{"id":6033,"date":"2021-12-28T16:27:58","date_gmt":"2021-12-28T14:27:58","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=6033"},"modified":"2024-10-11T16:29:11","modified_gmt":"2024-10-11T14:29:11","slug":"kosova-duhet-ti-bashkohet-nismes-ballkani-i-hapur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/kosova-duhet-ti-bashkohet-nismes-ballkani-i-hapur\/","title":{"rendered":"Kosova duhet t\u2019i bashkohet nism\u00ebs &#8216;Ballkani i Hapur&#8217;"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Perceptimet dhe narrativat jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe n\u00eb kushte t\u00eb caktuara ato kthehen n\u00eb realitete\u00a0<em>de facto<\/em>. I till\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe rasti i nism\u00ebs \u2018Ballkani i Hapur\u2019 \u2013 nisma trepal\u00ebshe midis Serbis\u00eb, Shqip\u00ebris\u00eb dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr l\u00ebvizjen e lir\u00eb t\u00eb njer\u00ebzve, mallrave, sh\u00ebrbimeve dhe kapitalit. Nisma ia ka dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr t\u2019u paraqitur si nj\u00eb vend q\u00eb \u00ebsht\u00eb i interesuar p\u00ebr paqe n\u00eb rajon n\u00ebp\u00ebrmjet tregtis\u00eb s\u00eb lir\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ka d\u00ebmtuar pozicionin e Kosov\u00ebs p\u00ebrkundrejt saj. Qeveria e Kosov\u00ebs duhet t\u2019i bashkohet nism\u00ebs p\u00ebr interesat e saj strategjik\u00eb: njohjen nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe delegjitimimin e narrativ\u00ebs serbe.<\/p>\n<p>Q\u00ebndrimi i Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs ndaj k\u00ebsaj nisme ka qen\u00eb kund\u00ebrshtues dhe, n\u00eb vend t\u00eb saj, kryeministri Kurti ka propozuar nj\u00eb skem\u00eb tjet\u00ebr bashk\u00ebpunimi \u2013\u00a0<a href=\"https:\/\/twitter.com\/albinkurti\/status\/1403012165066543105\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SEFTA<\/a>\u00a0(Southeastern Europe Free Trade Area), t\u00eb modeluar mbi EFTA (European Free Trade Association).<\/p>\n<p>Me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb p\u00ebr Kurtin do t\u00eb ishte e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mb\u00ebshteste nj\u00eb nism\u00eb q\u00eb, sipas tij, favorizon politik\u00ebn diskriminuese t\u00eb Serbis\u00eb ndaj Kosov\u00ebs \u2013 duke mos e njohur k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit si shtet t\u00eb pavarur \u2013 nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb e\u00a0<a href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/albin-kurti-sipas-kushtetut%C3%ABs-s%C3%AB-kosov%C3%ABs-nuk-mund-t%C3%AB-ket%C3%AB-asociacion-mbi-baza-etnike\/a-59746032\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hap Ballkanin ndaj influenc\u00ebs s\u00eb Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs<\/a>. E, megjithat\u00eb, mospjes\u00ebmarrja n\u00eb k\u00ebt\u00eb nism\u00eb nuk duket se e ka vendosur Kosov\u00ebn n\u00eb nj\u00eb pozicion m\u00eb t\u00eb favorsh\u00ebm me Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs \u2013 q\u00eb po duken gjithnj\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb favorizojn\u00eb Serbin\u00eb \u2013 e as me Bashkimin Evropian, zyrtar\u00ebt e lart\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit kritikojn\u00eb operacione t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs me pretendimin se ato\u00a0<a href=\"https:\/\/twitter.com\/josepborrellf\/status\/1448246518037745665\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">d\u00ebmtojn\u00eb stabilitetin<\/a>.<\/p>\n<p>Qartazi, Ballkani Per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb i ekspozuar ndaj konkurrenc\u00ebs strategjike mes SHBA-s\u00eb, BE-s\u00eb, Kin\u00ebs dhe Rusis\u00eb, dhe Serbia mbetet shteti ky\u00e7 n\u00eb rajon pavar\u00ebsisht krimeve, autoritarizmit dhe revizionizmit historik t\u00eb qeveris\u00eb serbe. Aq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb pozicioni strategjik i Serbis\u00eb sa edhe Gabriel Ekobar, z\u00ebvend\u00ebsndihm\u00ebs-sekretari i Shtetit t\u00eb SHBA-s\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, i cil\u00ebsoi tendencat separatiste t\u00eb Milorad Dodikut n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.justsecurity.org\/79176\/us-focus-on-open-balkan-economic-project-risks-open-season-instead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">t\u00eb lidhura me interesat e tij personal\u00eb dhe me influenc\u00ebn e Rusis\u00eb<\/a>, duke mos p\u00ebrmendur k\u00ebshtu marr\u00ebdh\u00ebniet midis Republika Srpska dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb r\u00ebnd\u00ebsia strategjike e Serbis\u00eb n\u00eb rajon rritet, Kosova do t\u00eb vijoj\u00eb t\u00eb izolohet gradualisht n\u00ebse nuk p\u00ebrcakton nj\u00eb qasje m\u00eb t\u00eb matur e t\u00eb efektshme ndaj Serbis\u00eb dhe fuqive t\u00eb m\u00ebdha \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht ndaj SHBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>Varianti i SEFTA-s i propozuar nga kryeministri Kurti nuk ka mb\u00ebshtetje dhe duket se edhe nismat e tjera rajonale, si Tregu i P\u00ebrbashk\u00ebt Rajonal (Common Regional Market), nuk kan\u00eb perspektiv\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb kishin, at\u00ebher\u00eb nuk kishte pse t\u00eb krijohej nj\u00eb nism\u00eb tjet\u00ebr e pjesshme si \u2018Ballkani i Hapur\u2019 p\u00ebr t\u00eb synuar t\u00eb nj\u00ebjtat kat\u00ebr liri: t\u00eb njer\u00ebzve, mallrave, sh\u00ebrbimeve dhe kapitalit. Ndon\u00ebse \u2018Ballkani i Hapur\u2019 nuk duket si nj\u00eb nism\u00eb mjaft premtuese p\u00ebr t\u2019i realizuar q\u00ebllimet e pretenduara, efektet negative t\u00eb saj mbi Kosov\u00ebn kan\u00eb filluar.<\/p>\n<p>Kosova \u00ebsht\u00eb duke i par\u00eb zhvillimet e nism\u00ebs si nj\u00eb spektator q\u00eb nuk ka mund\u00ebsi t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb ecurin\u00eb e tyre. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, dhe me m\u00eb shum\u00eb pasoja negative, \u00ebsht\u00eb terreni i hapur q\u00eb Kosova i ka l\u00ebn\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar e p\u00ebr\u00e7uar n\u00eb publik perceptimet dhe narrativat e saj. Kjo e d\u00ebmton Kosov\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb strategjike, pasi ngrihet imazhi i Serbis\u00eb si nj\u00eb fuqi e pjekur rajonale q\u00eb synon idealet e paqes n\u00eb rajon n\u00ebp\u00ebrmjet integrimit t\u00eb tij, p\u00ebrmes rritjes s\u00eb kontakteve njer\u00ebzore dhe tregtis\u00eb s\u00eb lir\u00eb. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ulet dhe d\u00ebmtohet imazhi i Kosov\u00ebs si nj\u00eb vend q\u00eb nxit destabilitetin n\u00eb rajon dhe nuk mb\u00ebshtet nisma t\u00eb mb\u00ebshtetura nga SHBA-ja q\u00eb synojn\u00eb paqen dhe rritjen e mir\u00ebqenies s\u00eb vendeve t\u00eb rajonit.<\/p>\n<p>P\u00ebrkundrazi, n\u00ebse Kosova do t\u00eb b\u00ebhej pjes\u00eb e nism\u00ebs \u2018Ballkani i Hapur\u2019, ajo do t\u00eb tregonte pjekuri strategjike n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet rajonale dhe me faktor\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb per\u00ebndimor\u00eb me interesa strategjik\u00eb n\u00eb rajon; do t\u00eb kishte mund\u00ebsi t\u00eb influenconte krijimin e hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt rajonale duke vendosur kushte; dhe do ta vendoste Serbin\u00eb n\u00eb pozit\u00eb p\u00ebr t\u00eb njohur Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Kosova do t\u00eb k\u00ebrkonte t\u00eb hynte n\u00eb k\u00ebt\u00eb nism\u00eb rajonale me kushtet e saj \u2013 sidomos p\u00ebr sa i p\u00ebrket njohjes. \u2018Ballkani i Hapur\u2019 nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje rajonale q\u00eb realizohet n\u00ebn petkun e BE-s\u00eb dhe konsiderohet e hapur p\u00ebr an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. K\u00ebsisoj, ajo i krijon hap\u00ebsirat e nevojshme Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb pretenduar hyrjen e saj n\u00eb k\u00ebt\u00eb nism\u00eb si e barabart\u00eb e jo duke e l\u00ebn\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e statusit me fusnot\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb\u00a0<a href=\"http:\/\/www.kim.gov.rs\/eng\/p12.php\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">marr\u00ebveshjes p\u00ebr bashk\u00ebpunim rajonal<\/a>\u00a0t\u00eb n\u00ebnshkruar si pjes\u00eb e procesit t\u00eb dialogut t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga BE-ja. Marr\u00ebveshja nuk p\u00ebrmend n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb specifike nisma rajonale t\u00eb cilat nuk zhvillohen n\u00ebn mb\u00ebshtetjen e BE-s\u00eb, por i cakton BE-s\u00eb rolin e garantuesit t\u00eb statusit t\u00eb pacaktuar t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nismat rajonale t\u00eb ndikuara nga BE-ja do t\u00eb ken\u00eb me vete fusnot\u00ebn p\u00ebr Kosov\u00ebn, kjo nuk \u00ebsht\u00eb detyrimisht e nevojshme p\u00ebr nisma t\u00eb tjera q\u00eb mb\u00ebshteten nga vende t\u00eb tjera \u2013 aq m\u00eb tep\u00ebr vende q\u00eb e njohin pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb SHBA-ja. N\u00ebse Kosova do t\u00eb donte t\u00eb merrte pjes\u00eb n\u00eb nism\u00ebn \u2018Ballkani i Hapur\u2019, do t\u00eb ishte e pakonceptueshme p\u00ebr SHBA-n\u00eb q\u00eb t\u2019i k\u00ebrkonte Kosov\u00ebs t\u2019i p\u00ebrmbushte pretendimet e Beogradit e t\u00eb hynte n\u00eb k\u00ebt\u00eb nism\u00eb me nj\u00eb status t\u00eb pacaktuar, pasi e ka njohur at\u00eb si shtet t\u00eb pavarur.<\/p>\n<p>Sigurisht q\u00eb Serbia nuk do t\u00eb pranonte q\u00eb Kosova t\u00eb ishte pjes\u00eb e nism\u00ebs \u2018Ballkani i Hapur\u2019. Rrjedhimisht, marr\u00ebdh\u00ebniet e saj me Shtetet e Bashkuara do t\u00eb cenoheshin, e nga kjo do t\u00eb p\u00ebrfitonte Kosova. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb l\u00ebvizjeje t\u00eb till\u00eb, Kosova do t\u00eb kishte mund\u00ebsi t\u00eb tregonte qartazi q\u00eb Serbia nuk \u00ebsht\u00eb e interesuar p\u00ebr paqe n\u00eb rajon pasi nuk \u00ebsht\u00eb e interesuar p\u00ebr bashk\u00ebpunim mes t\u00eb barabart\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb bojkotit t\u00eb nism\u00ebs dhe argumenteve politike t\u00eb hapjes s\u00eb Ballkanit ndaj ndikimit t\u00eb Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs, Qeveria e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb \u00e7do taktik\u00eb t\u00eb mundshme q\u00eb e b\u00ebn at\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb ep\u00ebrsi morale dhe politike ndaj Serbis\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekjet e saj p\u00ebr t\u00eb fituar legjitimitet nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"time\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Perceptimet dhe narrativat jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe n\u00eb kushte t\u00eb caktuara ato kthehen n\u00eb realitete\u00a0de facto. I till\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe rasti i nism\u00ebs \u2018Ballkani i Hapur\u2019 \u2013 nisma trepal\u00ebshe midis Serbis\u00eb, Shqip\u00ebris\u00eb dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr l\u00ebvizjen e lir\u00eb t\u00eb njer\u00ebzve, mallrave, sh\u00ebrbimeve dhe kapitalit. Nisma ia [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":389,"featured_media":7972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1276,972,998],"ppma_author":[383],"class_list":["post-6033","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-ballkani-i-hapur","tag-kosove","tag-politike"],"authors":[{"term_id":383,"user_id":389,"is_guest":0,"slug":"alban-dafa","display_name":"Alban Dafa","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Alban-901x1024-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Alban-901x1024-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Dafa","first_name":"Alban","description":"Alban Dafa \u00ebsht\u00eb studiues politikash me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb sektorin ushtarak dhe shoq\u00ebrin\u00eb civile shqiptare."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/389"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6033"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8266,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6033\/revisions\/8266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6033"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}