{"id":6402,"date":"2024-02-09T15:48:32","date_gmt":"2024-02-09T14:48:32","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=6402"},"modified":"2024-02-09T15:58:40","modified_gmt":"2024-02-09T14:58:40","slug":"kosova-pa-pergjigje-ndaj-kercenimeve-me-bomba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/disinfo\/kosova-pa-pergjigje-ndaj-kercenimeve-me-bomba\/","title":{"rendered":"Kosova pa p\u00ebrgjigje ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve me bomba"},"content":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb dy viteve t\u00eb fundit, Kosova ishte cak i sulmeve kibernetike dhe k\u00ebrc\u00ebnimeve me bomba, q\u00eb kishin p\u00ebr q\u00ebllim destabilizimin e vendit dhe krijimin e panikut mes popullat\u00ebs.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga fillimi i agresionit s\u00eb Rusis\u00eb mbi Ukrain\u00ebn, alarmet p\u00ebr bomba ishin t\u00eb zakonshme edhe n\u00eb vendet e tjera t\u00eb rajonit. Edhe pse ende nuk dihet n\u00ebse k\u00ebrc\u00ebnuesit me bomba t\u00eb rrejshme kan\u00eb lidhje me shtetet prej ku u d\u00ebrguan mesazhet, m\u00ebnyra dhe institucionet ku u d\u00ebrguan k\u00ebrc\u00ebnimet ishin t\u00eb ngjashme n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet. Cak ishin kryesisht shkollat dhe aeroportet. K\u00ebrc\u00ebnimet vijn\u00eb si nga akter\u00ebt joshtet\u00ebror\u00eb, ashtu edhe nga ata shtet\u00ebror\u00eb. Prandaj, siguria kibernetike po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje kritike p\u00ebr sigurin\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb, shumica e sulmeve ndodh\u00ebn n\u00eb periudh\u00ebn e pranver\u00ebs 2022, ku u targetuan disa nga vendet m\u00eb t\u00eb frekuentura publike, si shkollat publike, Universiteti i Prishtin\u00ebs dhe Aeroporti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Prishtin\u00ebs. K\u00ebrc\u00ebnimet ndodh\u00ebn n\u00eb nj\u00eb momentum t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr vendin, n\u00eb koh\u00ebn kur tensionet n\u00eb veri ishin t\u00eb larta, me \u00e7\u2019rast i kontribuuan rritjes s\u00eb panikut.<\/p>\n<p>Policia e Kosov\u00ebs (PK) raporton p\u00ebr Sbunker se n\u00eb vitin 2022 n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb evidentuar gjithsej 48 raste t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimeve me bomba p\u00ebrmes sistemeve kompjuterike, nd\u00ebrsa vet\u00ebm 9 n\u00eb vitin pasues. Me gjith\u00eb numrin e madh t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimeve, institucionet relevante nuk kan\u00eb treguar n\u00ebse i kan\u00eb identifikuar autor\u00ebt dhe nuk dihet n\u00ebse ata operojn\u00eb brenda apo jasht\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, k\u00ebto k\u00ebrc\u00ebnime vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb rrezik t\u00eb madh p\u00ebr vendin dhe institucionet kosovare mbeten jo t\u00eb mbrojtura mir\u00eb. N\u00eb k\u00ebto rrethana, \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm krijimi i nj\u00eb infrastrukture m\u00eb t\u00eb mir\u00eb kibernetike, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb evitohen sulme t\u00eb tilla n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n<p><strong>K\u00ebrc\u00ebnimet ndaj shkollave dhe aeroportit<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebrc\u00ebnimi i par\u00eb serioz q\u00eb rriti panikun mes popullat\u00ebs dhe mori v\u00ebmendjen mediatike ishte k\u00ebrc\u00ebnimi ndaj gjimnazit \u201cXhevdet Doda\u201d n\u00eb Prishtin\u00eb, n\u00eb maj 2022. Sulmuesit d\u00ebrguan k\u00ebt\u00eb mesazh n\u00eb email-in zyrtar t\u00eb shkoll\u00ebs: <a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/kercenim-shperthime-xhevdet-doda-\/31856327.html\"><em>\u201cBombing Xhevdet Doda School\u201d<\/em><\/a><em>.<\/em><\/p>\n<p>Personeli i shkoll\u00ebs ka lajm\u00ebruar rastin menj\u00ebher\u00eb dhe, brenda pak minutave, objekti i shkoll\u00ebs ishte rrethuar me shirita dhe pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs (PK) e specialist\u00eb p\u00ebr eliminimin e mjeteve eksplozive. Drejtori i shkoll\u00ebs, Azem Jaha, rr\u00ebfen p\u00ebr Sbunkerin situat\u00ebn me t\u00eb cil\u00ebn u provuan p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb:<\/p>\n<p>\u201c<em>Pasi erdh\u00ebn polic\u00ebt, i njoftuam p\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimin q\u00eb kemi pranuar\u201c, <\/em>tha Jaha. Tutje, ai shtoi: <em>\u201cNx\u00ebn\u00ebsve u kemi than\u00eb q\u00eb duhet me liru shkoll\u00ebn, pa panik. Brenda pak minutave, objekti \u00ebsht\u00eb zbrazur\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Pas evakuimit t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve, hap\u00ebsirat e shkoll\u00ebs jan\u00eb kontrolluar nga nj\u00ebsitet policore antibomb\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00ebsitin e qenve t\u00eb st\u00ebrvitur p\u00ebr identifikim t\u00eb objekteve t\u00eb dyshimta. Megjithat\u00eb, nj\u00ebsiti policor nuk ka arritur t\u00eb identifikoj\u00eb asnj\u00eb bomb\u00eb, duke e vler\u00ebsuar situat\u00ebn si alarm t\u00eb rrejsh\u00ebm.<\/p>\n<div id=\"attachment_6427\" style=\"width: 524px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6427\" class=\"wp-image-6427\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Shkolla-Xhevdet-Doda-1-300x248.jpg\" alt=\"\" width=\"514\" height=\"425\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Shkolla-Xhevdet-Doda-1-300x248.jpg 300w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Shkolla-Xhevdet-Doda-1-1024x846.jpg 1024w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Shkolla-Xhevdet-Doda-1-768x634.jpg 768w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Shkolla-Xhevdet-Doda-1-1536x1269.jpg 1536w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Shkolla-Xhevdet-Doda-1-2048x1692.jpg 2048w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Shkolla-Xhevdet-Doda-1-15x12.jpg 15w\" sizes=\"auto, (max-width: 514px) 100vw, 514px\" \/><p id=\"caption-attachment-6427\" class=\"wp-caption-text\"><em>Shkolla e mesme \u201cXhevdet Doda\u201d, Prishtin\u00eb<\/em><\/p><\/div>\n<p>Sipas Jah\u00ebs:<em>\u201cPolicia nuk ka l\u00ebn\u00eb vend pa kontrolluar. Por, nuk \u00ebsht\u00eb gjetur asgj\u00eb, fatmir\u00ebsisht. Si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj, disa or\u00eb m\u00ebsimore u humb\u00ebn at\u00eb dit\u00eb\u201d.<\/em> E gjith\u00eb kjo procedur\u00eb e kontrollimit, q\u00eb rezultoi me alarm t\u00eb rrem\u00eb, zgjati rreth tri or\u00eb.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, k\u00ebrc\u00ebnimi me bomb\u00eb n\u00eb shkoll\u00ebn \u201cXhevdet Doda\u201d nuk \u00ebsht\u00eb rasti i vet\u00ebm.<\/p>\n<div id=\"attachment_6431\" style=\"width: 191px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6431\" class=\"wp-image-6431\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Drejtori-Azem-Jaha-1-300x266.jpg\" alt=\"\" width=\"181\" height=\"161\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Drejtori-Azem-Jaha-1-300x266.jpg 300w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Drejtori-Azem-Jaha-1-14x12.jpg 14w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Drejtori-Azem-Jaha-1.jpg 726w\" sizes=\"auto, (max-width: 181px) 100vw, 181px\" \/><p id=\"caption-attachment-6431\" class=\"wp-caption-text\"><em>Azem Jaha, Shkolla e mesme &#8220;Xhevdet Doda&#8221;<\/em><\/p><\/div>\n<p>Fillimisht, n\u00eb janar 2022, u dha alarm i rrejsh\u00ebm p\u00ebr bomb\u00eb n\u00eb Stacionin e Autobus\u00ebve n\u00eb Prishtin\u00eb. Pas hetimeve t\u00eb Policis\u00eb, krejt \u00e7far\u00eb u <a href=\"https:\/\/kallxo.com\/ligji\/serish-alarm-i-rreme-per-bombe-ne-stacionin-e-autobuseve-ne-prishtine\/\">gjet<\/a> ishte nj\u00eb \u00e7ant\u00eb, por jo edhe bomb\u00eb brenda saj.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">K\u00ebrc\u00ebnimi tjet\u00ebr ndodhi n\u00eb maj ndaj Universitetit publik \u201cHasan Prishtina\u201d. Pas dy muajsh, ky universitetet u <a href=\"https:\/\/klankosova.tv\/alarm-per-bombe-ne-universitetin-e-prishtines\/\" target=\"_self\">k\u00ebrc\u00ebnua s\u00ebrish<\/a>. Por, nj\u00ebsitet \u201cantibomb\u00eb\u201d t\u00eb PK-s\u00eb nuk gjet\u00ebn asnj\u00eb bomb\u00eb, n\u00eb asnj\u00ebr\u00ebn prej rasteve.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">Alarmet me bomba u dhan\u00eb n\u00eb periudha t\u00eb caktuara, jo vet\u00ebm kur kishte zhvillime t\u00eb brendshme politike, por edhe gjat\u00eb <a href=\"https:\/\/www.zeriamerikes.com\/a\/6897989.html\" target=\"_self\">tensioneve<\/a> Kosov\u00eb-Serbi.<\/p>\n<p>K\u00ebrc\u00ebnimet vazhduan n\u00eb qershor, n\u00eb koh\u00ebn kur u organizuan dy\u00a0<a href=\"https:\/\/www.kosovopolice.com\/angazhimet-policore-lidhur-me-mbarevajtjen-e-protestes\/\">protesta<\/a>\u00a0n\u00eb Prishtin\u00eb. Pati\u00a0k\u00ebrc\u00ebnime n\u00eb rajone t\u00eb ndryshme, p\u00ebrfshir\u00eb komunat veriore q\u00eb popullohen me shumic\u00eb serbe.<\/p>\n<p>Kjo situat\u00eb sfidoi kapacitetet e PK-s\u00eb, e cila hasi n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi q\u00eb t\u00eb kryej\u00eb kontrolle t\u00eb detajuara n\u00eb lokacione t\u00eb ndryshme n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, n\u00eb fund, t\u00eb gjitha alarmet rezultuan t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.kosovopolice.com\/njoftim-shtese-2\/\">rrejshme<\/a>. Pavar\u00ebsisht nga kjo, situata u vler\u00ebsua shqet\u00ebsuese p\u00ebr faktin se cak ishin institucionet arsimore t\u00eb t\u00eb gjitha niveleve. Me k\u00ebt\u00eb rast, zyrtar\u00eb qeveritar\u00eb i shtuan\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=pfbid02T3feSA8g9XzTvmUsxDtnNRDX8oDeSZ6onxDBx15dbRfLgmMbo5QMfdNCuWGpQsWBl&amp;id=100063788556625&amp;__cft__%5b0%5d=AZWW8hNZi8oIAJpFa7hkPpEUY2orPePyp1cFHteZI9ao3gPQqyLY5qf2XoMdSHV527a26w_6bFO-kxji1xDEu4a60NpSPOjFcre24juJjVQjPUVvccDTEf4FoBEjUUa27jQrD3BLyhqSS3LHmZUvTQouu6L4C-9NdEAAv66V7BuHmA&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">thirrje<\/a>t\u00a0q\u00eb t\u00eb mos krijohen shqet\u00ebsime dhe panik, por nuk dhan\u00eb ndonj\u00eb informacion p\u00ebr burimin e k\u00ebrc\u00ebnimeve.<\/p>\n<p><strong>Saga e fluturimeve Prishtin\u00eb-Mynih dhe Prishtin\u00eb-Rom\u00eb <\/strong><\/p>\n<p>Me k\u00ebrc\u00ebnime p\u00ebr bomba nuk u kursye as Aeroporti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Prishtin\u00ebs. Aeroporti <a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/kercenim-me-bombe-aeroporti-i-prishtines\/31901468.html\">ishte alarmuar dy her\u00eb n\u00eb qershor 2022. <\/a><\/p>\n<p>Fillimisht, u dyshua se nj\u00eb mjet shp\u00ebrthyes ishte n\u00eb aeroplanin e linj\u00ebs Rom\u00eb-Prishtin\u00eb.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/kronike-e-zeze\/328451\/alarm-i-rrejshem-per-bombe-ne-aeroportin-e-prishtines\/\">K\u00ebrc\u00ebnimi p\u00ebr bomb\u00eb<\/a>\u00a0ishte b\u00ebr\u00eb gjat\u00eb koh\u00ebs sa aeroplani ishte n\u00eb fluturim, duke krijuar shqet\u00ebsim t\u00eb madh tek udh\u00ebtar\u00ebt. Pas aterrimit t\u00eb aeroplanit n\u00eb Aeroportin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Prishtin\u00ebs, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb evakuimi i pasagjer\u00ebve nga Policia e Kosov\u00ebs, e cila kreu edhe kontrollet brenda n\u00eb bagazh, por nuk gjeti asgj\u00eb.<\/p>\n<div id=\"attachment_6408\" style=\"width: 585px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6408\" class=\"wp-image-6408\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Aeroport-foto-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"575\" height=\"324\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Aeroport-foto-300x169.jpg 300w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Aeroport-foto-18x10.jpg 18w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Aeroport-foto-600x337.jpg 600w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Aeroport-foto.jpg 612w\" sizes=\"auto, (max-width: 575px) 100vw, 575px\" \/><p id=\"caption-attachment-6408\" class=\"wp-caption-text\"><em>Aeroporti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Prishtin\u00ebs &#8220;Adem Jashari&#8221;<\/em><\/p><\/div>\n<p>Me dat\u00eb 16 qershor 2022, pati nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim tjet\u00ebr me bomb\u00eb. <a href=\"https:\/\/twitter.com\/adriatikk\/status\/1537479985266581505\">Udh\u00ebtar\u00ebt<\/a> q\u00eb ishin n\u00eb bordin e linj\u00ebs Prishtin\u00eb-Mynih kan\u00eb <a href=\"https:\/\/paparaci.com\/149461\/spo-na-lejojne-te-dalim-jashte-kelmendi-shperndan-dy-foto-nga-aeroplani\/\">treguar<\/a> se k\u00ebrc\u00ebnimi ishte i nivelit t\u00eb lart\u00eb. K\u00ebsisoj, aeroplani ishte detyruar t\u00eb devijoj\u00eb p\u00ebr n\u00eb Shkup, n\u00eb pritje t\u00eb udh\u00ebzimeve bazuar n\u00eb situat\u00ebn n\u00eb Aeroportin e Prishtin\u00ebs dhe askush nuk ishte lejuar t\u00eb dal\u00eb nga avioni. PK, pas verifikimit dhe ushtrimit t\u00eb kontrollit n\u00eb Aeroportin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u201cAdem Jashari\u201d, ku ishte raportuar p\u00ebr vendosjen e mjeteve shp\u00ebrthyese, kishte <a href=\"https:\/\/nacionale.com\/politik%C3%AB\/Alarm-per-bombe-aeroplani-i-nisur-nga-Prishtina-ateron-urgjentisht-ne-Shkup-8744\">v\u00ebrtetuar<\/a> se k\u00ebto informacione ishin t\u00eb rrejshme.<\/p>\n<p>K\u00ebrc\u00ebnimet me bomba n\u00eb Aeroportin e Prishtin\u00ebs krijuan probleme t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr autoritetet. P\u00ebrve\u00e7 aspektit t\u00eb siguris\u00eb, k\u00ebrc\u00ebnimet ndikuan n\u00eb vonesa t\u00eb shumta, gj\u00eb q\u00eb e nd\u00ebrlikoi pun\u00ebn n\u00eb aeroport.<\/p>\n<div id=\"attachment_6414\" style=\"width: 191px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6414\" class=\"wp-image-6414\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Valentina-Gara-222x300.jpg\" alt=\"\" width=\"181\" height=\"244\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Valentina-Gara-222x300.jpg 222w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Valentina-Gara-9x12.jpg 9w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Valentina-Gara.jpg 599w\" sizes=\"auto, (max-width: 181px) 100vw, 181px\" \/><p id=\"caption-attachment-6414\" class=\"wp-caption-text\"><em>Valentina Gara, Aeroporti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Prishtin\u00ebs, &#8220;Adem Jashari&#8221;<\/em><\/p><\/div>\n<p>\u201c<em>\u00c7do alarm i rrejsh\u00ebm ka shkaktuar vones\u00eb n\u00eb fluturime\u201c, <\/em>u deklarua p\u00ebr Sbunker z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsja e Aeroportit t\u00eb Prishtin\u00ebs, Valentina Gara. Sipas saj, n\u00eb rast t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimeve me bomba, t\u00eb cilat ishin <a href=\"https:\/\/telegrafi.com\/alarm-per-bombe-ne-aeroportin-e-prishtines\/\">prezente<\/a> edhe m\u00eb 2023, aeroporti ka nj\u00eb plan emergjent q\u00eb aktivizon t\u00eb gjitha autoritetet relevante t\u00eb siguris\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb PK-n\u00eb, FSK-n\u00eb dhe KFOR-in.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">N\u00eb koh\u00ebn kur u intensifikuan alarmet p\u00ebr bomba, n\u00eb Beograd u mbajt festivali i p\u00ebrvitsh\u00ebm \u201c<a href=\"https:\/\/mireditadobardan.com\/en\/home\/\" target=\"_self\">Mir\u00ebdita Dob\u00ebrdan<\/a>\u201d, q\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim promovimin e bashk\u00ebpunimit n\u00ebp\u00ebrmjet kultur\u00ebs e artit. Por, ceremonia hap\u00ebse ishte nd\u00ebrprer\u00eb pas nj\u00eb alarmi p\u00ebr bomb\u00eb n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Dekontaminim Kulturor (CZKD). P\u00ebr rreth gjysm\u00eb ore, hap\u00ebsira ishte kontrolluar nga nj\u00ebsiti p\u00ebr \u00e7minim, q\u00eb m\u00eb pas konfirmoi se alarmi ishte i rrejsh\u00ebm.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/kulture\/327374\/miredita-dobar-dan-kosova-me-art-serbia-me-alarme-bombash\/\" target=\"_self\">Njoftimi<\/a>&nbsp;p\u00ebr bomb\u00eb kishte ardhur nga e nj\u00ebjta adres\u00eb elektronike prej nga \u00ebsht\u00eb l\u00ebshuar nj\u00eb tjet\u00ebr njoftim p\u00ebr bomb\u00eb pas hapjes s\u00eb ekspozit\u00ebs \u201cGjith\u00eb lot\u00ebt tan\u00eb\u201d. Edhe ky doli t\u00eb jet\u00eb alarm i rrejsh\u00ebm.<\/p>\n<p><strong>Sulme nga kompjuter\u00eb t\u00eb paidentifikuar dhe IP t\u00eb ndryshme <\/strong><\/p>\n<p class=\" translation-block\">Gjat\u00eb vitit 2022, edhe sistemet qeveritare t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb ballafaquar me sulme kibernetike t\u00eb llojit \u201c<a href=\"https:\/\/www.cloudflare.com\/learning\/ddos\/what-is-a-ddos-attack\/\" target=\"_self\">DdoS<\/a>\u201d, duke shkaktuar pengesa t\u00eb her\u00ebpashershme n\u00eb sh\u00ebrbimin e internetit brenda institucioneve dhe munges\u00eb t\u00eb her\u00ebpashershme t\u00eb qasjes n\u00eb disa sh\u00ebrbime qeveritare. Faqja e <a href=\"https:\/\/kryeministri.rks-gov.net\/en\/prime-minister\/\" target=\"_self\">Kryeministris\u00eb<\/a>, ato t\u00eb disa ministrive, ajo e <a href=\"https:\/\/www.kosovopolice.com\/\" target=\"_self\">Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs<\/a>, <a href=\"https:\/\/ekosova.rks-gov.net\/\" target=\"_self\">Platforma e-Kosova<\/a> dhe disa media, kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr t\u00eb sulmeve kibernetike.<\/p>\n<p>Me sulme kibernetike u p\u00ebrball edhe nj\u00eb prej telefonive kryesore \u2013 Telekomi i Kosov\u00ebs. Zyrtar\u00eb t\u00eb tij pat\u00ebn <a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/343743\/krasniqi-sulmi-ne-telekom-u-shkaktua-nga-30-mije-kompjutere-te-huaj\/\">th\u00ebn\u00eb<\/a> se sulmi \u00ebsht\u00eb kryer nga 30 mij\u00eb kompjuter\u00eb t\u00eb paidentifikuar dhe me IP adresa t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Marr\u00eb parasysh p\u00ebrmasat e sulmit, ekspert\u00eb t\u00eb <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/kastriot.fetahaj\/posts\/pfbid02ujLLwUTfBaiFRY8CuSHrz382TMuFaNybGPiPptsrw5SmuNvXoG85ovFdZB5Q5RmLl?__cft__%5b0%5d=AZU3Sdot7wh9WnHOLi8GCW95U35Gn6a4uIkEC9CMpsnU4wBAFZ3zbLMu2fDFHPNsucbM6iexGJlM58h7tvXPWMw8Efqy2ODf3NdOCFHOvaJVSIyz99BRNjfJp00jN5wVgJYJ8YaJCe3RYSRkik86LuVdp3N2ipTUMziFxQOkiCta8Q&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">siguris\u00eb kibernetike<\/a> i k\u00ebrkuan Qeveris\u00eb q\u00eb urgjentisht t\u2019i bllokoj\u00eb t\u00eb gjitha IP-t\u00eb nga Irani, Rusia, Kina dhe Koreja e Veriut.<\/p>\n<p>Sulmet kibernetike n\u00eb Kosov\u00eb u b\u00ebn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb kur u konfirmua se Irani kishte dep\u00ebrtuar thell\u00eb n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e Qeveris\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/sulmi-kibernetik-shqiperi-\/32031879.html\">Sipas nj\u00eb analize t\u00eb Microsoft-it<\/a>, sulmet kibernetike ndaj Shqip\u00ebris\u00eb jan\u00eb t\u00eb motivuara politikisht dhe prapa tyre q\u00ebndrojn\u00eb akter\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb lidhur me Qeverin\u00eb e Iranit. Pas sulmit, Shqip\u00ebria nd\u00ebrpreu marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike me Iranin, duke p\u00ebrz\u00ebn\u00eb stafin diplomatik t\u00eb Ambasad\u00ebs nga Tirana.<\/p>\n<p><strong>Institucionet e Kosov\u00ebs n\u00eb terr informativ<\/strong><\/p>\n<p>Edhe pse numri i sulmeve kibernetike dhe k\u00ebrc\u00ebnimeve ishte tejet i lart\u00eb, autoritetet relevante kosovare, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu Ministrin\u00eb e Brendshme, Prokurorin\u00eb dhe Gjykat\u00ebn, nuk kan\u00eb arritur t\u00eb identifikojn\u00eb burimin e sulmeve dhe nuk kan\u00eb deklaruar asgj\u00eb rreth hetimeve apo ndonj\u00eb aktakuze potenciale.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile, q\u00eb merren me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb siguris\u00eb, thon\u00eb se k\u00ebrc\u00ebnimet zakonisht vijn\u00eb kur ka tensione politike ose sociale, q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim shkaktimin e frik\u00ebs, polarizimin e shoq\u00ebris\u00eb dhe fryrjen e ndarjeve etnike.<\/p>\n<div id=\"attachment_6410\" style=\"width: 573px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6410\" class=\"wp-image-6410\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/qeveri-1-300x191.jpg\" alt=\"\" width=\"563\" height=\"358\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/qeveri-1-300x191.jpg 300w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/qeveri-1-18x12.jpg 18w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/qeveri-1.jpg 612w\" sizes=\"auto, (max-width: 563px) 100vw, 563px\" \/><p id=\"caption-attachment-6410\" class=\"wp-caption-text\"><em>Gjat\u00eb vitit 2022 sistemet qeveritare u ballafaquan me sulme kibernetike t\u00eb llojit \u201cDdoS\u201d<\/em><\/p><\/div>\n<p><em>\u201dZhvillimet politike brenda Kosov\u00ebs dhe marr\u00ebdh\u00ebniet me Serbin\u00eb mund t\u00eb influencojn\u00eb situat\u00ebn e siguris\u00eb. Kujdes t\u00eb shtuar duhet pasur me deklaratat publike, n\u00eb ato momente kur mund t\u00eb shkaktojn\u00eb tensione\u201d,<\/em> ka deklaruar Leureta Lumi (QKSS).<\/p>\n<p>Sipas Lumit, alarmet mund t\u00eb mendohen si p\u00ebrpjekje p\u00ebr rritjen e ndjenj\u00ebs s\u00eb pasiguris\u00eb, por ajo nuk e p\u00ebrjashton as mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb situata t\u00eb tilla t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb vendimmarrjen politike.<\/p>\n<p><em>\u201cN\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb e kemi faktorin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, i cili n\u00eb momente kritike mund t\u00eb bazohet n\u00eb situatat e krijuara, tensionet n\u00eb vend, p\u00ebr marrjen e vendimeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr Kosov\u00ebn\u201d,<\/em> thot\u00eb ajo.<\/p>\n<div id=\"attachment_6413\" style=\"width: 189px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6413\" class=\"wp-image-6413\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/383995833_3556395597906054_6677246421013107712_n-233x300.jpg\" alt=\"\" width=\"179\" height=\"230\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/383995833_3556395597906054_6677246421013107712_n-233x300.jpg 233w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/383995833_3556395597906054_6677246421013107712_n-794x1024.jpg 794w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/383995833_3556395597906054_6677246421013107712_n-768x991.jpg 768w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/383995833_3556395597906054_6677246421013107712_n-9x12.jpg 9w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/383995833_3556395597906054_6677246421013107712_n.jpg 913w\" sizes=\"auto, (max-width: 179px) 100vw, 179px\" \/><p id=\"caption-attachment-6413\" class=\"wp-caption-text\"><em>Leureta Lumi, QKSS<\/em><\/p><\/div>\n<p>Lumi shton se k\u00ebrc\u00ebnimet kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim shqet\u00ebsimin e publikut dhe nd\u00ebrprerjen e aktiviteteve t\u00eb rregullta, deri n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr t\u00eb shkaktuar panik dhe pasiguri n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n<p><em>\u201cPor, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb k\u00ebto k\u00ebrc\u00ebnime nuk jan\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb strategjie m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb gjeopolitike\u201d, <\/em>ka th\u00ebn\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Shkollat kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb prekura nga k\u00ebrc\u00ebnimet me bomb\u00eb, sepse prind\u00ebrit dhe komuniteti jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj \u00e7do lloj k\u00ebrc\u00ebnimi q\u00eb mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb sigurin\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve, shton Lumi.<\/p>\n<p>\u201c<em>Kjo e b\u00ebn shkoll\u00ebn nj\u00eb objekt t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb duan t\u00eb shkaktojn\u00eb trazira ose t\u00eb marrin v\u00ebmendje\u201d<\/em>, shprehet ajo.<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn kur sistemi i arsimit n\u00eb Kosov\u00eb konsiderohet i dob\u00ebt, sidomos pas pandemis\u00eb, sipas Lumit, k\u00ebto k\u00ebrc\u00ebnime vet\u00ebm sa e kan\u00eb thelluar k\u00ebt\u00eb gjendje, p\u00ebr shkak t\u00eb humbjes s\u00eb or\u00ebve t\u00eb m\u00ebsimit.<\/p>\n<p><strong>Zgjerimi i njohurive p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me k\u00ebrc\u00ebnime t\u00eb rrejshme <\/strong><\/p>\n<p>Sulmet kibernetike kan\u00eb shtruar nevoj\u00ebn p\u00ebr zhvillimin e infrastruktur\u00ebs s\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me k\u00ebrc\u00ebnime t\u00eb tilla. Kjo p\u00ebr faktin se p\u00ebrdorimi i teknologjis\u00eb s\u00eb informacionit dhe komunikimit \u00ebsht\u00eb zgjeruar me shpejt\u00ebsi prej vitit 2000.<\/p>\n<p>Prema <a href=\"https:\/\/www.internetworldstats.com\/europa2.htm#kv\">statistikave<\/a> bot\u00ebrore, p\u00ebrdorimi i internetit n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb mas\u00ebn 90.4 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, institucionet p\u00ebrkat\u00ebse nuk duket se kan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb ndonj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>Por, kjo nuk i ka ndalur nx\u00ebn\u00ebsit kosovar\u00eb t\u2019i zgjerojn\u00eb njohurit\u00eb p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me k\u00ebrc\u00ebnime t\u00eb rrejshme.<\/p>\n<div id=\"attachment_6411\" style=\"width: 249px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6411\" class=\"wp-image-6411\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/pexels-photo-5935791-200x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"239\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/pexels-photo-5935791-200x300.jpeg 200w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/pexels-photo-5935791-8x12.jpeg 8w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/pexels-photo-5935791.jpeg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 239px) 100vw, 239px\" \/><p id=\"caption-attachment-6411\" class=\"wp-caption-text\"><em>P\u00ebrdorimi i internetit n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb mas\u00ebn 90.4 p\u00ebr qind<\/em><\/p><\/div>\n<p>Drejtori i shkoll\u00ebs \u201cXhevdet Doda\u201d n\u00eb Prishtin\u00eb, Azem Jaha, ka treguar se pas k\u00ebrc\u00ebnimit q\u00eb kan\u00eb pranuar, nx\u00ebn\u00ebsit tashm\u00eb organizojn\u00eb ligj\u00ebrata vet\u00ebdijesuese rreth sulmeve kibernetike<em>.<\/em><\/p>\n<p>Edhe n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb (QKSS) thon\u00eb se p\u00ebrmir\u00ebsimi i protokolleve t\u00eb reagimit n\u00eb rastet e k\u00ebrc\u00ebnimeve me bomba \u00ebsht\u00eb jetik.<\/p>\n<p>\u201c<em>Kjo p\u00ebrfshin trajnimin e stafit t\u00eb shkollave dhe institucioneve t\u00eb tjera, p\u00ebrmir\u00ebsimin e komunikimit nd\u00ebrmjet autoriteteve dhe publikut, si dhe investimin n\u00eb teknologji p\u00ebr identifikimin dhe parandalimin e k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb tilla. Kjo do t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb zvog\u00eblimin e ndikimit t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb rrejshme dhe n\u00eb rritjen e siguris\u00eb s\u00eb publikut\u201d, <\/em>ka theksuar Leureta Lumi.<\/p>\n<p><strong>Nevoja p\u00ebr ngritjen e kapaciteteve <\/strong><\/p>\n<p>Informatat q\u00eb ka k\u00ebrkuar Sbunkeri nuk jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dispozicion nga PK-ja dhe institucionet e tjera hetuese. N\u00eb dokumente qeveritare konfirmohet se sulmet kibernetike q\u00eb jan\u00eb shtuar vitet e fundit p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb problem serioz.<\/p>\n<p>Natyra pa kufij e krimit kibernetik ka kontribuar n\u00eb p\u00ebrhapjen e gjer\u00eb t\u00eb aktiviteteve kriminale, kup\u00ebrfshihen kompjuter\u00ebt dhe sistemet e informacionit. Qeveria, vitin e kaluar, miratoi <a href=\"https:\/\/mpb.rks-gov.net\/Uploads\/Documents\/Pdf\/AL\/2692\/Strategjia%20p%C3%ABr%20Siguri%20Kibernetike%20-%20ALB..pdf\">Strategjin\u00eb<\/a> Komb\u00ebtare p\u00ebr Sigurin\u00eb Kibernetike 2023-2027, ku tregon hapat e nd\u00ebrmarr\u00eb n\u00eb ngritjen e infrastruktur\u00ebs ligjore q\u00eb synon parandalimin dhe luftimin e t\u00eb gjitha formave t\u00eb krimit kibernetik. Aty parashihen gjasht\u00eb objektiva strategjik\u00eb n\u00eb adresimin e k\u00ebtij problemi, mes t\u00eb tjerash krijimi i kapaciteteve ligjore dhe institucionale t\u00eb siguris\u00eb kibernetike n\u00eb nivel komb\u00ebtar, promovimi i programeve vet\u00ebdijesuese p\u00ebr sigurin\u00eb kibernetike, mb\u00ebshtetja n\u00eb zhvillimin e sektorit privat n\u00eb sigurin\u00eb kibernetike, nd\u00ebrtimi i bashk\u00ebpunimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm komb\u00ebtar e nd\u00ebrkomb\u00ebtar, avancimi i aft\u00ebsive hetimore dhe ushtarake t\u00eb siguris\u00eb kibernetike.<\/p>\n<p>Edhe pse Nj\u00ebsia p\u00ebr Hetimin e Krimeve Kibernetike n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs posedon kapacitete teknike dhe trajnime t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u2019i hetuar krimet kompjuterike, mbetet sfid\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje m\u00eb efektive e zbatimit t\u00eb ligjit, duke u fokusuar n\u00eb zbulimin, gjurmimin dhe ndjekjen penale t\u00eb kriminel\u00ebve kibernetik\u00eb. Institucionet duhet t\u00eb angazhohen q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtohet besimi te qytetar\u00ebt se t\u00eb gjitha llojet e krimit trajtohen me p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe efektivitet.<\/p>\n<p>Deri tash nuk ka pasur raste t\u00eb dep\u00ebrtimit dhe d\u00ebmtimit serioz t\u00eb sistemeve me t\u00eb dh\u00ebnat shtet\u00ebrore, por ky rrezik mbetet real.<\/p>\n<p>Aktivitetet e ndryshme kriminale kan\u00eb mjaftuar p\u00ebr t\u2019i evidentuar dob\u00ebsit\u00eb e rrjeteve kompjuterike n\u00eb Kosov\u00eb. Sipas t\u00eb <a href=\"https:\/\/mpb.rks-gov.net\/Uploads\/Documents\/Pdf\/AL\/2692\/Strategjia%20p%C3%ABr%20Siguri%20Kibernetike%20-%20ALB..pdf\">dh\u00ebnave<\/a>, target i sulmeve kompjuterike deri m\u00eb tani jan\u00eb llogarit\u00eb e p\u00ebrdoruesve, sistemet bankare dhe faqet e internetit. Qeveria duhet t\u2019i p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb kushtet q\u00eb policia t\u2019i kryej\u00eb detyrat e veta n\u00eb p\u00ebrputhje me zhvillimet teknologjike dhe trendet e krimit. Referuar zhvillimeve n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb, Qeveria duhet ta aplikoj\u00eb nj\u00eb metodologji p\u00ebr mbledhjen e statistikave kibernetike dhe t\u00eb konsiderohet mund\u00ebsia q\u00eb \u00e7do vit t\u00eb publikohen t\u00eb dh\u00ebna mbi sulmet kibernetike.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb siguronte rritjen e njohurive t\u00eb punonj\u00ebsve t\u00eb organeve hetuese, por edhe t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb fush\u00ebn e teknologjis\u00eb s\u00eb informacionit dhe siguris\u00eb kibernetike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><em>As rajoni nuk \u00ebsht\u00eb imun<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Nga marsi i vitit 2022, k\u00ebrc\u00ebnime pati edhe n\u00eb Serbi, Mal t\u00eb Zi dhe Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00eb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Serbia i ka nd\u00ebrlidhur k\u00ebrc\u00ebnimet me situat\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb, ku zyrtar\u00eb shtet\u00ebror\u00eb atje than\u00eb se po synohet t\u2019u b\u00ebhet presion p\u00ebr shkak t\u00eb mosvendosjes s\u00eb sanksioneve ndaj Rusis\u00eb. Policia n\u00eb Serbi pati njoftuar se tet\u00eb k\u00ebrc\u00ebnime kishin burimin nga Polonia, kat\u00ebr nga Gambia, dy nga Irani dhe Nigeria, si dhe nga nj\u00eb nga Ukraina, Sllovenia dhe Rusia.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Serbia arrestoi edhe tre t\u00eb mitur, q\u00eb dyshohen se kan\u00eb porositur mbi 80 k\u00ebrc\u00ebnime me bomba n\u00eb shkolla \u200b\u200bn\u00eb Serbi dhe Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00eb.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<\/blockquote>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p class=\" translation-block\"><em>*Ky artikull publikohet n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Iniciativ\u00ebs Rajonale t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor kund\u00ebr dezinformimit.<\/em>&nbsp;<a href=\"https:\/\/antidisinfo.net\/database\/\" target=\"_self\">\u201cQendra kund\u00ebr dezinformatave n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor: ekspozimi i ndikimeve keqdash\u00ebse p\u00ebrmes gazetaris\u00eb mbik\u00ebqyr\u00ebse.\u201d<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb dy viteve t\u00eb fundit, Kosova ishte cak i sulmeve kibernetike dhe k\u00ebrc\u00ebnimeve me bomba, q\u00eb kishin p\u00ebr q\u00ebllim destabilizimin e vendit dhe krijimin e panikut mes popullat\u00ebs. Q\u00eb nga fillimi i agresionit s\u00eb Rusis\u00eb mbi Ukrain\u00ebn, alarmet p\u00ebr bomba ishin t\u00eb zakonshme edhe n\u00eb vendet e tjera t\u00eb rajonit. Edhe pse ende nuk dihet [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":432,"featured_media":6440,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[363],"tags":[642,962,664,624],"ppma_author":[961],"class_list":["post-6402","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-disinfo","tag-bomb-threats","tag-cyber-security","tag-kosovo","tag-kryesore"],"authors":[{"term_id":961,"user_id":432,"is_guest":0,"slug":"sbunker","display_name":"Sbunker","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/sbunker-logo.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/sbunker-logo.png"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"Sbunker","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/432"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6402"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6444,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6402\/revisions\/6444"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6402"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}