{"id":5954,"date":"2022-03-02T15:58:05","date_gmt":"2022-03-02T13:58:05","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5954"},"modified":"2024-10-15T15:59:29","modified_gmt":"2024-10-15T13:59:29","slug":"pushtimi-rus-i-ukraines-mesimet-per-kosoven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/pushtimi-rus-i-ukraines-mesimet-per-kosoven\/","title":{"rendered":"Pushtimi rus i Ukrain\u00ebs: M\u00ebsimet p\u00ebr Kosov\u00ebn"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Java e kaluar sh\u00ebnoi fillimin e pushtimit rus n\u00eb territorin ukrainas. Kjo ngjarje shokoi t\u00ebr\u00eb bot\u00ebn dhe krijoi nj\u00eb emergjenc\u00eb humanitare n\u00eb Europ\u00eb, duke krijuar qindra mij\u00ebra refugjat\u00eb dhe qindra t\u00eb vdekur e t\u00eb plagosur. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Presidenti rus Vladimir Putin urdh\u00ebroi ushtrin\u00eb e tij q\u00eb arm\u00ebt b\u00ebrthamore t\u00eb vihen n\u00eb gatishm\u00ebri t\u00eb lart\u00eb. Ndon\u00ebse operacioni rus p\u00ebr pushtimin e Ukrain\u00ebs \u00ebsht\u00eb duke vazhduar, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb nxirren disa m\u00ebsime p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Ky aksion i madh ushtarak ka rikthyer luft\u00ebn nd\u00ebr-shtet\u00ebrore n\u00eb Europ\u00eb duke zhb\u00ebr\u00eb iluzionet p\u00ebr nj\u00eb paqe t\u00eb p\u00ebrhershme n\u00eb kontinent. P\u00ebrkund\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb bote post-moderne, n\u00ebp\u00ebrmjet nd\u00ebrhyrjes ruse po ri-kuptohet se lufta \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb nga opsionet p\u00ebr zgjidhjen e problemeve.<\/p>\n<p>N\u00eb bot\u00ebkuptimin liberal, n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn gjeografike ku sundon bota post-moderne, lufta \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e paimagjinueshme, sepse siguria bazohet n\u00eb bashk\u00ebpunim, transparenc\u00eb dhe nd\u00ebrvar\u00ebsi. Por, si\u00e7 argumentojn\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.amazon.com\/International-Relations-Theory-Paul-Viotti\/dp\/0205082939\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Paul Viotti dhe Mark Kauppi<\/a>, p\u00ebr gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb njer\u00ebzore lufta ka qen\u00eb mekanizmi kryesor p\u00ebr ndryshime. Ndikimet e luft\u00ebs ne rendin nderkombetar p\u00ebrve\u00e7 t\u00eb paparashikueshme, jan\u00eb gjithnj\u00eb shum\u00eb shtresore.<\/p>\n<p>Ndryshimet tektonike n\u00eb rendin bot\u00ebror do t\u00eb p\u00ebrshpejtohen si pasoj\u00eb e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb duke theksuar nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb riorganizim t\u00eb shteteve dhe aleancave politiko-ushtarake. Nj\u00eb bot\u00eb e paq\u00ebndrueshme prodhon probleme strategjike p\u00ebr secilin vend, nd\u00ebrsa ato mund t\u00eb kthehen n\u00eb sfida ekzistenciale p\u00ebr Kosov\u00ebn, e cila ende nuk ka krijuar legjitimitet nd\u00ebrkomb\u00ebtar si rezultat i munges\u00ebs universale t\u00eb njohjes dhe an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Kosova duhet t\u2019i rikthehet bot\u00ebkuptimit klasik t\u00eb siguris\u00eb duke e konceptuar at\u00eb, para s\u00eb gjithash, n\u00eb terma ushtarak e pastaj n\u00eb terma t\u00eb siguris\u00eb njer\u00ebzore. Af\u00ebrsia gjeografike me vatr\u00ebn e kriz\u00ebs dhe rreshtimi serb me Rusin\u00eb, duhet t\u2019i alarmojn\u00eb institucionet e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Bota po riarmatoset dhe buxhetet p\u00ebr ushtri n\u00eb vitet e fundit jan\u00eb gjithnj\u00eb n\u00eb rritje e sip\u00ebr. Vet\u00ebm gjat\u00eb vitit 2020, bota ka shpenzuar gati\u00a0<a href=\"https:\/\/www.statista.com\/statistics\/264434\/trend-of-global-military-spending\/#:~:text=In%202020%2C%20the%20military%20spending,(adjusted%20to%202019%20prices).\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">2 trilion\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr ushtri<\/a>. Edhe vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, posa\u00e7\u00ebrisht Serbia dhe Kroacia, kan\u00eb ndjekur t\u00eb nj\u00ebjtin trend duke zmadhuar buxhetet e ushtris\u00eb dhe shpenzuar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr armatosje.<\/p>\n<p>Sado paq\u00ebsore t\u00eb jet\u00eb orientimi kosovar,\u00a0<em>zeigeist-i<\/em>\u00a0(shpirti\/fryma e koh\u00ebs) nuk l\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebrve\u00e7 ndjekjes s\u00eb logjik\u00ebs s\u00eb armatosjes. Armatosja e Serbis\u00eb krijon dilem\u00ebn e siguris\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe si e till\u00eb ajo duhet t\u00eb balancohet ushtarakisht. Kosova duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb me rritjen e buxhetit t\u00eb mbrojtjes si dhe reformimin e Forc\u00ebs s\u00eb Siguris\u00eb (FSK) me synim an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb NATO.<\/p>\n<p>N\u00eb ve\u00e7anti, lobimi i vazhduesh\u00ebm p\u00ebr t\u2019ju bashk\u00ebngjitur programit Partneritetit p\u00ebr Paqe (PfP), i cili synon t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie partneriteti nd\u00ebrmjet NATO-s dhe vendeve pjes\u00ebmarr\u00ebse.<\/p>\n<p>Tutje, institucionet e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr alternativat p\u00ebrtej NATO-s\u00eb duke n\u00ebnshkruar traktate bilaterale ose multilaterale t\u00eb mbrojtjes s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me vendet e rajonit. Nj\u00eb traktat i siguris\u00eb kolektive me vendet ballkanike aleate t\u00eb Per\u00ebndimit duhet t\u00eb shqyrtohet si mund\u00ebsi reale p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Gjithashtu, Ministria e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme duhet t\u00eb fuqizohet me burime njer\u00ebzore, n\u00eb ve\u00e7anti Divizioni i\u00a0NATO-s, i cili duhet t\u00eb zhvilloj\u00eb komunikime m\u00eb t\u00eb shumta me instancat relevante t\u00eb Aleanc\u00ebs.<\/p>\n<p>Institucionet e vendit duhet t\u00eb lobojn\u00eb p\u00ebr krjimin e\u00a0Planit t\u00eb Veprimit p\u00ebr An\u00ebtar\u00ebsim p\u00ebr Kosov\u00ebn n\u00eb NATO, p\u00ebrgatitjen operacionale t\u00eb FSK-s\u00eb dhe kornizimin e afatit p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb aleanc\u00ebn politiko-ushtarake transatlanike.<\/p>\n<p>Qeveria e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb komunikimi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me Zyrat Qendrore t\u00eb Aleanc\u00ebs n\u00eb Bruksel, nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb q\u00eb u refuzua vite m\u00eb par\u00eb nga NATO\u00b8 e cila duhet t\u00eb riaktualizohet pasi q\u00eb potenciali p\u00ebr p\u00ebrgjigje pozitive ekziston n\u00eb horizont.<\/p>\n<p>Kriza n\u00eb Ukrain\u00eb na m\u00ebson se p\u00ebrkund\u00ebr ndihm\u00ebs ushtarake, informimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs e sanksioneve ekonomike, Per\u00ebndimi nuk \u00ebsht\u00eb i gatsh\u00ebm t\u00eb luftoj\u00eb p\u00ebr territoret t\u00eb cilat nuk jan\u00eb pjes\u00eb e NATO-s. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, rritja e numrit t\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb FSK-s\u00eb, zhvillimi i nj\u00eb trajnimi gjith\u00eb-komb\u00ebtar p\u00ebr mbrojtje territoriale dhe avancimi i armatimit mbrojt\u00ebs, duhet t\u00eb jen\u00eb objektiva afatmesme t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Mir\u00ebmbajtja dhe thellimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve me NATO-n dhe vendet an\u00ebtare ve\u00e7 e ve\u00e7 \u00ebsht\u00eb edhe sh\u00ebnjues ekzistencial p\u00ebr Kosov\u00ebn. An\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb Aleanc\u00eb n\u00ebnkupton kund\u00ebrpesh\u00eb ndaj agresionit t\u00eb mundsh\u00ebm nga jasht\u00eb pasi q\u00eb Presidenti Biden e b\u00ebri t\u00eb qart\u00eb se NATO do t\u00eb mbroj\u00eb secilin\u00a0<a href=\"https:\/\/www.whitehouse.gov\/briefing-room\/speeches-remarks\/2022\/02\/24\/remarks-by-president-biden-on-russias-unprovoked-and-unjustified-attack-on-ukraine\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">in\u00e7 t\u00eb tok\u00ebs<\/a> s\u00eb vendeve an\u00ebtare t\u00eb NATO-s.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Java e kaluar sh\u00ebnoi fillimin e pushtimit rus n\u00eb territorin ukrainas. Kjo ngjarje shokoi t\u00ebr\u00eb bot\u00ebn dhe krijoi nj\u00eb emergjenc\u00eb humanitare n\u00eb Europ\u00eb, duke krijuar qindra mij\u00ebra refugjat\u00eb dhe qindra t\u00eb vdekur e t\u00eb plagosur. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Presidenti rus Vladimir Putin urdh\u00ebroi ushtrin\u00eb e tij q\u00eb arm\u00ebt b\u00ebrthamore t\u00eb vihen n\u00eb gatishm\u00ebri t\u00eb lart\u00eb. Ndon\u00ebse operacioni [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":317,"featured_media":8373,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[972,1117,671],"ppma_author":[329],"class_list":["post-5954","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosove","tag-rusi","tag-ukraine"],"authors":[{"term_id":329,"user_id":317,"is_guest":0,"slug":"mirlind-behluli","display_name":"Mirlind Behluli","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mirlindi-339x215-1.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mirlindi-339x215-1.png"},"user_url":"","last_name":"Behluli","first_name":"Mirlind","description":"Mirlind Behluli \u00ebsht\u00eb studiues i marr\u00ebdh\u00ebnies nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe shkencave politike. Q\u00eb disa vite \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Institutit EdGuard si hulumtues n\u00eb politikat e arsimit e s\u00eb fundmi edhe ligj\u00ebrues n\u00eb Kolegjin Universum n\u00eb Departamentin e Shkenc\u00ebs Politike dhe Juridikut. Momentalisht \u00ebsht\u00eb kandidat p\u00ebr doktoratur\u00eb p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Istanbul Medeniyet n\u00eb Turqi."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/317"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5954"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5954\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8374,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5954\/revisions\/8374"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5954"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}