{"id":7228,"date":"2024-08-15T12:24:47","date_gmt":"2024-08-15T11:24:47","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=7228"},"modified":"2024-08-15T12:36:53","modified_gmt":"2024-08-15T11:36:53","slug":"dilema-morale-e-kosoves-per-palestinen-koha-per-ta-thyer-heshtjen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/dilema-morale-e-kosoves-per-palestinen-koha-per-ta-thyer-heshtjen\/","title":{"rendered":"Dilema morale e Kosov\u00ebs p\u00ebr Palestin\u00ebn: koha p\u00ebr ta thyer heshtjen?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">M\u00eb 7 tetor 2023, sulmi i Hamasit la t\u00eb vdekur 1,200 njer\u00ebz, shumica prej t\u00eb cil\u00ebve izraelit\u00eb. Si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje, Izraeli nisi pushtimin e plot\u00eb t\u00eb Rripit t\u00eb Gaz\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb, deri m\u00eb sot, ua ka marr\u00eb jet\u00ebn 40,000 palestinez\u00ebve, gjysma prej t\u00eb cil\u00ebve f\u00ebmij\u00eb. Ndon\u00ebse shumica e vendeve per\u00ebndimore nuk i kan\u00eb d\u00ebnuar fuqish\u00ebm sulmet dhe goditjet e Izraelit kund\u00ebr civil\u00ebve t\u00eb pafajsh\u00ebm, p\u00ebrgjigjja e tyre ndaj Hamasit ka qen\u00eb padyshim e ashp\u00ebr.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Komuniteti per\u00ebndimor e mbrojti t\u00eb drejt\u00ebn e Izraelit p\u00ebr vet\u00ebmbrojtje \u2013 madje, deri tani, n\u00eb kund\u00ebrshtim me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, d\u00ebnimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar i sulmit q\u00eb po vazhdon n\u00eb Rripin e Gaz\u00ebs s\u00eb pari \u00ebsht\u00eb udh\u00ebhequr nga z\u00ebrat nga pjesa jugore e globit, si\u00e7 d\u00ebshmohet me <\/span><a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/middle-east\/israel-safrica-face-off-un-top-court-gaza-genocide-case-2024-01-11\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">inicimin e rastit p\u00ebr gjenocid nga Afrika e Jugut<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> me mb\u00ebshtetjen, midis t\u00eb tjer\u00ebve, edhe t\u00eb Brazilit, Indonezis\u00eb, Algjeris\u00eb dhe Namibis\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, \u00ebsht\u00eb e pritshme q\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb humanizmit dhe liris\u00eb t\u00eb ngrihen vendet q\u00eb m\u00eb par\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetuar tragjedi t\u00eb ngjashme.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, kur jan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dhjet\u00eb muaj nga rrethimi i plot\u00eb i Gaz\u00ebs, Kosova \u2013 as qeveria e saj, as presidentja \u2013 nuk ka arritur ta kaloj\u00eb sfid\u00ebn e mbrojtjes s\u00eb dinjitetit si shtet i ngritur mbi rr\u00ebnojat e persekutimit dhe shtypjes.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Njohja e vuajtjeve p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra t\u00eb palestinez\u00ebve duhet t\u00eb jet\u00eb domosdoshm\u00ebri (imperativ) morale. Prap\u00ebseprap\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs dhe institucioneve t\u00eb tjera kan\u00eb q\u00ebndruar t\u00eb heshtur.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me imitimin e shumic\u00ebs d\u00ebrmuese t\u00eb vendeve per\u00ebndimore, provat institucionale t\u00eb solidaritetit me Izraelin kan\u00eb mbizot\u00ebruar n\u00eb nivele t\u00eb larta t\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs \u2013 n\u00eb kontrast t\u00eb thell\u00eb me pranimin e vobekt\u00eb publik t\u00eb situat\u00ebs n\u00eb Gaza, ose t\u00eb popullit palestinez.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Q\u00eb nga sulmi i tetorit, kryeministri Albin Kurti \u00ebsht\u00eb kufizuar n\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/euronews.al\/en\/kosovo-prime-minister-thanks-ambassador-ziv-for-israels-visa-decision\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">mb\u00ebshtetjen e s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb Izraelit p\u00ebr vet\u00ebmbrojtje<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dhe shpres\u00ebn p\u00ebr arm\u00ebpushim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm midis Izraelit dhe Hamasit, teksa po kaq diskrete n\u00eb deklarimet publike ka qen\u00eb edhe presidentja Vjosa Osmani.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dy udh\u00ebheq\u00ebsit jan\u00eb t\u00eb njohur p\u00ebr denoncimet n\u00eb forume nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb krimeve t\u00eb Serbis\u00eb kund\u00ebr shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs m\u00eb pak se tri dekada m\u00eb par\u00eb, si dhe p\u00ebr k\u00ebrkim t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb p\u00ebr masakra t\u00eb ngjashme. Gjithashtu, ata kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb z\u00ebsh\u00ebm kund\u00ebr agresionit t\u00eb tanish\u00ebm t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00cbsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht ironike q\u00eb nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsi \u2013 e l\u00ebre m\u00eb nj\u00eb parti politike me historin\u00eb e misionin e L\u00ebvizjes Vet\u00ebvendosje \u2013 e cila, p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, ka b\u00ebr\u00eb fushat\u00eb n\u00eb nj\u00eb platform\u00eb nominalisht antikolonialiste dhe si parim thelb\u00ebsor e ka vet\u00ebvendosjen \u2013 nuk ia del ta pranoj\u00eb publikisht makinerin\u00eb shtyp\u00ebse t\u00eb Izraelit dhe dhun\u00ebn kund\u00ebr palestinez\u00ebve n\u00eb sy t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebs.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb Kosov\u00eb, shumica e akteve t\u00eb solidaritetit me Palestin\u00ebn kan\u00eb ardhur nga shoq\u00ebria civile. Grupet e qytetar\u00ebve dhe aktivist\u00ebve, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Kolektivi p\u00ebr Mendim dhe Veprim Feminist, i kan\u00eb prir\u00eb protest\u00ebs civile kund\u00ebr veprimeve t\u00eb Izraelit n\u00eb Gaza, me organizimin e disa demonstratave me pjes\u00ebmarrje modeste t\u00eb njer\u00ebzve, si dhe me zbulimin e <\/span><a href=\"https:\/\/x.com\/KMVFeminist\/status\/1723717763770789892\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">nj\u00eb flamuri t\u00eb madh t\u00eb Palestin\u00ebs<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb murin e hotelit ikonik Grand n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Prishtin\u00ebs \u2013 pak pas zbulimit, ky flamur u largua, me sa duket, nga autoritetet e qytetit.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Udh\u00ebheq\u00ebsia politike e Kosov\u00ebs, si shum\u00eb t\u00eb tjera n\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore, \u00ebsht\u00eb ngujuar n\u00eb nj\u00eb dikotomi t\u00eb pav\u00ebrtet\u00eb, t\u00eb vetimponuar, ku vet\u00ebm njohja e masakr\u00ebs n\u00eb Gaza po paraqitet si kund\u00ebrshtim i s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr vet\u00ebmbrojtje dhe, edhe m\u00eb shqet\u00ebsuese, si antisemitiz\u00ebm i plot\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, n\u00eb realitet, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e thjesht\u00eb. E drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare, e drejta humanitare nd\u00ebrkomb\u00ebtare si pjes\u00eb e saj, nuk l\u00eb vend p\u00ebr dyshim se d\u00ebnimi i veprimeve t\u00eb Izraelit n\u00eb Palestin\u00eb \u00ebsht\u00eb imperativ moral e ligjor nd\u00ebrkomb\u00ebtar.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Faktor\u00ebt e brendsh\u00ebm dhe t\u00eb jasht\u00ebm mund t\u00eb argumentohen p\u00ebr ta zvog\u00ebluar kapacitetin e Prishtin\u00ebs p\u00ebr t\u00eb folur me vendosm\u00ebri kund\u00ebr veprimeve t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Izraelit, deri n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb kufizuar \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb njohjen e Kosov\u00ebs nga Izraeli m\u00eb 2020, si dhe m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb doz\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb fuqis\u00eb s\u00eb but\u00eb dhe presionit diplomatik nga Shtetet e Bashkuara, aleati kryesor i Izraelit. Gjithashtu, n\u00eb qershor, Kosova u nderua nga vizita e ministrit t\u00eb Brendsh\u00ebm t\u00eb Izraelit, Moshe Arbel, ku u n\u00ebnshkrua <\/span><a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/kosovo-israel-visa-waiver-entry-2cbfbd603629d150693d6692ae243450\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">marr\u00ebveshja p\u00ebr heqjen e vizave<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb mes t\u00eb dy shteteve.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb nivel strukturor, mb\u00ebshtetja relativisht e ul\u00ebt e popullit t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr Palestin\u00ebn mund t\u2019i ket\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt te refuzimi i formave ekstreme t\u00eb Islamit, q\u00eb shpesh lidhen me palestinez\u00ebt. Shum\u00eb mysliman\u00eb kosovar\u00eb nuk identifikohen me k\u00ebt\u00eb portretim, por simpatizojn\u00eb pal\u00ebn q\u00eb perceptohet si m\u00eb e avancuar, sofistikuar dhe civilizuar.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pavar\u00ebsisht nga arsyet, mungesa e reagimit nuk mund t\u00eb justifikohet me asgj\u00eb. Mbrojtja e hapur e luft\u00ebs palestineze \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebhet e qart\u00eb nga udh\u00ebheq\u00ebsia e Kosov\u00ebs \u2013 me shikim nga njohja e plot\u00eb n\u00eb planin afatshkurt\u00ebr apo afatmes\u00ebm. Njohja e shtetit palestinez \u00ebsht\u00eb l\u00ebvizje e guximshme q\u00eb sigurisht se mund t\u00eb ballafaqohet me hakmarrje diplomatike, sidomos p\u00ebr nj\u00eb vend q\u00eb \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i cenuesh\u00ebm nga presionet prej Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe fuqive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha per\u00ebndimore. Megjithat\u00eb, edhe Kosova \u00ebsht\u00eb subjekt i pavarur dhe autonom, q\u00eb mund dhe duhet t\u2019i b\u00ebj\u00eb zgjedhjet e saj n\u00eb politik\u00ebn e jashtme.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Si mundet qeveria e nj\u00eb populli, t\u00eb cilit i \u00ebsht\u00eb mohuar vet\u00ebvendosja, nj\u00eb populli q\u00eb ka num\u00ebruar mij\u00ebra vdekje dhe q\u00eb \u00ebsht\u00eb ngritur mbi traum\u00ebn e spastrimit etnik si pjes\u00eb e historis\u00eb s\u00eb tij, t\u00eb reagoj\u00eb me v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr p\u00ebrs\u00ebritjen e ngadalt\u00eb e t\u00eb dhimbshme t\u00eb tragjedis\u00eb s\u00eb tij?\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00ebse dikujt, i takon Kosov\u00ebs ta ket\u00eb ndjeshm\u00ebrin\u00eb e njohjes s\u00eb akteve t\u00eb shtypjes, krimeve kund\u00ebr njer\u00ebzimit dhe gjenocidit, si dhe ta gjej\u00eb guximin p\u00ebr t\u00eb reaguar kund\u00ebr k\u00ebtyre.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Refuzimi p\u00ebr njohjen n\u00eb publik t\u00eb vuajtjeve t\u00eb Palestin\u00ebs e b\u00ebn udh\u00ebheq\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs, th\u00ebn\u00eb m\u00eb s\u00eb miri, hipokrite. Sidoqoft\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb asnj\u00ebher\u00eb von\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn q\u00eb t\u2019i sh\u00ebroj\u00eb plag\u00ebt e saj dhe t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb hap t\u00eb guximsh\u00ebm p\u00ebr ta zgjidhur p\u00ebrfundimisht dilem\u00ebn e panevojshme: t\u00eb shp\u00ebrblyerit e shtypjes, apo t\u00eb qen\u00ebt n\u00eb an\u00ebn e drejt\u00eb t\u00eb historis\u00eb?<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb 7 tetor 2023, sulmi i Hamasit la t\u00eb vdekur 1,200 njer\u00ebz, shumica prej t\u00eb cil\u00ebve izraelit\u00eb. Si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje, Izraeli nisi pushtimin e plot\u00eb t\u00eb Rripit t\u00eb Gaz\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb, deri m\u00eb sot, ua ka marr\u00eb jet\u00ebn 40,000 palestinez\u00ebve, gjysma prej t\u00eb cil\u00ebve f\u00ebmij\u00eb. Ndon\u00ebse shumica e vendeve per\u00ebndimore nuk i kan\u00eb d\u00ebnuar fuqish\u00ebm sulmet [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":446,"featured_media":6868,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1077,1076,972,624,666,1000,833],"ppma_author":[1030],"class_list":["post-7228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-gaza","tag-izrael","tag-kosove","tag-kryesore","tag-palestine","tag-politike-e-jashtme","tag-vv"],"authors":[{"term_id":1030,"user_id":446,"is_guest":0,"slug":"alejandro-perez","display_name":"Alejandro Esteso P\u00e9rez","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/IMG_2533.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/IMG_2533.webp"},"user_url":"","last_name":"Esteso P\u00e9rez","first_name":"Alejandro","description":"Alejandro Esteso P\u00e9rez is a political scientist and researcher specialising in EU enlargement and Western Balkan politics. He is a 2023 Fellow at the Balkans in Europe Policy Advisory Group (BiEPAG) and an external lecturer on contemporary Western Balkan politics at the Complutense University of Madrid (UCM). He currently pursues doctoral studies at the University of Graz in Austria."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/446"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7228"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7229,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7228\/revisions\/7229"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7228"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=7228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}