{"id":6121,"date":"2021-11-04T15:36:43","date_gmt":"2021-11-04T13:36:43","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=6121"},"modified":"2024-10-09T15:40:30","modified_gmt":"2024-10-09T13:40:30","slug":"open-balkan-efektet-politike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/open-balkan-efektet-politike\/","title":{"rendered":"Open Balkan &#8211; efektet politike"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb nj\u00eb shkrim tjet\u00ebr fola p\u00ebr efektet ekonomike t\u00eb Open Balkan-it. Aty theksova se ky union do t\u00eb forconte pabarazin\u00eb, migrimin dhe kriminalitetin, duke nxitur edhe m\u00eb shum\u00eb specializimin e Shqip\u00ebris\u00eb dhe zonave shqiptare n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut dhe n\u00eb Preshev\u00eb n\u00eb bujq\u00ebsi dhe duke krijuar nj\u00eb zon\u00eb ekonomike t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb lir\u00eb pa kontrollet dhe mekanizmat kompensues t\u00eb BE-s\u00eb. K\u00ebtu do t\u00eb flas p\u00ebr efektet politike t\u00eb Open Balkan-it.<\/p>\n<p><strong>Konflikti dhe pabarazia<\/strong><\/p>\n<p>Po e p\u00ebrs\u00ebris se nj\u00eb nga efektet me t\u00eb dukshme t\u00eb Open Balkan-it \u00ebsht\u00eb rritja e pabarazis\u00eb. Dhe \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht pabarazia ajo q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga faktor\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb konfliktit social dhe etnik. Pabarazia ekzistuese n\u00eb zonat shqiptare n\u00eb Preshev\u00eb dhe Maqedoni t\u00eb Veriut do t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet, sepse k\u00ebto zona nuk kan\u00eb par\u00eb zhvillim t\u00eb industris\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar nga nj\u00eb zon\u00eb e till\u00eb. Kjo do t\u00eb ket\u00eb ndikim direkt n\u00eb rritjen e pabarazis\u00eb mes komuniteteve etnike dhe do t\u00eb ndikoj\u00eb edhe n\u00eb rritje t\u00eb mosbesimit e konfliktit etnik. Pabarazia fshat-qytet dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi pabarazia mes elit\u00ebs s\u00eb vog\u00ebl ekonomiko-politike dhe qytetar\u00ebve do t\u00eb rritet n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet an\u00ebtare dhe kjo, kur kombinohet me kriz\u00ebn ekonomike t\u00eb shkaktuar nga pandemia dhe rritja e \u00e7mimeve, sigurisht se do t\u00eb \u00e7oj\u00eb drejt konfliktit social i cili mund t\u00eb keqp\u00ebrdoret nga forca ekstremiste politike.<\/p>\n<p><strong>Z\u00ebvend\u00ebsimi i BE-s\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Open Balkan-i tashm\u00eb po shnd\u00ebrrohet n\u00eb z\u00ebvend\u00ebsim p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE. Pra ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Bashkim Ballkanik q\u00eb nuk i ofron t\u00eb mirat e BE-s\u00eb, por q\u00eb i detyron shtetet an\u00ebtare dhe gjith\u00eb rajonin t&#8217;i paguajn\u00eb kostot ekonomike t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE. Open Balkan-i nuk e faktorizon Shqip\u00ebrin\u00eb, Kosov\u00ebn e Maqedonin\u00eb Veriore p\u00ebrmes an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE, por i ekspozon ekonomit\u00eb e tyre ndaj nj\u00eb shteti m\u00eb t\u00eb industrializuar, Serbis\u00eb. Pik\u00ebrisht n\u00eb momentin kur jan\u00eb forcuar z\u00ebrat skeptik\u00eb t\u00eb zgjerimit t\u00eb m\u00ebtutjesh\u00ebm n\u00eb BE, ka dal\u00eb Open Balkan-i si ide q\u00eb i arsyeton k\u00ebta z\u00ebra dhe u jep argumente shtes\u00eb p\u00ebr kund\u00ebrshtimin e zgjerimit, sepse, sipas k\u00ebsaj logjike, an\u00ebtar\u00ebsimi i shteteve t\u00eb Ballkanit per\u00ebndimor n\u00eb BE \u00ebsht\u00eb i panevojsh\u00ebm, meqen\u00ebse tashm\u00eb ekziston nj\u00eb bllok ekonomik rajonal ku ato shtete b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Izolimi dhe dob\u00ebsimi i Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>I nd\u00ebrlidhur me BE-n\u00eb \u00ebsht\u00eb izolimi i Kosov\u00ebs n\u00eb raport me Serbin\u00eb. An\u00ebtar\u00ebsimi i Serbis\u00eb n\u00eb BE \u00ebsht\u00eb leva kryesore politike q\u00eb e ka komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr ta bindur Serbin\u00eb q\u00eb ta njoh\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. K\u00ebshtu q\u00eb krijimi i nj\u00eb \u201cBE-je\u201d ballkanike t\u00eb dominuar nga Serbia, q\u00eb e b\u00ebn t\u00eb panevojsh\u00ebm an\u00ebtar\u00ebsimin e Serbis\u00eb n\u00eb BE, e dob\u00ebson direkt pozit\u00ebn e Kosov\u00ebs n\u00eb negociata me Serbin\u00eb. Gjithashtu, Open Balkan-i e izolon Kosov\u00ebn duke ia ofruar an\u00ebtar\u00ebsimin e saj n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb pa njohje nga Serbia e Bosnja dhe me pengesa t\u00eb vazhdueshme t\u00eb Serbis\u00eb q\u00eb d\u00ebshmohen \u00e7do dit\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb barrierat jotarifore ose pengesa e l\u00ebvizjes s\u00eb lir\u00eb t\u00eb njer\u00ebzve.<\/p>\n<p><strong>Rritja e ndikimit t\u00eb Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Open Balkan-i gjithashtu ndikon n\u00eb rritjen e ndikimit t\u00eb Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs ne rajon. Kjo sepse dihet q\u00eb k\u00ebto dy shtete kan\u00eb ndikim t\u00eb fort\u00eb n\u00eb Serbi dhe p\u00ebrmes Serbis\u00eb do ta rrisin ndikimin n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb dominuar nga Serbia. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Serbia \u00ebsht\u00eb i vetmi vend n\u00eb Evrop\u00eb, kandidat p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, q\u00eb ka marr\u00ebveshje t\u00eb tregtis\u00eb s\u00eb lir\u00eb (MTL) me Unionin Eurazian t\u00eb dominuar nga Rusia. Shtetet e tjera me MTL me Unionin Eurazian jan\u00eb Kina, Irani, Uzbekistani, Taxhikistani, Vietnami, Egjipti, Ukraina dhe Moldavia (t\u00eb vetmet n\u00eb Evrop\u00eb). BE e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb se Serbia do t\u00eb duhej ta anulonte k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje n\u00ebse an\u00ebtar\u00ebsohet n\u00eb BE. Unioni Open Balkan i dominuar nga Serbia do t\u00eb ishte lidhja ballkanike e Unionit Eurazian t\u00eb dominuar nga Rusia.<\/p>\n<p>Ndikimi i Rusis\u00eb do t\u00eb rritet jo vet\u00ebm p\u00ebrmes lidhjeve tregtare, por edhe t\u00eb tjerave. Qendra Humanitare Ruse-Serbe p\u00ebr mbrojtje civile n\u00eb Nish k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb faktor i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Dihet se e vetmja marr\u00ebveshje e n\u00ebnshkruar deri m\u00eb tash p\u00ebr Open Balkan ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr mbrojtje civile (Reagimi i p\u00ebrbashk\u00ebt ndaj katastrofave natyrale dhe t\u00eb tjera; kurse jan\u00eb n\u00ebnshkruar memorandume p\u00ebr lejimin e qytetar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb punuar n\u00eb vendet e nj\u00ebri-tjetrit dhe ndihma p\u00ebr l\u00ebvizjen e mallrave pa vonesa). Meqen\u00ebse AKMC, Agjencia e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr Mbrojtje Civile \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes, kjo mund t\u00eb paraqes\u00eb rrezik p\u00ebr qasjen n\u00eb informata t\u00eb nj\u00eb shteti an\u00ebtar t\u00eb NATO-s. Kjo do ta dob\u00ebsonte m\u00eb tutje besimin e NATO-s te Shqip\u00ebria, i cili \u00ebsht\u00eb l\u00ebkundur m\u00eb her\u00ebt, sepse kishte nj\u00eb skandal m\u00eb 2018, ku ndodhi publikimi i informatave sensitive dhe m\u00eb 2017 u publikuan t\u00eb dh\u00ebnat e drejtorit t\u00eb SHISH.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa me rastin e zjarreve Shqip\u00ebris\u00eb ndihma i erdhi nga ekipet e emergjenc\u00ebs nga Kosova dhe dy helikopter\u00eb nga vende t\u00eb Bashkimit Evropian, kat\u00ebr helikopter\u00eb nga MPB e Serbis\u00eb (Sektori p\u00ebr Situata t\u00eb Jasht\u00ebzakonshme), ku nj\u00ebri ishte p\u00ebr njohje terreni, u d\u00ebrguan n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriore. Aty Serbia i d\u00ebrgoi edhe tre helikopter\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb brigadave zjarrfik\u00ebse. Qasja e mjeteve p\u00ebr njohje t\u00eb terrenit nga Serbia n\u00eb territor t\u00eb shteteve an\u00ebtare t\u00eb NATO-s nuk shkon pa u v\u00ebn\u00eb re nga NATO, sidomos kur dihet lidhja me Rusin\u00eb p\u00ebrmes qendr\u00ebs n\u00eb Nish. Duhet theksuar se marr\u00ebveshja e arritur tashm\u00eb mes Serbis\u00eb, Shqip\u00ebris\u00eb dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut \u00ebsht\u00eb mjaft e gjer\u00eb, ku mes tjerash parashihet \u201cshk\u00ebmbim i t\u00eb dh\u00ebnave shkencore dhe teknike dhe dokumente t\u00eb tjera relevante p\u00ebr mbrojtje nga katastrofat\u201d, ku mund t\u00eb ndodh\u00eb rrjedhje e informatave sensitive.<\/p>\n<p><strong>Aspektet gjeopolitike<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb union i till\u00eb i dominuar nga Serbia nuk ka si t\u00eb mos ket\u00eb aspekte gjeopolitike q\u00eb nuk duhen injoruar. Forcimi i lidhjeve me Unionin Eurazian dhe dob\u00ebsimi i perspektiv\u00ebs p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb Unionin Evropian \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me interesat e shprehura t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs. Gjithashtu, dob\u00ebsimi i pozit\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs dhe rritja e konfliktit etnik forcon Serbin\u00eb dhe Rusin\u00eb dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb minuar rendin e bazuar n\u00eb rregulla, t\u00eb cilat tashm\u00eb kan\u00eb marr\u00eb hov me nd\u00ebrhyrjet e Serbis\u00eb n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs dhe planet separatiste t\u00eb Republika Srpskas n\u00eb Bosnj\u00eb, q\u00eb synojn\u00eb krijimin e Serbis\u00eb s\u00eb Madhe t\u00eb rietiketuar si \u201cBota Serbe\u201d.<\/p>\n<p>Planet infrastrukturore te Open Balkan-it gjithashtu jan\u00eb brengos\u00ebse. Forcimi i lidhjeve me Korridorin 10, si\u00e7 parashihet, do ta shnd\u00ebrroj\u00eb infrastruktur\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb nj\u00eb zgjatim t\u00eb Korridorit t\u00eb 10. Kjo e dob\u00ebson pozit\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb dhe e anashkalon Kosov\u00ebn, sidomos kur dihet q\u00eb nuk ka plane konkrete p\u00ebr t\u00eb forcuar lidhjet hekurudhore me Kosov\u00ebn. P\u00ebr t\u00eb gjitha arsyet e p\u00ebrmendura m\u00eb lart\u00eb, unioni Open Balkan duhet t\u00eb braktiset nga Shqip\u00ebria dhe Maqedonia Veriore.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb shkrim tjet\u00ebr fola p\u00ebr efektet ekonomike t\u00eb Open Balkan-it. Aty theksova se ky union do t\u00eb forconte pabarazin\u00eb, migrimin dhe kriminalitetin, duke nxitur edhe m\u00eb shum\u00eb specializimin e Shqip\u00ebris\u00eb dhe zonave shqiptare n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut dhe n\u00eb Preshev\u00eb n\u00eb bujq\u00ebsi dhe duke krijuar nj\u00eb zon\u00eb ekonomike t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb lir\u00eb pa kontrollet [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":19,"featured_media":8152,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1043,641,998],"ppma_author":[29],"class_list":["post-6121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-be","tag-open-balkan","tag-politike"],"authors":[{"term_id":29,"user_id":19,"is_guest":0,"slug":"seb-bytyci","display_name":"Seb Byty\u00e7i","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Byty\u00e7i","first_name":"Seb","description":"Dr. Seb Bytyci ka p\u00ebrvoj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb hulumtim shkencor dhe m\u00ebsimdh\u00ebnie p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada, p\u00ebrfshir\u00eb angazhime me University of London\/LSE, University of York, University of Winchester, William College, IPOL Institute, si dhe Police Federation of England and Wales. Ai ka qen\u00eb gjithashtu i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb avokim praktik dhe ka bashk\u00ebpunuar me organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare si OKB, UNDP dhe OSBE.\r\n\r\nSeb ka doktoratur\u00eb (PhD) nga University of York; nj\u00eb Master n\u00eb Administrat\u00eb Publike (MPA) n\u00eb Analiz\u00eb Politikash dhe \u00c7\u00ebshtje Krahasuese &amp; Nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga Indiana University (Bloomington), si dhe nj\u00eb MES n\u00eb Integrim Evropian dhe Rajonaliz\u00ebm nga University of Graz\/EIPA\/EURAC.\r\n\r\nHulumtimi i tij i doktoratur\u00ebs \u00ebsht\u00eb fokusuar n\u00eb institucionet n\u00eb vende n\u00eb tranzicion, nd\u00ebrsa fushat e tij t\u00eb interesit p\u00ebrfshijn\u00eb nd\u00ebrtimin e institucioneve efektive dhe lidershipin, \u00e7\u00ebshtjet e BE-s\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, zgjidhjen e konflikteve, shtetin zhvillimor dhe proceset e transformimit shoq\u00ebror."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6121"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8153,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6121\/revisions\/8153"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6121"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}