{"id":5931,"date":"2022-05-10T14:58:11","date_gmt":"2022-05-10T12:58:11","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5931"},"modified":"2024-09-12T15:00:51","modified_gmt":"2024-09-12T13:00:51","slug":"ngritja-e-pages-minimale-se-rrit-papunesine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/ngritja-e-pages-minimale-se-rrit-papunesine\/","title":{"rendered":"Ngritja e pag\u00ebs minimale s\u2019e rrit papun\u00ebsin\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Ka qen\u00eb viti\u00a0<a href=\"https:\/\/insajderi.com\/hamza-ymeri-e-peci-debatojne-me-shkronja-per-pagen-minimale\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">2011<\/a>\u00a0kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit ishte p\u00ebrcaktuar shuma e pag\u00ebs minimale, e cila vlente 130 euro p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt deri n\u00eb mosh\u00ebn 35-vje\u00e7are, nd\u00ebrsa 170 euro p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt e pas k\u00ebsaj moshe.<\/p>\n<p>Tash, Qeveria e Kosov\u00ebs ka nisur procedur\u00ebn q\u00eb paga minimale t\u00eb jet\u00eb 250 euro neto, pa dallim moshe. Sipas kryeministrit\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/albini2017\/posts\/539866177507114\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Albin Kurti<\/a>, 100 mij\u00eb qytetar\u00ebve do t\u2019u p\u00ebrmir\u00ebsohet standardi i jetes\u00ebs p\u00ebrmes k\u00ebtij vendimi.<\/p>\n<p>Por, sa do t\u00eb ket\u00eb efekt kjo nism\u00eb kur ekonomia po p\u00ebrballet me inflacion? Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb janar t\u00eb vitit 2022 inflacioni ishte\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/sq\/agjencia-e-statistikave-te-kosoves\/add-news\/indeksi-i-harmonizuar-i-cmimeve-te-konsumit-ihck-janar-2022\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">7.1<\/a>\u00a0p\u00ebr qind, kryesisht si pasoj\u00eb e pandemis\u00eb COVID-19.<\/p>\n<p>Kjo e dh\u00ebn\u00eb u publikua para agresionit rus n\u00eb Ukrain\u00eb, zhvillim nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb ka reflektuar n\u00eb ngritjen e \u00e7mimeve p\u00ebr produktet esenciale dhe jo vet\u00ebm.<\/p>\n<p>Kur i shtohet ndikimi i konfliktit n\u00eb shport\u00ebn e konsumatorit, rezulton q\u00eb n\u00eb muajin mars inflacioni ka sh\u00ebnuar norm\u00ebn\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/sq\/agjencia-e-statistikave-te-kosoves\/add-news\/indeksi-i-harmonizuar-i-cmimeve-te-konsumit-ihck-mars-2022\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10 p\u00ebr qind<\/a>\u00a0krahasuar me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb t\u00eb vitit 2021.<\/p>\n<p>Inflacioni ndikon direkt n\u00eb sjelljen e konsumatorit. Qytetar\u00ebt ballafaqohen me shporta q\u00eb peshojn\u00eb m\u00eb leht\u00eb, por q\u00eb kushtojn\u00eb m\u00eb shtrenjt\u00eb. Pos k\u00ebsaj, mjaftueshm\u00ebria e ushqimit nuk \u00ebsht\u00eb nevoja e vetme e qytetar\u00ebve.<\/p>\n<p>Sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore, energjia, edukimi, tekstili \u2013 jan\u00eb disa prej nevojave q\u00eb e p\u00ebrfshijn\u00eb nj\u00eb jet\u00eb normale, t\u00eb cilat duhet t\u00eb mbulohen nga pagat e ul\u00ebta q\u00eb marrin qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr pag\u00ebn minimale nuk po diskutohet vet\u00ebm n\u00eb opinionin kosovar;\u00a0<a href=\"https:\/\/www.sanders.senate.gov\/press-releases\/sanders-top-democrats-introduce-bill-raising-minimum-wage-to-15\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00ebsht\u00eb nj\u00eb tem\u00eb globale<\/a>\u00a0p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs p\u00ebrplasen bot\u00ebkuptimet e ndryshme ekonomike dhe politike.<\/p>\n<p>Madje, \u00c7mimi\u00a0<a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/business-58870395\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nobel<\/a>\u00a0p\u00ebr Ekonomi 2021 \u00ebsht\u00eb ndar\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr eksperimentet natyrore q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb tregun e pun\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb ngritjen apo jo t\u00eb pag\u00ebs minimale nga mekanizmat institucional\u00eb.<\/p>\n<p>Fituesit ishin \u00a0David Card, Joshua Angrist dhe Guido Imbens. Ata kan\u00eb kryer eksperimente shkencore gjat\u00eb viteve \u201890, m\u00eb i njohuri ishte ai n\u00eb industrin\u00eb e sandvi\u00e7\u00ebve n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjith\u00ebsisht, gjetjet e tyre i kund\u00ebrvihen tez\u00ebs konvencionale ekonomike e cila thot\u00eb se \u201cpaga minimale e zvog\u00eblon nivelin e pun\u00ebsimit\u201d.<\/p>\n<p>\u201cRritja e pag\u00ebs minimale n\u00eb industrin\u00eb e sandvi\u00e7\u00ebve nuk e ka ulur nivelin e pun\u00ebsimit\u201d, ishte konkluzioni kryesor i Cardit.<\/p>\n<p>Sigurisht, n\u00eb shkenc\u00eb nuk vendosen vulat, k\u00ebsisoj debati vazhdon n\u00ebse ngritja e pag\u00ebs minimale e pengon rritjen e pun\u00ebsimit, po qe se \u00e7mimet e tilla prestigjioze u ndihmojn\u00eb qeverive q\u00eb t\u2019i mb\u00ebshtesin diku q\u00ebndrimet e tyre politike.<\/p>\n<p>E insistimi p\u00ebr rritjen e pag\u00ebs minimale kryesisht vjen nga partit\u00eb politike t\u00eb rrymave t\u00eb majta, si ajo\u00a0<a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/uk-politics-58713344\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Laburiste<\/a>\u00a0n\u00eb Britani t\u00eb Madhe. Po ashtu, presidenti amerikan\u00a0<a href=\"https:\/\/www.whitehouse.gov\/briefing-room\/statements-releases\/2022\/01\/28\/statement-by-president-joe-biden-on-15-minimum-wage-for-federal-workers-and-contractors-going-into-effect\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Joe Biden<\/a>\u00a0e kishte si zotim elektoral l\u00ebvizjen e pag\u00ebs minimale deri n\u00eb 15 dollar\u00eb p\u00ebr or\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb parim, subjektet politike q\u00eb besojn\u00eb n\u00eb imperativin e shtetit duan q\u00eb paga minimale t\u00eb p\u00ebrcaktohet prej lart, nd\u00ebrkaq bot\u00ebkuptimi neoliberal e cil\u00ebson pag\u00ebn minimale si rrjedhshm\u00ebri t\u00eb ndryshimeve n\u00eb treg.<\/p>\n<p>Nga deklaratat publike t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/kallxo.com\/lajm\/jusuf-azemi-komenton-rritjen-e-pages-minimale-nen-400-euro-mos-te-kete-page-minimale\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sektorit privat<\/a>\u00a0n\u00eb Kosov\u00eb, ka shum\u00eb pak qytetar\u00eb q\u00eb marrin 170 euro pages\u00eb mujore.<\/p>\n<p>N\u00ebse n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb i vog\u00ebl numri i qytetar\u00ebve q\u00eb marrin rrog\u00ebn n\u00eb kufirin e pag\u00ebs minimale, at\u00ebher\u00eb kjo i jep p\u00ebrpar\u00ebsi argumentit neoliberal ekonomik q\u00eb rritja e pag\u00ebs ndryshon rrjedhsh\u00ebm n\u00eb treg edhe pa intervenimin e shtetit.<\/p>\n<p>Duke e pasur p\u00ebr baz\u00eb informalitetin n\u00eb tregun kosovar dhe organizimin e dob\u00ebt sindikal, at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb prej shtetit t\u00eb vij\u00eb rritja e pag\u00ebs minimale. Kjo, p\u00ebrpos q\u00eb i ndihmon pun\u00ebtor\u00ebt q\u00eb tash paguhen 170 euro, n\u00ebse ka\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/291557\/azemi-premtimi-i-kryeministrit-kurti-per-page-minimale-250-euro-eshte-qesharak\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">vullnet qeveritar<\/a>\u00a0mund t\u00eb luftohet edhe joformaliteti n\u00eb treg.<\/p>\n<p>Edhe pse rritja \u00ebsht\u00eb 80 euro m\u00eb shum\u00eb, sindikatat jan\u00eb kund\u00ebr ngritjes s\u00eb pag\u00ebs minimale. Sindikatat duan q\u00eb paga minimale t\u00eb sillet rreth\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/315469\/sindikatat-sterhiqen-nbsp-duan-page-minimale-400-euro\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">400 euro<\/a>, e kjo k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr Qeverin\u00eb \u00ebsht\u00eb joracionale, pasi s\u2019mund t\u00eb ket\u00eb kap\u00ebrcim t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>Por, ekzekutivi ka shprehur mb\u00ebshtetje p\u00ebr organizimet e brendshme sindikale. Kryeministri Kurti m\u00eb 1 maj t\u00eb vitit 2021 kishte deklaruar se \u201cQeveria do t\u00eb jet\u00eb partnere e organizimeve sindikale\u201d. N\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb vet\u00ebm\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/316832\/64-mije-biznese-e-vetem-17-shoqata-sindikale-ne-sektorin-privat\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">17 shoqata sindikale prej 64 mij\u00eb bizneseve<\/a>\u00a0q\u00eb operojn\u00eb. Gjat\u00eb k\u00ebtij viti nuk ka l\u00ebvizur di\u00e7ka pozitive n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>Mungesa e z\u00ebrave kritik\u00eb brenda kompanive ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb pagat n\u00eb sektorin privat t\u00eb l\u00ebvizin ashtu si breshka. Duke pasur parasysh q\u00eb ka diferenc\u00eb t\u00eb pagave n\u00eb favor t\u00eb sektorit publik \u2013 paga mesatare n\u00eb Kosov\u00eb llogaritet t\u00eb jet\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/sq\/agjencia-e-statistikave-te-kosoves\/add-news\/niveli-i-pagave-ne-kosove-2020\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">416<\/a>\u00a0euro neto, sipas ASK-s\u00eb \u2013 gati\u00a0<a href=\"https:\/\/housinganywhere.com\/Germany\/average-salaries-in-germany-2021\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">dhjet\u00ebfish<\/a>\u00a0m\u00eb e ul\u00ebt sesa paga mesatare n\u00eb Gjermani, destinacon i shum\u00eb t\u00eb rinjve kosovar\u00eb.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht, odat ekonomike \u2013 p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb k\u00ebtyre nd\u00ebrmarr\u00ebsve \u2013 jan\u00eb pajtuar menj\u00ebher\u00eb me propozimin e ekzekutivit p\u00ebr rritjen e pag\u00ebs minimale, megjith\u00ebq\u00eb k\u00ebto kompani do ta mbulojn\u00eb k\u00ebt\u00eb kosto.<\/p>\n<p>Jan\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm q\u00eb konkurrenca n\u00eb afariz\u00ebm sot nuk \u00ebsht\u00eb lokale e nacionale, por globale. Ndryshimet q\u00eb ka shkaktuar globalizmi gjat\u00eb k\u00ebtij shekulli kan\u00eb prekur jo vet\u00ebm struktur\u00ebn e menaxhmentit, por edhe form\u00ebn e t\u00eb menduarit n\u00eb raport me operimin n\u00eb treg dhe qasjen ndaj pun\u00ebtor\u00ebve.<\/p>\n<p>Ndikimi i globalizmit nuk ka mbaruar, sa vazhdon e p\u00ebrdit\u00ebsohet \u00e7do dit\u00eb. Qeveria dhe shoq\u00ebria kosovare e kan\u00eb t\u00eb domosdoshme t\u00eb mbeten n\u00eb hap me k\u00ebto p\u00ebrdit\u00ebsime, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn mbetemi si mbetje n\u00eb histori.<\/p>\n<p>Kjo tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb realitet, nuk kontestohet \u2013 \u00ebsht\u00eb kuptuar edhe nga sip\u00ebrmarr\u00ebsit kosovar\u00eb q\u00eb me paga minore q\u00eb sillen mbi kufirin e pag\u00ebs minimale, v\u00ebshtir\u00eb gjenden pun\u00ebtor\u00eb n\u00eb tregun mbinacional.<\/p>\n<p>Rritja e pag\u00ebs minimale, jo q\u00eb nuk e ngre papun\u00ebsin\u00eb, por e ndihmon rritjen e fuqis\u00eb aktive n\u00eb treg \u2013 kjo d\u00ebshmohet nga gatishm\u00ebria e odave ekonomike p\u00ebr ta rritur pag\u00ebn minimale n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb pun\u00ebtor\u00eb.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka qen\u00eb viti\u00a02011\u00a0kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit ishte p\u00ebrcaktuar shuma e pag\u00ebs minimale, e cila vlente 130 euro p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt deri n\u00eb mosh\u00ebn 35-vje\u00e7are, nd\u00ebrsa 170 euro p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt e pas k\u00ebsaj moshe. Tash, Qeveria e Kosov\u00ebs ka nisur procedur\u00ebn q\u00eb paga minimale t\u00eb jet\u00eb 250 euro neto, pa dallim moshe. Sipas kryeministrit\u00a0Albin Kurti, 100 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":13,"featured_media":6897,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1006,1171,1170],"ppma_author":[23],"class_list":["post-5931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-ekonomi","tag-paga","tag-papunesia"],"authors":[{"term_id":23,"user_id":13,"is_guest":0,"slug":"sefer-zogaj","display_name":"Sefer Zogaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/seferi2.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/seferi2.jpg"},"user_url":"","last_name":"Zogaj","first_name":"Sefer","description":"Sefer Zogaj ka p\u00ebrfunduar studimet bachelor n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs, Fakultetin Ekonomik. Gjat\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme ka filluar t\u00eb shkruaj v\u00ebshtrime p\u00ebr Gazet\u00ebn \u201cEpoka e Re\u201d, m\u00eb pas edhe p\u00ebr mediat e Shqip\u00ebris\u00eb si \u201cAlbeu\u201d dhe \u201cShekulli\u201d. Ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve master n\u00eb Fakultetin Ekonomik. Gjat\u00eb studimeve ka punuar n\u00eb nj\u00eb mori mediash si Intro, Ballkani, Insajderi.com, Shqip.com dhe tash KTV. Seferi \u00ebsht\u00eb poashtu pjes\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb civile p\u00ebrmes Institutit p\u00ebr K\u00ebrkime Ekonomike. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, e ka menaxhuar edhe nj\u00eb biznes t\u00eb vog\u00ebl \u201cGift of Heart\u201d q\u00eb kryesisht \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me shitje online. Interesimi i tij kryesor n\u00eb jet\u00eb \u00ebsht\u00eb studimi i shkencave sociale."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5931"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7660,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5931\/revisions\/7660"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5931"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}