{"id":5939,"date":"2020-04-29T12:17:27","date_gmt":"2020-04-29T10:17:27","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5939"},"modified":"2024-10-07T14:25:51","modified_gmt":"2024-10-07T12:25:51","slug":"zhvillimi-i-te-rinjve-si-prioritet-ne-qeverisjen-qendrore-dhe-lokale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/zhvillimi-i-te-rinjve-si-prioritet-ne-qeverisjen-qendrore-dhe-lokale\/","title":{"rendered":"Zhvillimi i t\u00eb rinjve si prioritet n\u00eb qeverisjen qendrore dhe lokale"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Kosova karakterizohet si nj\u00eb nd\u00ebr vendet q\u00eb ka popullat\u00ebn m\u00eb t\u00eb re n\u00eb mosh\u00eb. Diku rreth 20% e popullat\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme i p\u00ebrkasin kategoris\u00eb 15-24 vje\u00e7. Kjo grupmosh\u00eb edhe zyrtarisht hyn\u00eb brenda p\u00ebrkufizimit t\u00eb rinis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, edhe pse vende t\u00eb tjera e zgjerojn\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrkufizim zakonisht deri n\u00eb mosh\u00ebn 29 vje\u00e7are, me p\u00ebrjashtime.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa t\u00eb pasurit e popullat\u00ebs s\u00eb re do t\u00eb konsiderohej si nj\u00eb pasuri e pa\u00e7mueshme p\u00ebr cilindo vend, nuk mund t\u00eb themi krejt\u00ebsisht t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn edhe p\u00ebr Kosov\u00ebn. Papun\u00ebsia n\u00eb mesin e personave t\u00eb grupmosh\u00ebs 15-24 vje\u00e7are \u00ebsht\u00eb af\u00ebr 50% apo dyfish m\u00eb e lart\u00eb sesa papun\u00ebsia n\u00eb nivel t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb vendit. Si rrjedhoj\u00eb e papun\u00ebsis\u00eb s\u00eb madhe, shum\u00eb t\u00eb rinj jan\u00eb larguar nga vendi ose jan\u00eb shprehur se jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm q\u00eb t\u00eb largohen n\u00eb anketime t\u00eb ndryshme t\u00eb realizuara. E kjo do t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb pariparueshme p\u00ebr sektor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb vendit e sidomos p\u00ebr ekonomin\u00eb mir\u00ebpo n\u00eb aspekt afatgjat\u00eb do t\u00eb ndikoj edhe n\u00eb demografin\u00eb e popullsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, duke e plakur at\u00eb.<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsisht, fakti q\u00eb kemi papun\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe tek t\u00eb rinjt\u00eb dhe q\u00eb jan\u00eb pik\u00ebrisht t\u00eb rinjt\u00eb ata q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb largohen nga vendi tregon q\u00eb ata nuk kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes e as prioritete t\u00eb politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsve tan\u00eb. N\u00ebse shikohet Strategjia Komb\u00ebtare p\u00ebr Zhvillim 2016-2021, hartuar nga Qeveria e Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 2016, e q\u00eb konsiderohet si dokumenti kryesor zhvillimor i vendit (s\u00eb paku n\u00eb koh\u00ebn kur ishte aprovuar konsiderohej si i till\u00eb), fjala \u2018rini\u2019 p\u00ebrmendet vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb dokumentin. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr programi i Qeveris\u00eb aktuale q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb detyr\u00eb ia ka kushtuar nj\u00eb n\u00ebnseksion rinis\u00eb, me vet\u00ebm tre paragrafa t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm dhe abstrakt. Po ashtu, as partit\u00eb politike dhe as institucionet tjera lokale nuk \u00ebsht\u00eb q\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb kan\u00eb trajtuar rinin\u00eb me prioritet, p\u00ebrve\u00e7 gjat\u00eb fushatave zgjedhore, apo ndonj\u00eb aktiviteti t\u00eb rastit. K\u00ebshtu, p\u00ebrderisa t\u00eb gjitha partit\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve mbushin sallat e takimeve parazgjedhore me t\u00eb rinj e t\u00eb reja n\u00ebp\u00ebr t\u00eb gjitha qytetet e Kosov\u00ebs, ata rrall\u00ebher\u00eb arrijn\u00eb t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e vendim-marrjes faktike p\u00ebrmes marrjes s\u00eb detyrave dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsive si ministra\/e, drejtor\u00eb\/e, udh\u00ebheq\u00ebs departamentesh, renditje n\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb listave zgjedhore etj.<\/p>\n<p>Edhe pse krahasuar me zgjedhjet e kaluara \u00ebsht\u00eb v\u00ebrejtur nj\u00eb trend m\u00eb pozitiv i pasjes s\u00eb kandidat\u00ebve q\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb n\u00eb grupmosh\u00ebn e t\u00eb rinjve sipas legjislacionit n\u00eb fuqi n\u00eb listat zgjedhore t\u00eb partive, n\u00eb Kuvendin e Kosov\u00ebs aktualisht jan\u00eb vet\u00ebm 20 deputet\u00eb t\u00eb zgjedhur nga 120, q\u00eb jan\u00eb n\u00ebn mosh\u00ebn 35 vje\u00e7are.<\/p>\n<p>Duke pasur parasysh emergjenc\u00ebn sh\u00ebndet\u00ebsore me pandemin\u00eb e COVID-19 t\u00eb shfaqur n\u00eb Kosov\u00eb gjat\u00eb muajve mars dhe prill 2020, \u00ebsht\u00eb v\u00ebrejtur edhe m\u00eb shum\u00eb sa pak mund\u00ebsi u jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb t\u00eb rinjve p\u00ebr t\u00eb zhvilluar karrier\u00ebn e tyre. Q\u00eb nga viti 2017, Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb nuk kishte shpallur konkurs p\u00ebr programin e specializant\u00ebve n\u00eb mjek\u00ebsi, pra p\u00ebr tre vite rresht, t\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb kishin diplomuar n\u00eb Fakultetin e Mjek\u00ebsis\u00eb nuk kishin arritur t\u00eb realizojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb filluar specializimin n\u00eb fush\u00ebn e d\u00ebshiruar. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, ishte v\u00ebn\u00eb po ashtu n\u00eb pah, sa pak punohet me t\u00eb rinjt\u00eb p\u00ebr t\u2019i orientuar n\u00eb karrier\u00eb n\u00eb fushat ku ka m\u00eb s\u00eb shumti nevoj\u00eb vendi. P\u00ebr shembull, Oda e Mjek\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb prill 2020 kishte th\u00ebn\u00eb se ka nevoj\u00eb edhe p\u00ebr s\u00eb paku 29 specializant\u00eb t\u00eb Mikrobiologjis\u00eb Klinike dhe s\u00eb paku 32 mikrobiolog\u00eb, p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me situata virale q\u00eb rrezikojn\u00eb sh\u00ebndetin e t\u00eb gjith\u00eb popullsis\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb vet\u00ebm disa shembuj se si rinia n\u00eb Kosov\u00eb fatkeq\u00ebsisht nuk e ka marr vendin e merituar n\u00eb prioritetet dhe politikat e vendit por as besimin e mjaftuesh\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Prandaj, \u00ebsht\u00eb koha e fundit q\u00eb institucionet e nivelit qendror dhe lokal n\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb merren seriozisht dhe me intensitet t\u00eb shtuar me plot\u00ebsimin e nevojave dhe adresimin e shqet\u00ebsimeve t\u00eb t\u00eb rinjve dhe komplementimin e tyre me nevojat reale t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>T\u00eb rinjt\u00eb e Kosov\u00ebs kan\u00eb nevoj\u00eb urgjente q\u00eb t\u2019u krijohen kushte p\u00ebr t\u00eb vijuar m\u00ebsimin dhe marrjen e nj\u00eb shkollimi cil\u00ebsor, t\u00eb bazuar n\u00eb profesionaliz\u00ebm dhe meritokraci, n\u00eb nevoja reale t\u00eb tregut publik e privat. Nx\u00ebn\u00ebsit e Kosov\u00ebs kan\u00eb nevoj\u00eb q\u00eb t\u00eb zhvillojn\u00eb talentet e tyre t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, t\u00eb mb\u00ebshteten n\u00eb realizimin e ideve t\u00eb tyre inovative ashtu q\u00eb t\u00eb jen\u00eb konkurrues me bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tyre n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb.<\/p>\n<p>Rinia e Kosov\u00ebs ka nevoj\u00eb q\u00eb t\u00eb marr orientim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb karrier\u00ebs n\u00eb p\u00ebrputhje me nevojat e tregut, ashtu q\u00eb studimet disa vje\u00e7are mos t\u2019u shkojn\u00eb huq e t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb profesione e pun\u00eb q\u00eb nuk p\u00ebrkojn\u00eb fare me studimet e b\u00ebra. Gjithashtu, rinia ka nevoj\u00eb p\u00ebr motivim p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb Kosov\u00eb ku do t\u00eb mund t\u00eb studiojn\u00eb e punojn\u00eb n\u00eb realizimin e \u00ebndrrave t\u00eb tyre pa pasur nevoj\u00eb t\u00eb djersiten p\u00ebr t\u00eb gjetur t\u00eb \u201cnjofsh\u00ebm\u201d, miq e shok\u00eb q\u00eb mund t\u2019u ndihmojn\u00eb t\u00eb regjistrohen apo pun\u00ebsohen. Nj\u00eb sistem i mir\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsor duhet ekzistuar q\u00eb t\u00eb rinj\u00ebve t\u2019i krijon kushte adekuate t\u00eb pun\u00ebs ashtu q\u00eb mos t\u00eb ken\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb zhvillimin e karrier\u00ebs s\u00eb tyre jasht\u00eb Kosov\u00ebs dhe t\u00eb marrin rrug\u00ebn e m\u00ebrgimit.<\/p>\n<p>Pra, rinia e Kosov\u00ebs ka nevoj\u00eb p\u00ebr plane konkrete zhvillimore q\u00eb bazohen n\u00eb hulumtime e analiza t\u00eb thella shkencore e empirike e q\u00eb nuk jan\u00eb premtime t\u00eb momentit t\u00eb b\u00ebra n\u00ebn afektin e etheve zgjedhore. Duhet pasur p\u00ebr investim real n\u00eb ta e jo n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e politikan\u00ebve q\u00eb sa her\u00eb q\u00eb vijn\u00eb n\u00eb pushtet mundohen t\u00eb blejn\u00eb paqen sociale afatshkurt\u00ebr, pa menduar p\u00ebr pasojat afatgjate jetike q\u00eb do t\u00eb p\u00ebsoj rinia dhe vet\u00eb sektor\u00ebt ku do t\u00eb mund t\u00eb kontribuonin ata.<\/p>\n<p>Rinia e Kosov\u00ebs ka nevoj\u00eb q\u00eb buxheti i vendit t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb p\u00ebrqindje t\u00eb caktuar q\u00eb do t\u00eb rritet gradualisht dedikuar vet\u00ebm zhvillimit t\u00eb rinis\u00eb dhe projekteve e iniciativave q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb identifikimit dhe adresimit t\u00eb shqet\u00ebsimeve dhe nevojave t\u00eb t\u00eb rinjve.<\/p>\n<p>T\u00eb rinjt\u00eb, pra, kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb trajtohen si aset i \u00e7muesh\u00ebm p\u00ebr investim e jo si statistik\u00eb q\u00eb do t\u00eb votoj nj\u00eb her\u00eb n\u00eb kat\u00ebr vite (ose gati \u00e7do vit n\u00eb rastin e Kosov\u00ebs).<\/p>\n<p>&#8212;-<\/p>\n<p><em>Ky editorial \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cPjes\u00ebmarrja politike: Drejt angazhimit efektiv t\u00eb t\u00eb rinjve\u201d, q\u00eb po implementohet nga Instituti Demokraci p\u00ebr Zhvillim (D4D) me p\u00ebrkrahje nga National Endowment for Democracy (NED).<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosova karakterizohet si nj\u00eb nd\u00ebr vendet q\u00eb ka popullat\u00ebn m\u00eb t\u00eb re n\u00eb mosh\u00eb. Diku rreth 20% e popullat\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme i p\u00ebrkasin kategoris\u00eb 15-24 vje\u00e7. Kjo grupmosh\u00eb edhe zyrtarisht hyn\u00eb brenda p\u00ebrkufizimit t\u00eb rinis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, edhe pse vende t\u00eb tjera e zgjerojn\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrkufizim zakonisht deri n\u00eb mosh\u00ebn 29 vje\u00e7are, me p\u00ebrjashtime. P\u00ebrderisa [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":324,"featured_media":7972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[548,837],"ppma_author":[336],"class_list":["post-5939","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-politics","tag-youth"],"authors":[{"term_id":336,"user_id":324,"is_guest":0,"slug":"valmir-ismaili","display_name":"Valmir Ismaili","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-1-13-e1698410420922.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-1-13-e1698410420922.jpg"},"user_url":"","last_name":"Ismaili","first_name":"Valmir","description":"Valmir Ismaili \u00ebsht\u00eb Drejtor Ekzekutiv n\u00eb Demokraci+."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5939","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/324"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5939"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5939\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7998,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5939\/revisions\/7998"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5939"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5939"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5939"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5939"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}