{"id":7321,"date":"2024-09-04T15:31:41","date_gmt":"2024-09-04T13:31:41","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=7321"},"modified":"2024-09-04T15:31:41","modified_gmt":"2024-09-04T13:31:41","slug":"rritja-e-ndikimit-serb-ne-ballkan-permes-be-se","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/rritja-e-ndikimit-serb-ne-ballkan-permes-be-se\/","title":{"rendered":"Rritja e ndikimit serb n\u00eb Ballkan p\u00ebrmes BE-s\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/france-macron-serbia-fighter-jets-rafale-f7b73c2ddf89b309f242795c2e91c1ca\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Presidenti francez<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> Emmanuel Macron dhe <\/span><a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/germany-serbia-lithium-scholz-vucic-114befbdab762c829b98616e94b99a0d\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kancelari gjerma<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">n<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> Olaf Scholz vizituan s\u00eb fundmi Beogradin, p\u00ebr t\u00eb finalizuar dy marr\u00ebveshje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Memorandumi i mir\u00ebkuptimit p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebt e para strategjike, i n\u00ebnshkruar m\u00eb 19 korrik midis Serbis\u00eb dhe BE-s\u00eb, nga Kancelari gjerman u konsiderua si nj\u00eb \u201cpartneritet strategjik\u201d dhe projekt shum\u00eb i \u201cr\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Europ\u00ebn\u201d. Vlera e k\u00ebtij bashk\u00ebpunimi konsiderohet t\u00eb jet\u00eb rreth 2.4 miliard\u00eb dollar\u00eb dhe pritet t\u00eb mbuloj\u00eb rreth 90% t\u00eb nevojave aktuale t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr litium.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, m\u00eb 30 gusht, presidenti francez Macron n\u00ebnshkroi n\u00eb Beograd marr\u00ebveshjen p\u00ebr shitjen e 12 avion\u00ebve \u201c<\/span><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=bnaR_E3T3kE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Rafale<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d Serbis\u00eb, me nj\u00eb vler\u00eb prej 3 miliard\u00eb dollar\u00ebsh. Ai e cil\u00ebsoi k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje si historike, duke vler\u00ebsuar lart \u201cguximin strategjik\u201d t\u00eb Serbis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u00ebto marr\u00ebveshje p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb rolin e Serbis\u00eb n\u00eb Ballkan dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e saj me BE-n\u00eb, pasi ishte pothuajse totalisht e izoluar pas sulmit terrorist n\u00eb Banjsk\u00eb nga militant\u00ebt serb\u00eb vitin e kaluar.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Thellimi i bashk\u00ebpunimit midis Serbis\u00eb dhe shteteve kryesore t\u00eb BE-s\u00eb, si Franca dhe Gjermania, ka ndikim t\u00eb madh p\u00ebr rajonin e Ballkanit, jo vet\u00ebm n\u00eb aspektin ekonomik, por edhe gjeostrategjik.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Strategjikisht, k\u00ebto marr\u00ebveshje rid\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebrpjekjen e BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb afruar Serbin\u00eb m\u00eb pran\u00eb orbit\u00ebs europiane dhe p\u00ebr t\u00eb reduktuar vart\u00ebsin\u00eb e saj nga Rusia dhe Kina.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blerja e avion\u00ebve luftarak\u00eb dhe marr\u00ebveshja p\u00ebr shfryt\u00ebzimin e l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para strategjike tregojn\u00eb qart\u00eb synimet e BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb integruar ekonomikisht dhe politikisht Serbin\u00eb brenda sfer\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb influenc\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Historikisht, Serbia ka mbajtur marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ngushta me <\/span><a href=\"https:\/\/euronews.al\/en\/vucic-says-serbia-will-soon-present-an-anti-drone-system-purchased-from-russia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Rusin\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dhe <\/span><a href=\"https:\/\/jamestown.org\/program\/serbia-intensifies-connections-with-russia-and-china\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kin\u00ebn<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb furnizimin me arm\u00eb dhe mb\u00ebshtetjen politike. Prandaj, afrimi me BE-n\u00eb paraqet nj\u00eb ndryshim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Serbin\u00eb, duke i hapur mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb forcuar pozicionin e saj ekonomik dhe politik n\u00eb rajon dhe p\u00ebr t\u00eb ndikuar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb dinamikat ballkanike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kapacitetet e p\u00ebrmir\u00ebsuara ushtarake t\u00eb Serbis\u00eb rrisin gjithashtu aft\u00ebsin\u00eb e saj p\u00ebr t\u00eb ndikuar dhe k\u00ebrc\u00ebnuar fqinj\u00ebt, n\u00eb rast t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb ndonj\u00eb konflikti eventual. Andaj, kjo p\u00ebrb\u00ebn shqet\u00ebsim serioz p\u00ebr vendet e Ballkanit, t\u00eb cilat kan\u00eb vuajtur n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn nga q\u00ebndrimet hegjemoniste t\u00eb Serbis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nga ana ekonomike, marr\u00ebveshja e fundit me Gjermanin\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fitore e madhe p\u00ebr Serbin\u00eb, duke hapur k\u00ebshtu rrug\u00ebn p\u00ebr investime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb sektor\u00eb strategjik\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb minierat e litiumit dhe energjia. Ky burim natyror, i cili \u00ebsht\u00eb vendimtar p\u00ebr prodhimin e baterive t\u00eb automjeteve elektrike, e vendos Serbin\u00eb n\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb t\u00eb favorshme p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investime t\u00eb huaja direkte nga kompani nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb lart\u00eb dhe energjis\u00eb s\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/scholz-thote-se-litiumi-eshte-aq-i-rendessihem-sa-nafta-dikur\/33042939.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">rinovueshme<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, bashk\u00ebpunimi me ekonomit\u00eb kryesore t\u00eb BE-s\u00eb, jo vet\u00ebm q\u00eb rrit kapacitetin ekonomik t\u00eb Serbis\u00eb, por gjithashtu konsolidon ndikimin e saj politik dhe strategjik n\u00eb rajon. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, k\u00ebto marr\u00ebveshje gjithashtu e forcojn\u00eb pozicionin politik t\u00eb presidentit serb, Aleksandar Vu\u00e7iq, i cili koh\u00ebve t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb akuzuar p\u00ebr autoritariz\u00ebm e korrupsion t\u00eb organizuar dhe po p\u00ebrballet me protesta gjith\u00ebpopullore n\u00eb vend.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo qasje, e cila mund t\u00eb perceptohet si nj\u00eb form\u00eb e hipokrizis\u00eb gjeopolitike per\u00ebndimore, rrezikon t\u00eb minoj\u00eb besimin e qytetar\u00ebve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb procesin e integrimit europian.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb shqet\u00ebsim jo i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb fakti se duke forcuar Serbin\u00eb ekonomikisht, politikisht dhe ushtarakisht, Franca dhe Gjermania mund t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb precedent t\u00eb rreziksh\u00ebm q\u00eb komprometon p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb frenuar p\u00ebrhapjen e autokracis\u00eb dhe destabilitetit n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Serbia, n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Aleksandar Vu\u00e7iqit, ka p\u00ebrjetuar nj\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/pdf\/10.1080\/09668136.2020.1817860\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">regres demokratik<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> t\u00eb konsideruesh\u00ebm, me akuza p\u00ebr <\/span><a href=\"https:\/\/www.politico.eu\/article\/serbia-vucic-serbian-progressive-party-brnabic-eu-politics\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">manipulim<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> zgjedhor, <\/span><a href=\"https:\/\/www.coe.int\/en\/web\/freedom-expression\/-\/threats-to-the-safety-of-journalists-in-serbia-new-report\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">censur\u00eb mediatike<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dhe kapje t\u00eb institucioneve.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Duke injoruar k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje serioze n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb furnizimit me l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para strategjike, BE-ja mund t\u00eb legjitimoj\u00eb regjime q\u00eb abuzojn\u00eb me parimet demokratike, gj\u00eb q\u00eb n\u00eb nj\u00eb plan afatgjat\u00eb mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb stabilitetin dhe integrimin rajonal.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Marr\u00ebveshjet e fundit midis Serbis\u00eb dhe fuqive kryesore t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb ndryshim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb dinamik\u00ebn e Ballkanit dhe rolin e Serbis\u00eb. Nd\u00ebrsa k\u00ebto marr\u00ebveshje forcojn\u00eb Serbin\u00eb ekonomikisht, politikisht dhe ushtarakisht, ato gjithashtu ngren\u00eb pik\u00ebpyetje t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr sigurin\u00eb rajonale dhe t\u00eb ardhmen e integrimit europian t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr BE-n\u00eb, sfida kryesore do t\u00eb jet\u00eb balancimi midis nevojave ekonomike dhe ruajtjes s\u00eb vlerave demokratike n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e saj me Serbin\u00eb dhe vendet e tjera t\u00eb rajonit. Ky balancim b\u00ebhet edhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht m\u00eb problematik, sidomos n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb q\u00eb karakterizohet nga paqart\u00ebsi e turbulenca gjeopolitike si kjo e sotmja.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti francez Emmanuel Macron dhe Kancelari gjerman Olaf Scholz vizituan s\u00eb fundmi Beogradin, p\u00ebr t\u00eb finalizuar dy marr\u00ebveshje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Memorandumi i mir\u00ebkuptimit p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebt e para strategjike, i n\u00ebnshkruar m\u00eb 19 korrik midis Serbis\u00eb dhe BE-s\u00eb, nga Kancelari gjerman u konsiderua si nj\u00eb \u201cpartneritet strategjik\u201d dhe projekt shum\u00eb i \u201cr\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Europ\u00ebn\u201d. Vlera [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":402,"featured_media":6878,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[988,1043,972,624,998,971],"ppma_author":[688],"class_list":["post-7321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-ballkani-perendimor","tag-be","tag-kosove","tag-kryesore","tag-politike","tag-serbi"],"authors":[{"term_id":688,"user_id":402,"is_guest":0,"slug":"alfred-marleku","display_name":"Alfred Marleku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg"},"user_url":"","last_name":"Marleku","first_name":"Alfred","description":"Alfred Marleku ka p\u00ebrfunduar studimet bachelor, master dhe ato t\u00eb doktorat\u00ebs n\u00eb shkenca politike. Aktualisht \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrues n\u00eb Kolegjin \u201cUBT\u201d, Fakultetin e Shkencave Politike.\r\n\r\nP\u00ebr shum\u00eb vjet ka punuar si menaxher i projekteve t\u00eb ndryshme t\u00eb financuara nga Komisioni Evropian, USAID-i, Ambasada Amerikane etj., t\u00eb cilat fokusohen, kryesisht, n\u00eb reformat e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebrkim dhe zhvillim (R&amp;D); kthimin e trurit; zhvillimin e plan-programeve n\u00eb harmoni me nevojat e tregut etj. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb ka qen\u00eb i angazhuar edhe n\u00eb sektorin publik si k\u00ebshilltar politik n\u00eb fush\u00ebn e bashk\u00ebpunimit juridik nd\u00ebrkomb\u00ebtar."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/402"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7321"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7322,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7321\/revisions\/7322"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7321"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=7321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}