{"id":5592,"date":"2020-06-22T15:58:45","date_gmt":"2020-06-22T13:58:45","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5592"},"modified":"2024-10-23T16:01:42","modified_gmt":"2024-10-23T14:01:42","slug":"rikalibrimi-i-pritjeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/rikalibrimi-i-pritjeve\/","title":{"rendered":"Rikalibrimi i pritjeve"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Marr\u00ebveshja potenciale e paqes me Serbin\u00eb \u00ebsht\u00eb epiqendra e thuajse t\u00eb gjitha zhvillimeve dhe deklaratave politike vitet e fundit n\u00eb Kosov\u00eb. Ajo gjithashtu \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar edhe n\u00eb korrespondenc\u00ebn kryesore t\u00eb Kosov\u00ebs me partner\u00ebt e saj nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Pesha q\u00eb i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb procesit t\u00eb dialogut ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije \u00e7\u00ebshtjet e tjera, duke e b\u00ebr\u00eb impetusin par\u00ebsor t\u00eb zhvillimeve politike me r\u00ebnd\u00ebsi, sikund\u00ebr rr\u00ebzimi i Qeverive apo zgjedhjet e parakohshme.<\/p>\n<p>Nga proponent\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb, marr\u00ebveshja potenciale me Serbin\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar si<em>\u00a0breakthrough\u00a0<\/em>q\u00eb do t\u00eb ndryshoj\u00eb gjith\u00e7ka, duke p\u00ebfshir\u00eb sjelljen e Serbis\u00eb ndaj Kosov\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rrafsh, jo pak p\u00ebrkrah\u00ebs t\u00eb marr\u00ebveshjes, duke p\u00ebrfshir\u00eb politikan\u00eb t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb, nuk kan\u00eb hezituar ta barazojn\u00eb marr\u00ebveshjen me \u2018heqje qafe\u2019 t\u00eb Serbis\u00eb. K\u00ebto\u00a0<a href=\"https:\/\/sinjali.com\/thaci-pranon-se-i-ka-thene-kurtit-te-shkojme-bashke-ne-shtepine-e-bardhe-ta-heqim-qafe-serbine\/\">deklarata<\/a>\u00a0kan\u00eb n\u00ebntekstin se me k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje do t\u00eb krijohet nj\u00eb relacion i ri, me \u00e7\u2019rast kursi i Serbis\u00eb ndaj Kosov\u00ebs do t\u00eb transformohet. Ndryshim 180 shkall\u00eb! Sidoqoft\u00eb, ky pik\u00ebv\u00ebshtrim q\u00ebndron mbi dhe t\u00eb rr\u00ebshqitsh\u00ebm. Pritje t\u00eb k\u00ebtilla jan\u00eb, th\u00ebn\u00eb m\u00eb s\u00eb buti, joreale.<\/p>\n<p>Politika e jashtme e Serbis\u00eb ka Kosov\u00ebn n\u00eb epiqend\u00ebr t\u00eb saj tash e shum\u00eb dekada. Platformat serbe p\u00ebr Kosov\u00ebn mbulojn\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb mbi 200 vje\u00e7are, q\u00eb fillon nga Na\u00e7ertanijan e Garashaninit viti 1844, vazhdon me Projektin p\u00ebr D\u00ebbimin e shqiptar\u00ebve t\u00eb \u00c7ubrilovi\u00e7it viti 1937, Elaboratin e Andriqit viti 1939, pastaj Librin e Kalt\u00ebr nga Akademia e Shkencave dhe Arteve t\u00eb Serbis\u00eb viti 1977, Memorandumi i ASHAS viti 1986 dhe s\u00eb fundmi Memorandumin II t\u00eb ASHAS viti 2011.<\/p>\n<p>K\u00ebto platforma kan\u00eb sh\u00ebrbyer si udh\u00ebzues i veprimit politik t\u00eb aparatit shtet\u00ebror serb dhe strukturave parapolitike t\u00eb lidhura me shtetin n\u00eb vazhdim\u00ebsi. Ato kan\u00eb drejtuar politikat e Serbis\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe gjithashtu kan\u00eb form\u00ebsuar konsideruesh\u00ebm raportet e Serbis\u00eb me shtetet tjera. Mbi t\u00eb gjitha, ato kan\u00eb kontribuar q\u00eb n\u00eb Serbi, Kosova t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb tem\u00eb ku pik\u00ebprehen doktrinat dhe idet\u00eb dhe gjeostrategjike, fetare, komb\u00ebtare dhe kulturore. Prandaj, heqja qafe e nj\u00eb trash\u00ebgimie t\u00eb k\u00ebtill\u00eb dyshekullore, p\u00ebrmes nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb n\u00ebnshkruar ting\u00ebllon shum\u00eb optimiste, cilado qoft\u00eb formula.<\/p>\n<p>Par\u00eb gjer\u00ebsisht, historia njeh ndryshime rr\u00ebnj\u00ebsore t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb shteteve. Mund t\u00eb p\u00ebrmendet Kushtetuta e Japonis\u00eb e fund viteve 1940-ta, e cila si pasoj\u00eb e debaklit t\u00eb LDB-s\u00eb i dha fund orientimit disadekad\u00ebsh ekspansionist t\u00eb ishullit aziatik, duke e orientuar nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb kah paqja. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, kjo ngjarje e rivizatoi politik\u00ebn e jashtme dhe raportet fqinj\u00ebsore t\u00eb Japonis\u00eb. Rasti i Japonis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i vetmi. Fundja, sikur shkruante politikani izraelit Shimon Peres n\u00eb librin e tij t\u00eb fundit para vdekjes \u201cHistoria \u00ebsht\u00eb antidot\u00eb e fuqishme e pik\u00ebv\u00ebshtrimit t\u00eb bot\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb cinike\u201d.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00eb rastin e Serbis\u00eb nj\u00eb skenar i k\u00ebtill\u00eb ngjan si ndonj\u00eb tregim fiktiv i Jorge Luis Borges. Bazuar nga \u00e7far\u00eb deklarohet prej zyrtar\u00ebve serb\u00eb, sjellja e Serbis\u00eb ndaj Kosov\u00ebs n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, edhe pas nj\u00eb marr\u00ebveshje eventuale, mund t\u00eb ndryshoj\u00eb vet\u00ebm minimalisht. Madje, edhe ky ndryshim do t\u00eb k\u00ebrkonte nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb konsiderueshme kohore, duke llogaritur bashk\u00ebveprim t\u00eb shum\u00eb faktor\u00ebve p\u00ebrreth, aq thell\u00eb e r\u00ebnduesh\u00ebm q\u00ebndron Kosova n\u00eb diskursin publik serb.<\/p>\n<p>Mbi k\u00ebt\u00eb baz\u00eb, propozicionin se Kosova do t\u00eb zhduket\u00a0<em>a priori<\/em>\u00a0nga prioritetet e politik\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb jashtme, n\u00eb rast t\u00eb n\u00ebnshkrimit t\u00eb marr\u00ebveshjes s\u00eb paqes, duhet shikuar me dyshim. Bazuar n\u00eb m\u00ebsimet e historis\u00eb dhe observimet e ligj\u00ebrimit aktual t\u00eb politik\u00ebs serbe p\u00ebr Kosov\u00ebn, obstruksionet politike e Serbis\u00eb do t\u00eb vazhdojn\u00eb, edhe n\u00eb rast se teknikat ndryshohen si pasoj\u00eb e nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb n\u00ebnshkruar. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, Kosova do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb ket\u00eb konfrontim narrativ me Serbin\u00eb, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr historin\u00eb, p\u00ebr faktin se interpretimi i t\u00eb shkuar\u00ebs dallon kat\u00ebrcip\u00ebrisht.<\/p>\n<p>Natyrisht, dikush mund t\u00eb shtroj\u00eb pyetjen pse pra duhet q\u00eb Kosova t\u00eb n\u00ebnshkruaj\u00eb marr\u00ebveshje me Serbin\u00eb, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb kryesorja pse bash n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment? K\u00ebtu duhet cekur se marr\u00ebveshja ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me alternativat e mundshme n\u00eb raport perspektiv\u00ebn afatmesme dhe afatgjat\u00eb.\u00a0N\u00eb rendin nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb t\u00eb cilin kemi hyr\u00eb, globalizmi, demokracia dhe internacionalizmi liberal, gjejn\u00eb veten n\u00eb tkurrje p\u00ebrball\u00eb nacionalizimit, izolacionizmit, populizmit dhe iliberalizmit. Madje m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, k\u00ebto fenomene nuk i kan\u00eb goditur vet\u00ebm autokracit\u00eb dhe diktaturat, por edhe demokracit\u00eb liberale dhe organizatat shum\u00ebpal\u00ebshe.<\/p>\n<p>Kosova tashm\u00eb e ka ndjer\u00eb shijen e hidhur t\u00eb k\u00ebtyre dinamikave, p\u00ebrmes ngecjes dhe stagnimit n\u00eb zgjerimin e saj diplomatik vitet e fundit, duke p\u00ebrfshir\u00eb t\u00ebrheqje njohjesh nga disa shtete. Me t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb panjohurat e saj, kjo dekad\u00eb p\u00ebrshkruhet shpesh si dekada e p\u00ebr\u00e7arjes dhe at\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb relacion me dy shtetet m\u00eb t\u00eb forta ekonomikisht SHBA dhe Kin\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb rrafsh, situata e rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me nevoj\u00ebn e marr\u00ebveshjes me Serbin\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn. R\u00ebnd\u00ebsia e marr\u00ebveshjes me Serbin\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn fiton pesh\u00eb at\u00ebher\u00eb kur shihet tablloja e plot\u00eb e sistemit nd\u00ebrkomb\u00ebtar vitet e fundit,\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/teh\/89825\/sistemi-multilateral-perballe-krizes-dhe-efektet-mbi-axhenden-e-shtetnjohjes-se-kosoves\/\">erozioni i rendit liberal<\/a>\u00a0dhe transformimi i rolit udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb bot\u00eb, e cila tashm\u00eb shpesh e cil\u00ebson investimin n\u00eb sistemin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb bazuar n\u00eb norma (q\u00eb vet\u00eb e kishte dizajnuar) si nj\u00eb luks t\u00eb panevojsh\u00ebm. Par\u00eb nga ky k\u00ebnd, nj\u00eb marr\u00ebveshje e n\u00ebnshkruar \u00ebsht\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb interes i vet\u00eb Kosov\u00ebs, e cila ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb doz\u00eb qart\u00ebsie dhe sigurie p\u00ebrball\u00eb k\u00ebtyre dinamikave t\u00eb paparashikueshme. Pasi nuk ka mjaftuesh\u00ebm shenja se konteksti nd\u00ebrkomb\u00ebtar do t\u00eb shkoj\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb m\u00eb miq\u00ebsor p\u00ebr Kosov\u00ebn n\u00eb dekad\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn kemi hyr\u00eb. P\u00ebrkundrazi, ai mund t\u00eb shkoj\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb m\u00eb i rreziksh\u00ebm.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn e kund\u00ebrt, n\u00ebse analiza b\u00ebhet me mjetet konceptuale t\u00eb m\u00ebhershme, le t\u00eb themi t\u00eb periudh\u00ebs kur Kosova shpalli pavar\u00ebsin\u00eb, gjasat jan\u00eb se p\u00ebrher\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfundohet n\u00eb keqlexim t\u00eb forcave n\u00eb terren dhe potencialit t\u00eb tyre n\u00eb t\u00eb ardhmen. Prandaj, nevoja e marr\u00ebveshjes duhet shikuar nga perspektiva e s\u00eb ardhmes, jo nga konsideratat morale apo aktualiteti politik.<\/p>\n<p>Mes gjith\u00eb k\u00ebsaj, marr\u00ebveshja ka potencial t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb\u00a0<em>modus vivendi<\/em>\u00a0t\u00eb ri duke garantuar nj\u00eb situat\u00eb m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme, edhe pse jo domosdoshm\u00ebrisht t\u00eb p\u00ebrhershme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, nj\u00eb marr\u00ebveshje cil\u00ebsore mund t\u00eb zgjeroj\u00eb agjencin\u00eb e gjymtuar n\u00eb sistemin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, q\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb Kosov\u00ebn t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb shum\u00ebfish m\u00eb shum\u00eb objekt, se sa subjekt i dinamikave politike.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, marr\u00ebveshja eventuale politike me Serbin\u00eb nuk duket t\u00eb jet\u00eb shkopi magjik p\u00ebr zgjidhjen e t\u00eb gjitha problemet e mundshme. Nuk do ta heqte Serbin\u00eb nga qafa e Kosov\u00ebs, ashtu q\u00eb pastaj dy shtetet t\u00eb jetojn\u00eb t\u00eb lumtura s\u00eb bashku deri n\u00eb fund t\u00eb koh\u00ebs, si n\u00eb ndonj\u00eb nga p\u00ebrrallat e Andersenit. Prandaj, pritjet n\u00eb an\u00ebn kosovare duhet rikalibruar: po aq sa me triumf, marr\u00ebveshja ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me mbijetes\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marr\u00ebveshja potenciale e paqes me Serbin\u00eb \u00ebsht\u00eb epiqendra e thuajse t\u00eb gjitha zhvillimeve dhe deklaratave politike vitet e fundit n\u00eb Kosov\u00eb. Ajo gjithashtu \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar edhe n\u00eb korrespondenc\u00ebn kryesore t\u00eb Kosov\u00ebs me partner\u00ebt e saj nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Pesha q\u00eb i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb procesit t\u00eb dialogut ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije \u00e7\u00ebshtjet e tjera, duke e b\u00ebr\u00eb impetusin [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":68,"featured_media":9047,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1236,1521],"ppma_author":[77],"class_list":["post-5592","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosove-serbi","tag-marreveshje"],"authors":[{"term_id":77,"user_id":68,"is_guest":0,"slug":"butrint-berisha","display_name":"Butrint Berisha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-3.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-3.jpg"},"user_url":"","last_name":"Berisha","first_name":"Butrint","description":"Butrint Berisha ka p\u00ebrfunduar studimet BA p\u00ebr Shkenca Politike n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs dhe studimet MA n\u00eb Universitetin e Stokholmit, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb semest\u00ebr shk\u00ebmbimi n\u00eb Universitetin e Strathclyde, n\u00eb Skoci. Aktualisht \u00ebsht\u00eb i angazhuar n\u00eb Institutin e Pristin\u00ebs p\u00ebr Studime Politike (PIPS). Fokusi i tij \u00ebsht\u00eb politika nd\u00ebrkomb\u00ebtare."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/68"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5592"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5592\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9048,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5592\/revisions\/9048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5592"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}