{"id":5447,"date":"2020-09-15T10:24:36","date_gmt":"2020-09-15T08:24:36","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5447"},"modified":"2024-10-08T11:27:59","modified_gmt":"2024-10-08T09:27:59","slug":"politikja-ne-dialogun-kosove-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/politikja-ne-dialogun-kosove-serbi\/","title":{"rendered":"Politikja n\u00eb dialogun Kosov\u00eb \u2013 Serbi"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>P\u00ebrhapja e politik\u00ebs demokratike i b\u00ebn disa t\u00eb besojn\u00eb se demokracia liberale \u00ebsht\u00eb universale dhe se jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb \u2018post-politike\u2019, pa konflikt dhe q\u00eb qeveriset me konsensus. Ata harrojn\u00eb se politika demokratike pjes\u00ebmarr\u00ebse \u00ebsht\u00eb politik\u00eb e masave dhe se konkurrenca e lir\u00eb politike i b\u00ebn antagonizmat n\u00eb shoq\u00ebri p\u00ebrcaktues t\u00eb asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb\u00a0<em>politike<\/em>\u00a0p\u00ebr nga natyra. Nisur nga premisa se mohimi i antagonizmave n\u00eb shoq\u00ebri \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht gabim, Chantal Mouffe dhe studiues t\u00eb tjer\u00eb kritikojn\u00eb politik\u00ebn \u2018post-politike\u2019 duke e rip\u00ebrkufizuar\u00a0<em>politiken<\/em>.<\/p>\n<p><em>Politikja<\/em>\u00a0i referohet vendit q\u00eb z\u00eb n\u00eb shoq\u00ebri veprimtaria njer\u00ebzore q\u00eb \u00ebsht\u00eb e past\u00ebr politike. Ajo \u00ebsht\u00eb gjendja q\u00eb i jep substanc\u00eb politik\u00ebs dhe baza q\u00eb p\u00ebrcakton ve\u00e7antin\u00eb dhe dallueshm\u00ebrin\u00eb e saj nga politika si\u00e7 zakonisht kuptohet dhe praktikohet ajo.\u00a0<em>Politikja<\/em>, pra, \u00ebsht\u00eb politika n\u00eb past\u00ebrtin\u00eb e saj, kthimi i politik\u00ebs te vetvetja, \u2018gjendje ideale\u2019 ku politika manifestohet si \u2018e v\u00ebrteta e past\u00ebr\u2019 e distiluar nga, ta z\u00ebm\u00eb, ekonomia ose drejt\u00ebsia. Kjo nuk n\u00ebnkupton se politikja \u00ebsht\u00eb utopike, por p\u00ebrkundrazi idealin \u2013 cak q\u00eb ik e q\u00eb mund t\u00eb mos arrihet ndonj\u00ebher\u00eb \u2013 t\u00eb cilit politika duhet t\u2019i afrohet sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur. Duke pretenduar se antagonizmat jan\u00eb ato q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb politik\u00ebn politike, Mouffe kund\u00ebrshton r\u00ebnien e vazhdueshme t\u00eb vler\u00ebs s\u00eb politikes n\u00eb demokracit\u00eb e zhvilluara, p\u00ebrkat\u00ebsisht pik\u00ebpamjen se sa m\u00eb i konsoliduar nj\u00eb shtet dhe sa ma e vet\u00ebdijshme politikisht shoq\u00ebria p\u00ebrkat\u00ebse, aq m\u00eb relative \u00ebsht\u00eb politikja.<\/p>\n<p>Nga vet dizajni i sistemit t\u00eb saj politik, bazuar n\u00eb politik\u00ebn liberale \u2018post-politike\u2019 konsensuale Per\u00ebndimore, shtet\u00ebsia e Kosov\u00ebs sfidon k\u00ebt\u00eb konceptim t\u00eb politikes. Po k\u00ebshtu, dhjet\u00eb vjet pas, dialogu i normalizimit me Serbin\u00eb ka qen\u00eb faktikisht gjith\u00e7ka tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7se politik. I bazuar n\u00eb premis\u00ebn e politik\u00ebs konsensuale dhe marr\u00eb parasysh t\u00eb kaluar\u00ebn konfliktuale Kosov\u00eb \u2013 Serbi, ai \u00ebsht\u00eb privuar q\u00ebllimisht nga politikja. Kjo ka kontribuuar n\u00eb d\u00ebshtimin p\u00ebr t\u00eb arritur\u00a0<em>raison d&#8217;etre<\/em>\u00a0t\u00eb tij: normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet dy shteteve t\u00eb pavarura q\u00eb synojn\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb saj konsensuale, BE e ka p\u00ebrkufizuar at\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paqart\u00eb, si \u2018normalizim gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve p\u00ebrmes nj\u00eb marr\u00ebveshjeje ligj\u00ebrisht t\u00eb detyrueshme\u2019, q\u00eb duhet arrir\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet dialogut. Kjo n\u00ebnkupton njohjen e shtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs nga Serbia, pasi q\u00eb vet\u00ebm shtetet mund t\u00eb b\u00ebhen an\u00ebtar\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb, por Serbia nuk sheh arsye ta njoh\u00eb Kosov\u00ebn n\u00eb munges\u00eb t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimit imediat t\u00eb humbjes s\u00eb an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb n\u00eb BE. K\u00ebshtu, funksioni i dialogut \u00ebsht\u00eb \u00e7oroditur n\u00eb trajtimin e pseudo-\u00e7\u00ebshtjeve margjinale dhe normalizimi \u00ebsht\u00eb peng i dizajnit t\u00eb tij, pasi q\u00eb dialogu synon zgjidhjen e nj\u00eb problemi n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb jo domosdoshm\u00ebrisht antagoniste, dhe si i till\u00eb injoron\u00a0<em>antagonizmin<\/em>: nj\u00eb Serbi q\u00eb k\u00ebrkon ta rimarr\u00eb n\u00ebn kontroll Kosov\u00ebn sipas kushteve t\u00eb saj, duke e zhb\u00ebr\u00eb shtet\u00ebsin\u00eb e saj, dhe nj\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb ka nevoj\u00eb p\u00ebr njohjen e saj.<\/p>\n<p>Par\u00eb sipas p\u00ebrkufizimit t\u00eb politikes nga Mouffe, pasi q\u00eb ky antagoniz\u00ebm \u00ebsht\u00eb i pa\u00e7rr\u00ebnjossh\u00ebm, duhet t\u00eb ket\u00eb negociata p\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, politikja e normalizimit k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb rip\u00ebrkufizohet q\u00ebllimi i tij nga Kosova si problem q\u00eb duhet zgjidhur n\u00eb pranimin e pa\u00e7rr\u00ebnjosshm\u00ebris\u00eb s\u00eb k\u00ebtij antagonizmi dhe zyrtarizimit t\u00eb normalitetit t\u00eb k\u00ebsaj p\u00ebrmes njohjes reciproke. Ndon\u00ebse dialogu deri m\u00eb tani ka sjell\u00eb disa ndryshime pozitive \u2013 t\u00eb cila do t\u00eb mund t\u00eb ishin arritur p\u00ebrmes mekanizmave t\u00eb bashk\u00ebpunimit rajonal t\u00eb sponsorizuar nga BE \u2013 ka qen\u00eb dhe vazhdon t\u00eb rr\u00ebshqas\u00eb nga\u00a0<em>raison d\u2019etre\u00a0<\/em>i tij. Prandaj \u00ebsht\u00eb vitale p\u00ebr Kosov\u00ebn q\u00eb t\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00eb n\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb par\u00ebsore t\u00eb politikes duke mos n\u00ebnshkruar ndonj\u00eb marr\u00ebveshje tjet\u00ebr, sado emra eufemistikisht t\u00ebrheq\u00ebs q\u00eb mund t\u00eb gjejn\u00eb diplomat\u00eb karrierist\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb e t\u00ebr\u00eb nd\u00ebrmarrja t\u00eb mos fundoset m\u00eb tej drejt ndonj\u00eb \u2018entropie politike\u2019.<\/p>\n<p>\u2018Metoda e Monnet-s\u00eb\u2019 (<em>\u201cKur ngecni n\u00eb negociata, zgjeroni fush\u00ebveprimin!\u201d<\/em>) nuk vlen n\u00eb k\u00ebt\u00eb dialog n\u00ebse nuk riformulohet si negociata fush\u00ebveprimi i t\u00eb cilave mund t\u00eb zgjerohet n\u00eb t\u00eb ardhmen, pas mbylljes s\u00eb politikes s\u00eb tij. Kjo do t\u00eb mund t\u00eb n\u00ebnkuptonte normalizim n\u00eb disa faza: s\u00eb pari nj\u00eb marr\u00ebveshje e njohjes reciproke, e m\u00eb pas disa t\u00eb tjera q\u00eb do t\u00eb normalizonin marr\u00ebdh\u00ebniet bilaterale. Por, kjo metod\u00eb \u00ebsht\u00eb zbatuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb \u00e7oroditur qe nj\u00eb dekade: duke zgjeruar fush\u00ebveprimin n\u00eb d\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs nd\u00ebrsa ajo nuk ka korrur aq frute t\u00eb p\u00ebrfitimeve t\u00eb proklamuara z\u00ebsh\u00ebm p\u00ebr prosperitet ekonomik dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb jetes\u00ebs s\u00eb qytetar\u00ebve. P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmendur vet\u00ebm disa, pezullimi i p\u00ebrpjekjeve t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr t&#8217;u an\u00ebtar\u00ebsuar n\u00eb organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare; qasja e Serbis\u00eb n\u00eb Liqenin e Ujmanit dhe n\u00eb Adriatik; nj\u00eb \u2018asociacion\u2019 kund\u00ebr-kushtetuese, nj\u00eb kuazi-shtet potencial renegat brenda shtetit; idet\u00eb p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse Serbe di\u00e7ka si \u2018Ahtisaari+\u2019, ndon\u00ebse shpesh ajo vihet n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb agjend\u00ebs politike t\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr t\u00eb minuar shtet\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs dhe duke shkelur parimin e shtetit laik.<\/p>\n<p>Politikja e normalizimit Kosov\u00eb \u2013 Serbi k\u00ebrkon q\u00eb BE t\u00eb ndal\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb mohuar ose zgjidhur t\u00eb gjith\u00eb antagonizmat. Ajo gjithashtu duhet t\u2019i jap\u00eb fund vet\u00eb-n\u00ebn\u00e7mimit politik duke besuar se dialogu aktual \u00ebsht\u00eb i dobish\u00ebm edhe n\u00ebse mund t\u00eb zgjidh\u00eb vet\u00ebm ndonj\u00eb nd\u00ebrlikim t\u00eb vog\u00ebl mbi ndonj\u00eb ur\u00eb, sado e ngarkuar me politik\u00eb etnike. Ajo duhet ta depolitizoj\u00eb politiken dhe ta b\u00ebj\u00eb politik\u00ebn e saj m\u00eb politike.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrhapja e politik\u00ebs demokratike i b\u00ebn disa t\u00eb besojn\u00eb se demokracia liberale \u00ebsht\u00eb universale dhe se jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb \u2018post-politike\u2019, pa konflikt dhe q\u00eb qeveriset me konsensus. Ata harrojn\u00eb se politika demokratike pjes\u00ebmarr\u00ebse \u00ebsht\u00eb politik\u00eb e masave dhe se konkurrenca e lir\u00eb politike i b\u00ebn antagonizmat n\u00eb shoq\u00ebri p\u00ebrcaktues t\u00eb asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb\u00a0politike\u00a0p\u00ebr nga [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":469,"featured_media":7972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[664,548,12],"ppma_author":[1190],"class_list":["post-5447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosovo","tag-politics","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":1190,"user_id":469,"is_guest":0,"slug":"artan-qollaku","display_name":"Artan \u00c7ollaku","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8a4d7e153604cf729156e6520a24eaee4813927d60bdc6e30ab63747b36f274e?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"\u00c7ollaku","first_name":"Artan","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/469"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5447"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8071,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5447\/revisions\/8071"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5447"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}