{"id":5739,"date":"2020-05-18T13:33:57","date_gmt":"2020-05-18T11:33:57","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5739"},"modified":"2024-10-18T13:35:08","modified_gmt":"2024-10-18T11:35:08","slug":"perfaqesimi-i-te-rinjve-rejave-ne-strukturat-udheheqese-te-subjekteve-politike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/perfaqesimi-i-te-rinjve-rejave-ne-strukturat-udheheqese-te-subjekteve-politike\/","title":{"rendered":"P\u00ebrfaq\u00ebsimi i t\u00eb rinjve\/rejave n\u00eb strukturat udh\u00ebheq\u00ebse t\u00eb subjekteve politike"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Sipas Patrice Canivez, autor e ligj\u00ebrues francez n\u00eb analizat e tij paraqitur n\u00eb librin \u201cT\u00eb edukohet qytetari\u201d, aktiviteti politik ndahet n\u00eb kat\u00ebr (4) shkall\u00eb. P\u00ebrderisa, n\u00eb shkall\u00ebn e kat\u00ebrt, klasifikon \u201c<em>qytetarin aktiv si t\u00eb till\u00eb q\u00eb merr p\u00ebrgjegj\u00ebsi politike n\u00eb \u00e7fardo niveli n\u00eb hierarkin\u00eb e ndonj\u00eb partie ose n\u00eb hierarkin\u00eb e funksioneve publike&#8230; Qytetari \u00ebsht\u00eb aq m\u00eb aktiv, sa m\u00eb af\u00ebr qendr\u00ebs s\u00eb vendosjes t\u00eb jet\u00eb. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, sa m\u00eb af\u00ebr qeveris\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb me veprimtarin\u00eb e vet, aq m\u00eb aktiv \u00ebsht\u00eb.\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb fluks mendimi, shtrohet pyetja e adaptimit t\u00eb nj\u00eb qasjeje t\u00eb till\u00eb brenda sistemit kosovar politik. T\u00eb rinjt\u00eb\/rejat si qytetar\u00eb\/e aktiv\/e politik\/e, a kan\u00eb gjetur vend dhe hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimi n\u00eb strukturat udh\u00ebheq\u00ebse t\u00eb subjekteve tona\u00a0politike?<\/p>\n<p>P\u00ebr arritjen e nj\u00eb p\u00ebrfundimi real p\u00ebrkues me gjendjen apo situat\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt ndodhen t\u00eb rinjt\u00eb\/rejat e shtetit ton\u00eb na ndihmon analiza q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb dhe interesit t\u00eb k\u00ebsaj kategorie karshi politik\u00eb-b\u00ebrjes partiake. \u201cStudimi i Rinis\u00eb Kosov\u00eb 2018\/2019\u201d, hulumtim i realizuar nga Friederich Ebert Stiftung \u2013 FES, ka gjetur q\u00eb ka pasur r\u00ebnie dramatike n\u00eb interesimin e t\u00eb rinjve\/rejave p\u00ebr ngjarje politike n\u00eb krahasim me vitin 2012 dhe q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb\/rejat shprehin nj\u00eb interes pak m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb qeverisjen lokale. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, i nj\u00ebjti hulumtim v\u00eb n\u00eb pah q\u00eb vet\u00ebm 10% e t\u00eb rinjve\/rejave kosovar\u00eb\/e jan\u00eb t\u00eb mendimit se interesat e tyre p\u00ebrfaq\u00ebsohen &#8220;mir\u00eb&#8221; n\u00eb politik\u00ebn komb\u00ebtare. Rrjedhimisht, n\u00eb situata t\u00eb ndryshme politike t\u00eb krijuara n\u00eb vend qoft\u00eb kjo n\u00eb aspekt e n\u00eb nivel t\u00eb shtet-nd\u00ebrtimit apo qeverisjes shtet\u00ebrore, apo dhe kund\u00ebrshtimeve opozitare, e madje dhe zgjedhjeve lokale apo q\u00ebndrore, jemi p\u00ebrballur me t\u00eb rinj\/reja q\u00eb jan\u00eb aktiv\/e n\u00eb shprehjen e tyre t\u00eb mendimit var\u00ebsisht situat\u00ebs, n\u00eb forma t\u00eb ndryshme t\u00eb reagimit publik si p\u00ebrmes rrjeteve sociale (t\u00eb shum\u00ebta) apo dhe organizime e aksioneve t\u00eb ndryshme simbolike dhe jo simbolike (t\u00eb pak\u00ebta). Mir\u00ebpo, p\u00ebrkund\u00ebr faktit q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb\/rejat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mas\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb popullsis\u00eb, k\u00ebto forma \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar q\u00eb nuk e v\u00ebn\u00eb t\u00eb riun\/ren\u00eb n\u00eb qend\u00ebr.<\/p>\n<p>D\u00ebshmi fillestare e nj\u00eb keq-menaxhimi p\u00ebrfaq\u00ebsues rinor, ndoshta mund t\u00eb jet\u00eb fakti q\u00eb shumica e partive politike n\u00eb vend k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim e arsyetojn\u00eb me themelimet dhe fush\u00ebveprimtarit\u00eb e forumeve rinore brenda-partiake, t\u00eb tilla strukturime realisht po na japin vet\u00ebm nj\u00eb 10% t\u00eb mendimit se interesat e rinis\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohen n\u00eb politik\u00ebn komb\u00ebtare. Kap\u00ebrcimi nga nj\u00eb forum rinor i nj\u00eb partie poltike, apo qasja direkte e angazhimit n\u00eb parti politike, deri n\u00eb pozicionim n\u00eb organe m\u00eb t\u00eb larta vendim-marr\u00ebse brenda-partiake, apo p\u00ebrfaq\u00ebsuese si\u00e7 mund t\u00eb jen\u00eb Kuvendet Komunale, apo dhe n\u00eb Kuvend t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, duket t\u00eb jet\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb dhe rejat e Kosov\u00ebs.\u00a0 Sipas hulumtimit \u201cSa miq\u00ebsore jan\u00eb partit\u00eb politike ndaj t\u00eb rinjve?\u201d t\u00eb lansuar rishtazi nga Demokraci p\u00ebr Zhvillim \u2013 D4D, &#8211; \u201c6% e t\u00eb rinjve kan\u00eb deklaruar q\u00eb nuk p\u00ebrfshihen fare n\u00eb diskutime kur merren vendime partiake, gjersa 12% kan\u00eb deklaruar q\u00eb p\u00ebrfshihen vet\u00ebm sip\u00ebrfaq\u00ebsisht, 50% p\u00ebrfshihen, dhe 33% q\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb t\u00eb gjitha debatet kur merren vendime partiake\u201d. Kjo e gjetur, \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb matet vet\u00ebm nga perspektiva e opinionit t\u00eb t\u00eb rinjve\/rejave an\u00ebtar\u00eb\/e t\u00eb nj\u00eb partie poltike, meqen\u00ebse dokumentacioni, si procesverbalet e diskutimeve parimisht nuk jan\u00eb t\u00eb qasshme n\u00eb platformat elektronike t\u00eb k\u00ebtyre partive. Dhe nd\u00ebr t\u00eb tjera, aktivizmi politik lidhet ngusht\u00eb dhe me edukimin politik q\u00eb posedon qytetari\/ja n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast i riu\/reja. Shpesh, konsiderojm\u00eb q\u00eb standardi ideal p\u00ebr nj\u00eb parti politike nd\u00ebrtohet vet\u00ebm duke lart\u00ebsuar imazhin e saj publik.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, se sa t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb jan\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb\/rejat n\u00eb struktura hierarkike t\u00eb partive politike, tregohet dhe me nj\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb thjesht\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbajtjes konstituive t\u00eb kryesive t\u00eb partive poltike, ku kryesisht do t\u00eb gjeni q\u00eb dominohen nga figura tani t\u00eb mir\u00ebkrijuara politikisht e q\u00eb zakonisht i p\u00ebrkasin moshave m\u00eb t\u00eb vjetra.\u00a0 N\u00ebn k\u00ebt\u00eb mendim, hulumtimi i sip\u00ebrp\u00ebrmendur \u201cSa miq\u00ebsore jan\u00eb partit\u00eb politike ndaj t\u00eb rinjve?\u201d ka gjetur poashtu q\u00eb \u201cT\u00eb rinjt\u00eb e partive politike kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb kufizuara sa i p\u00ebrket p\u00ebrfshirjes s\u00eb tyre n\u00eb lista t\u00eb kandidat\u00ebve p\u00ebr t\u00eb garuar p\u00ebr pozita publike. K\u00ebshtu, 76% e t\u00eb rinjve t\u00eb anketuar kan\u00eb deklaruar se nuk kan\u00eb garuar asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb zgjedhje p\u00ebr ndonj\u00eb pozit\u00eb publike, p\u00ebrderisa vet\u00ebm 24% e tyre kan\u00eb pasur nj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb till\u00eb.\u201d Kjo nd\u00ebr t\u00eb tjera d\u00ebshmon se mungon besimi dhe hap\u00ebsira q\u00eb ju jepet t\u00eb rinjve\/rejave p\u00ebr t\u00eb fituar pozita p\u00ebrfaq\u00ebsuese e af\u00ebr vendim-marrjes. P\u00ebrkund\u00ebr faktit q\u00eb partit\u00eb poltike t\u00eb m\u00ebdha kan\u00eb paraqitur edhe plane e programe p\u00ebr fuqizim t\u00eb rinis\u00eb gjat\u00eb fushat\u00ebs elektorale t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb fundit nacionale n\u00eb Kosov\u00eb (2019), fuqizimi \u00ebsht\u00eb i mang\u00ebt fillimisht brenda partive e nuk mund t\u00eb d\u00ebp\u00ebrtoj tutje pastaj n\u00eb nivel shteti. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, n\u00ebse shikojm\u00eb rezultatet e shpallura t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb vitit 2019 nga Komisioni Qendror Zgjedhor \u2013 KQZ, mosha mesatare e deputet\u00ebve\/eve t\u00eb zgjedhur\/a n\u00eb Legjistlatur\u00ebn e Shtat\u00eb (VII), \u00ebsht\u00eb 44 vje\u00e7, e deputetja m\u00eb e re n\u00eb mosh\u00eb \u00ebsht\u00eb 22 vje\u00e7e.<br \/>\nQ\u00eb do t\u00eb thot\u00eb, kemi munges\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimi rinor, n\u00eb Kuvendin e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, sepse sipas Ligji Nr. 03\/L-145 P\u00ebr Fuqizim dhe Pjes\u00ebmarrje t\u00eb Rinis\u00eb, Neni 3, paragrafi 1.1 p\u00ebrcaktohet se: Mosh\u00eb rinore ose \u201ci ri, e re &#8211; grup-mosha e t\u00eb rinjve prej pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb (15) deri nj\u00ebzetekat\u00ebr (24) vje\u00e7.<\/p>\n<p>Si p\u00ebrfundim t\u00eb rinjt\u00eb dhe t\u00eb rejat, q\u00eb kan\u00eb zgjedhur t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e partive t\u00eb ndryshme politike n\u00eb vend, si form\u00eb aktivizmi politik, pa marr\u00eb parasysh interesit, qoft\u00eb ai p\u00ebr shkak t\u00eb ideologjis\u00eb partiake, bindjeve politike, programeve partiake, apo p\u00ebr shkak t\u00eb udh\u00ebheqjes meritojn\u00eb t\u00eb ju jepet hap\u00ebsir\u00eb e mjaftueshme p\u00ebrfaq\u00ebsimi dhe n\u00ebse potencialisht vullneti rinor mir\u00ebpritet, por konsiderohet i pap\u00ebrshtatsh\u00ebm, apo i papjekur n\u00eb marrjen e vendimeve at\u00ebher\u00eb partit\u00eb politike do t\u00eb duhej t\u00eb p\u00ebrdorin mekanizma fuqizues dhe jo vet\u00ebm. Sipas, hulumtimit \u201cSa miq\u00ebsore jan\u00eb partit\u00eb politike ndaj t\u00eb rinjve?\u201d publikuar nga Demokraci n\u00eb Zhvillim, tre (3) pengesat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb avancim sipas t\u00eb rinjve\/rejave t\u00eb partive politike jan\u00eb: Mungesa financiare (28%); Mos-bashk\u00ebpunimi n\u00eb mes t\u00eb rinjve\/rejave (27%) dhe Kufizimi i hap\u00ebsir\u00ebs n\u00eb media dhe me publikun (21%). Prandaj, k\u00ebto k\u00ebrkesa duhet t\u00eb d\u00ebgjohen, p\u00ebrfshihen dhe zbatohen n\u00eb strategji partiake p\u00ebr t\u00eb siguruar k\u00ebshtu fuqizim dhe p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb plot\u00eb rinor.<br \/>\nP\u00ebrve\u00e7 t\u00eb tjerash, p\u00ebrfaq\u00ebsimi i t\u00eb rinjve\/rejave n\u00eb struktura udh\u00ebheq\u00ebse politike, nuk duhet t\u00eb shihet vet\u00ebm si alternativ\u00eb, por kusht vendim-marr\u00ebs brenda-partiak, sepse p\u00ebrndryshe interesimi rinor n\u00eb politik\u00eb-b\u00ebrje do t\u00eb bie dhe m\u00eb shum\u00eb, e kjo nuk do t\u2019i kontribuonte aspak demokracis\u00eb dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshirjes.<\/p>\n<p>&#8212;&#8211;<\/p>\n<p><em>Ky editorial \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cPjes\u00ebmarrja politike: Drejt angazhimit efektiv t\u00eb t\u00eb rinjve\u201d, q\u00eb po implementohet nga Instituti Demokraci p\u00ebr Zhvillim (D4D) me p\u00ebrkrahje nga National Endowment for Democracy (NED).<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"time\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sipas Patrice Canivez, autor e ligj\u00ebrues francez n\u00eb analizat e tij paraqitur n\u00eb librin \u201cT\u00eb edukohet qytetari\u201d, aktiviteti politik ndahet n\u00eb kat\u00ebr (4) shkall\u00eb. P\u00ebrderisa, n\u00eb shkall\u00ebn e kat\u00ebrt, klasifikon \u201cqytetarin aktiv si t\u00eb till\u00eb q\u00eb merr p\u00ebrgjegj\u00ebsi politike n\u00eb \u00e7fardo niveli n\u00eb hierarkin\u00eb e ndonj\u00eb partie ose n\u00eb hierarkin\u00eb e funksioneve publike&#8230; Qytetari \u00ebsht\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":380,"featured_media":8392,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1438,1439],"ppma_author":[374],"class_list":["post-5739","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-subjekte-politike","tag-te-rinjte"],"authors":[{"term_id":374,"user_id":380,"is_guest":0,"slug":"agnesa-qerimi","display_name":"Agnesa Qerimi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/agnesa-e1699362101599.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/agnesa-e1699362101599.png"},"user_url":"","last_name":"Qerimi","first_name":"Agnesa","description":"Agensa Qerimi \u00ebsht\u00eb Asistente e Programit t\u00eb P\u00ebrfshirjes Sociale n\u00eb IOM Kosov\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/380"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5739"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8721,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5739\/revisions\/8721"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5739"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}