{"id":6128,"date":"2020-02-22T16:09:51","date_gmt":"2020-02-22T14:09:51","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=6128"},"modified":"2024-10-07T16:12:13","modified_gmt":"2024-10-07T14:12:13","slug":"yom-kippur-dhe-kosova-qe-kerkon-paqen-e-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/yom-kippur-dhe-kosova-qe-kerkon-paqen-e-saj\/","title":{"rendered":"Yom Kippur dhe Kosova q\u00eb k\u00ebrkon paqen e saj"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb storie, t\u00eb cil\u00ebn m\u00eb p\u00eblqen ta sjell shpesh n\u00eb biseda p\u00ebr politik\u00ebn e jashtme, q\u00eb pasqyron shk\u00eblqyesh\u00ebm gjykimin e drejt\u00eb, vendimin e men\u00e7ur politik n\u00eb \u00e7astin e v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n<p>Kah fundi i luft\u00ebs s\u00eb shkurt\u00ebr Yom Kippur n\u00eb vitin 1973 q\u00eb po zhvillohej mes disa shteteve arabe dhe Izraelit, SHBA-ve u doli nj\u00eb telashe e paparashikuar. Izraeli thuajse kishte fituar luft\u00ebn, por nuk donte t\u00eb t\u00ebrhiqej pa demoluar ushtrin\u00eb egjiptiane t\u00ebr\u00ebsisht. N\u00eb fakt ky synim ishte i leht\u00eb, pasi ajo q\u00eb njihej si Ushtria e Tret\u00eb egjiptiane, tashm\u00eb ishte e rrethuar n\u00eb Kanalin e Suezit nga izraelit\u00ebt dhe t\u00eb gjitha linjat e furnizimit i kishte t\u00eb bllokuara.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, p\u00ebr aleatin kryesor t\u00eb Izraelit n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb, por jo vet\u00ebm, Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, shkat\u00ebrrimi i Ushtris\u00eb s\u00eb Tret\u00eb ishte i papranuesh\u00ebm. Madje ata kishin paralajm\u00ebruar qeverin\u00eb izrealite se nj\u00eb hap i till\u00eb mbase do t\u00eb kishte edhe pasoja p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet mes dy shteteve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, udh\u00ebheq\u00ebsit izraelit\u00eb gjendeshin para nj\u00eb zgjedhjeje t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Ndesheshin ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb ndjenja tunduese e shkat\u00ebrrimit t\u00eb armikut q\u00eb ishte nj\u00eb urdh\u00ebr goje larg dhe arsyeshm\u00ebria e gjykimit t\u00eb ftoht\u00eb p\u00ebr drejtimin e aleanc\u00ebs s\u00eb tyre kryesore politike n\u00eb t\u00eb ardhmen. Ata zgjodh\u00ebn t\u00eb dyt\u00ebn. Disa dit\u00eb m\u00eb von\u00eb filluan t\u00eb lejonin furnizimet joluftarake p\u00ebr Ushtrin\u00eb e Tret\u00eb egjiptase.<\/p>\n<p>Por jo vet\u00ebm kaq. Pes\u00eb vite m\u00eb von\u00eb, m\u00eb 1978, Egjipti u b\u00eb shteti i par\u00eb arab q\u00eb normalizoi marr\u00ebdh\u00ebniet dhe njohu shtetin e izraelit. Me shum\u00eb gjas\u00eb, as ky insert nuk do t\u00eb ishte i mundur n\u00eb rast se gjykimi i udh\u00ebheq\u00ebsve izraelit n\u00eb momentin e marrjes s\u00eb vendimit do t\u00eb ishte tjet\u00ebrsoj. Por kjo pjes\u00eb realisht nuk \u00ebsht\u00eb thelbi i stories.<\/p>\n<p>Thelbi q\u00ebndron n\u00eb faktin se ka disa premisa q\u00eb jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta dhe mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb aplikueshme edhe n\u00eb kontekste tjera, sikund\u00ebr vendimi i drejt\u00eb politik n\u00eb koh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, mposhtja e yshtjes momentale p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb kalkulimit afatgjat\u00eb. N\u00ebse ke fatin e mir\u00eb dhe era fryen velat e tua sjellsh\u00ebm, racionalja \u00a0mund edhe t\u00eb shp\u00ebrblehet shum\u00ebfish n\u00eb t\u00eb ardhmen, ashtu sikur iu shp\u00ebrblye Izraelit n\u00eb vitin 1978. Ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb kujtohet gjithmon\u00eb se n\u00eb disa raste koncensioni i men\u00e7ur \u00ebsht\u00eb fitorja m\u00eb e madhe diplomatike.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb jen\u00eb nja dy-tre m\u00ebsime q\u00eb zyrtar\u00ebt kosovar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt pritet t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e dialogut me Serbin\u00eb jav\u00ebt n\u00eb vijim, q\u00eb mund t\u2019i nxjerrin nga ky rr\u00ebfim, ani pse kontekstet jan\u00eb krejt\u00ebsisht t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Dialogu Kosov\u00eb-Serbi sapo ka hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb re me nj\u00eb trysni serioze nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ve\u00e7an\u00ebrisht amerikane, p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb epilog. Kjo jo domosdoshm\u00ebrisht n\u00ebnkupton se marr\u00ebveshja e paqes mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb do t\u00eb n\u00ebnshkruhet, por p\u00ebr hir t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs edhe mosarritja e marr\u00ebveshjes do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrcaktim, th\u00ebn\u00eb ndryshe, mbyllje e nj\u00eb cikli zhvillimesh dhe hapje e nj\u00eb cikli t\u00eb ri. Gjasat reale jan\u00eb q\u00eb jav\u00ebt dhe muajt n\u00eb vijim, n\u00eb cilindo variant q\u00eb rrjedhin ngjarjet, do t\u00eb jen\u00eb p\u00ebrcaktuese p\u00ebr t\u00eb ardhmen e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00ebse vazhdon qasja e nj\u00ebjt\u00eb ku Presidenti dhe Qeveria e re jan\u00eb m\u00eb t\u00eb larg\u00ebt sesa udh\u00ebheq\u00ebsit e dy Koreve, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb t\u00eb pres\u00eb rezultat p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb dhe perspektiv\u00eb nga ky proces. K\u00ebt\u00eb mishmash shtet\u00ebror e kemi par\u00eb qartazi dy vitet e fundit, kur n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb caktuar, t\u00eb dy institucionet kan\u00eb tentuar t\u00eb udh\u00ebheqin negociata t\u00eb ndara nga nj\u00ebra tjetra.<\/p>\n<p>Interesi nacional i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb q\u00eb procesi i dialogut t\u00eb p\u00ebrmbyllet me nj\u00eb marr\u00ebveshje q\u00eb p\u00ebrmbush k\u00ebrkesat e saj p\u00ebr integrim t\u00eb plot\u00eb n\u00eb sistemin nd\u00ebrkomb\u00ebtar duke ruajtur realitetin shtet\u00ebror. Mbi t\u00eb gjitha, sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrfundimi, p\u00ebr Kosov\u00ebn \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb mos shquhet si aktori joracional, sikur ka ndodhur shpeshher\u00eb deri tash.<\/p>\n<p>Natyrisht se dy situatat e futura n\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst, lufta e Yom Kippur dhe dialogu Kosov\u00eb-Serbi, i kan\u00eb diferencat e tyre. Por \u00ebsht\u00eb gjithashtu e v\u00ebrtet\u00eb se sistemi nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe mbetet i nj\u00ebjti n\u00eb thelb, pavar\u00ebsisht transformimeve q\u00eb imponohen nga koha.<\/p>\n<p>N\u00ebp\u00ebr \u00e7do faqe t\u00eb historis\u00eb shihen shtetet teksa ecin n\u00ebp\u00ebr nj\u00eb teh t\u00eb holl\u00eb shpate kur b\u00ebjn\u00eb zgjedhje jetike teksa tentojn\u00eb t\u00eb ndajn\u00eb n\u00eb peshore racionalitetin nga emocionet, interesin nacional nga politika e p\u00ebrditshme dhe t\u00eb kaluar\u00ebn shpeshher\u00eb t\u00eb hidhur nga aft\u00ebsia e vizionimit t\u00eb s\u00eb ardhmes.<\/p>\n<p>Disa b\u00ebjn\u00eb zgjedhjet e duhura, por ca t\u00eb tjera nuk ia dalin dhe p\u00ebrhumben n\u00eb zinxhir vendimesh t\u00eb gabuara.<\/p>\n<p>Udh\u00ebheq\u00ebsit e Kosov\u00ebs q\u00eb do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb bisedime me Serbin\u00eb duke u p\u00ebrballur me vendime t\u00eb v\u00ebshtira jav\u00ebt e muajt n\u00eb vijim, shpresoj ta kalojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr mend edhe ndonj\u00eb rr\u00ebfim t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb luft\u00ebs Yom Kippur.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb storie, t\u00eb cil\u00ebn m\u00eb p\u00eblqen ta sjell shpesh n\u00eb biseda p\u00ebr politik\u00ebn e jashtme, q\u00eb pasqyron shk\u00eblqyesh\u00ebm gjykimin e drejt\u00eb, vendimin e men\u00e7ur politik n\u00eb \u00e7astin e v\u00ebshtir\u00eb. Kah fundi i luft\u00ebs s\u00eb shkurt\u00ebr Yom Kippur n\u00eb vitin 1973 q\u00eb po zhvillohej mes disa shteteve arabe dhe Izraelit, SHBA-ve u doli nj\u00eb telashe [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":68,"featured_media":7972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[77],"class_list":["post-6128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":77,"user_id":68,"is_guest":0,"slug":"butrint-berisha","display_name":"Butrint Berisha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-3.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-3.jpg"},"user_url":"","last_name":"Berisha","first_name":"Butrint","description":"Butrint Berisha ka p\u00ebrfunduar studimet BA p\u00ebr Shkenca Politike n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs dhe studimet MA n\u00eb Universitetin e Stokholmit, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb semest\u00ebr shk\u00ebmbimi n\u00eb Universitetin e Strathclyde, n\u00eb Skoci. Aktualisht \u00ebsht\u00eb i angazhuar n\u00eb Institutin e Pristin\u00ebs p\u00ebr Studime Politike (PIPS). Fokusi i tij \u00ebsht\u00eb politika nd\u00ebrkomb\u00ebtare."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/68"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6128"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8031,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6128\/revisions\/8031"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6128"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}