eb pasoja n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrjashtimi i Agjencis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":225,"featured_media":8407,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[680],"ppma_author":[234],"class_list":["post-5430","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-education"],"authors":[{"term_id":234,"user_id":225,"is_guest":0,"slug":"gresa-statovci","display_name":"Gresa Statovci","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-18-2.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-18-2.jpg"},"user_url":"","last_name":"Statovci","first_name":"Gresa","description":"Gresa Statovci \u00ebsht\u00eb konsulente p\u00ebr edukim, n\u00eb ve\u00e7anti politikb\u00ebrje n\u00eb arsim. Ajo ka magjistruar n\u00eb Politika Arsimore n\u00eb University of Washington n\u00eb Seattle. Aktualisht, fokusi i saj \u00ebsht\u00eb hulumtimi dhe raportimi rreth zbatimit t\u00eb Planit Strategjik p\u00ebr Arsimin n\u00eb Kosov\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/225"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5430"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8893,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5430\/revisions\/8893"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5430"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}