{"id":7579,"date":"2022-04-15T15:37:32","date_gmt":"2022-04-15T13:37:32","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=7579"},"modified":"2024-09-11T15:43:43","modified_gmt":"2024-09-11T13:43:43","slug":"masivizimi-i-universitetit-te-prishtines-iluzioni-i-dy-dekadave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/masivizimi-i-universitetit-te-prishtines-iluzioni-i-dy-dekadave\/","title":{"rendered":"Masivizimi i Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs \u2013 Iluzioni i dy dekadave"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hapja e Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs n\u00eb vitin 1970 ka p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nj\u00eb ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jo ekskluzivisht p\u00ebr fush\u00ebn e arsimit n\u00eb Kosov\u00eb, por si nj\u00eb moment unik politik; nd\u00ebrkaq UP-ja e pasluft\u00ebs \u00ebsht\u00eb tregim tjet\u00ebr.\u00a0 Historia e shkurt\u00ebr e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, si dhe shfryt\u00ebzimi i tij p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb vazhdueshme politike, ka krijuar probleme jo t\u00eb vogla sa i p\u00ebrket cil\u00ebsis\u00eb dhe prodhimit t\u00eb dijes t\u00eb cilin nj\u00eb universitet ka p\u00ebr detyr\u00eb. Problem i konceptit t\u00eb arsimit t\u00eb lart\u00eb si metod\u00eb p\u00ebr rikonstruktim \u00ebsht\u00eb kur nuk ndodh i nj\u00ebjti zhvillim n\u00eb fusha tjera t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, nj\u00eb realitet i njohur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne t\u00eb cil\u00ebt e kemi p\u00ebrjetuar jet\u00ebn studentore dhe m\u00eb pas d\u00ebshp\u00ebrimin e thell\u00eb pas p\u00ebrfundimit t\u00eb studimeve.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Historia e Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs sh\u00ebnjon rezistenc\u00eb. P\u00ebrpjekja e vazhdueshme p\u00ebr ta mbajtur gjall\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb cil\u00ebsia e arsimit t\u00eb mos jet\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes. Trazirat e vazhdueshme n\u00eb Kosov\u00eb e kan\u00eb thelluar k\u00ebt\u00eb problem. Edhe pas vitit 1999, kur mund\u00ebsit\u00eb ishin deri diku m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr ta krijuar nj\u00eb sistem arsimor t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr kontekstin kosovar, ishim t\u00eb nxituar n\u00eb importimin e strategjive dhe reformave arsimore t\u00eb cilat nuk buronin nga ne, duke e v\u00ebshtir\u00ebsuar edhe m\u00eb tej zhvillimin e UP-s\u00eb. Komuniteti\u00a0 nd\u00ebrkomb\u00ebtar nd\u00ebrkaq ka derdhur nj\u00eb sasi t\u00eb madhe t\u00eb mjeteve financiare p\u00ebr ta konsoliduar sistemin arsimor n\u00eb Kosov\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs, megjithat\u00eb pas nj\u00ebzet vjet\u00ebsh mund t\u00eb themi prap\u00eb se situata mbetet e pak\u00ebnaqshme, me nivel t\u00eb lart\u00eb t\u00eb korrupsionit, nepotizmit, staf t\u00eb pakualifikuar e kushte infrastrukturore t\u00eb mang\u00ebta. Nga ana tjet\u00ebr, hapja e institucioneve arsimore private ka p\u00ebrkeq\u00ebsuar gjendjen m\u00eb tutje. Duke filluar nga fakti q\u00eb jan\u00eb hapur pa menduar dhe pastaj kjo gj\u00eb ka krijuar mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb institucionet publike t\u00eb mos punojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e deg\u00ebve t\u00eb cilat institucionet private kan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb programet e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ideja se universiteti ka kapacitetin p\u00ebr t\u00eb prodhuar profesionist\u00ebt dhe qytetar\u00ebt e s\u00eb nes\u00ebrmes ka pasur problemet e veta n\u00eb kontekstin ton\u00eb. Si\u00e7 u p\u00ebrmend m\u00eb her\u00ebt, arsimi si m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr ta rikonstruktuar shoq\u00ebrin\u00eb \u00ebsht\u00eb provuar t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mision pothuajse i d\u00ebshtuar n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr disa arsye. Masivizimi i Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs duke u st\u00ebrmbushur fizikisht ka prodhuar nj\u00eb s\u00ebr\u00eb pasojash, e para n\u00eb k\u00ebt\u00eb list\u00eb \u00ebsht\u00eb boll\u00ebku i profesionist\u00ebve n\u00eb fusha t\u00eb caktuara. Si\u00e7 dihet bot\u00ebrisht te ne, k\u00ebt\u00eb problem m\u00eb s\u00eb shumti e kan\u00eb Fakulteti Ekonomik dhe ai Juridik. Kjo vjen si rezultat i krijimit t\u00eb ides\u00eb q\u00eb nga k\u00ebto dy deg\u00eb mund t\u00eb pritet ndonj\u00eb leverdi e madhe ekonomike p\u00ebr student\u00ebt. Nd\u00ebrkaq tejpopullimi i k\u00ebtyre deg\u00ebve e ka p\u00ebrmbysur po at\u00eb ide.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb munges\u00eb industrie dhe t\u00eb mb\u00ebshteturit tek ekonomia e sh\u00ebrbimeve, natyrisht q\u00eb do t\u00eb kuptim\u00ebsohet interesimi i madh n\u00eb fakultete t\u00eb caktuara brenda Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs.\u00a0 Zhvillimi i pabarabart\u00eb i nj\u00eb universiteti \u00ebsht\u00eb sigurisht i natyrsh\u00ebm, jo secila deg\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb pasqyr\u00eb identike e nj\u00eb dege tjet\u00ebr, ve\u00e7se duhet synuar vazhdimisht t\u00eb krijohet nj\u00eb ngjashm\u00ebri n\u00eb cil\u00ebsi, s\u00eb paku t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb fort\u00eb. K\u00ebt\u00eb synim nuk \u00ebsht\u00eb se e ka ndihmuar hapja e universiteteve t\u00eb tjera publike n\u00eb qytetet e ndryshme t\u00eb Kosov\u00ebs, duke pasur parasysh se nuk ka shum\u00ebllojshm\u00ebri t\u00eb deg\u00ebve q\u00eb jan\u00eb themeluar anemban\u00eb vendit. Hapja e deg\u00ebve t\u00eb nj\u00ebjta, ndon\u00ebse ka mund\u00ebsuar qasje m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb student\u00ebve n\u00eb aspektin gjeografik, ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb ato deg\u00eb ta humbin r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Masizivimi i universiteteve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore (nd\u00ebr transformime t\u00eb tjera n\u00eb struktur\u00ebn ekonomike\/politike) ka krijuar nj\u00eb tjet\u00ebr fenomen: at\u00eb t\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/link.springer.com\/book\/10.1057\/9780230305588\"><span style=\"font-weight: 400;\">zhvler\u00ebsimit t\u00eb diplomave \u2018Bachelor\u2019<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. P\u00ebr shkak se tani ka shum\u00eb t\u00eb diplomuar n\u00eb nivelin e par\u00eb universitar, ka prodhuar k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr marrjen e kredencialeve t\u00eb m\u00ebtutjeshme, at\u00eb t\u00eb nivelit \u2018Master\u2019. Kjo natyrisht nuk \u00ebsht\u00eb fenomen vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, por \u00ebsht\u00eb fenomen q\u00eb e ka prekur thell\u00eb Kosov\u00ebn p\u00ebr disa arsye: p\u00ebrfundimi i studimeve Master vazhdon t\u00eb mos jet\u00eb garancion i pun\u00ebsimit dhe student\u00ebt q\u00eb jan\u00eb t\u00eb fokusuar n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb deg\u00ebve brenda universitetit jan\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb grupi t\u00eb madh t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb presin n\u00eb rend p\u00ebr vende pune t\u00eb cilat i kan\u00eb mbyllur dyert koh\u00eb m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ndon\u00ebse kjo nuk \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb e re: n\u00eb munges\u00eb strategjie nga shteti i Kosov\u00ebs, Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs i humbet fuqia. N\u00eb munges\u00eb zhvillimi n\u00eb fushat e tjera t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, nuk mund t\u00eb zhvillohet universiteti. \u00cbsht\u00eb e pamundur ta forcosh arsimin e lart\u00eb pa korniza t\u00eb qarta. Nj\u00eb shtet, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast Kosova, duhet ta ndihmoj\u00eb Universitetin t\u00eb prodhoj\u00eb\u00a0 dije pa ndikuar p\u00ebrmbajtjen. Mungesa e resurseve financiare dhe njer\u00ebzore ka krijuar probleme t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr Universitetin e Prishtin\u00ebs, si dhe rreziku nga <\/span><a href=\"https:\/\/konsultimet.rks-gov.net\/viewConsult.php?ConsultationID=40365\"><span style=\"font-weight: 400;\">ndryshimet legjislative<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> q\u00eb mund t\u00eb lejojn\u00eb pushtetet t\u00eb p\u00ebrfshihen ngusht\u00eb me Universitetin rrezikon q\u00eb ky i fundit t\u00eb humbas\u00eb nj\u00eb nga aspektet thelb\u00ebsore t\u00eb nj\u00eb institucioni t\u00eb arsimit t\u00eb lart\u00eb: autonomin\u00eb.\u00a0 <\/span><a href=\"https:\/\/link.springer.com\/book\/10.1007\/978-94-007-5249-8\"><span style=\"font-weight: 400;\">Autonomia<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> e Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs mbetet nj\u00eb shtyll\u00eb e funksionimit t\u00eb tij: UP-ja duhet t\u00eb punoj\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t&#8217;u larguar nga ndikimi i jasht\u00ebm, sidomos kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr mir\u00ebmbajtjen e marr\u00ebdh\u00ebnieve specifike mes akter\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt synojn\u00eb t\u00eb \u00e7ojn\u00eb p\u00ebrpara agjendat e tyre personale e politike. Universiteti para s\u00eb gjithash duhet t\u00eb ket\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb prodhoj\u00eb dije, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye duhet t\u2019i kap\u00ebrcej\u00eb nevojat &#8216;urgjente&#8217; t\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb kjo dije t\u00eb mund t\u00eb prodhohet.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hapja e Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs n\u00eb vitin 1970 ka p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nj\u00eb ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jo ekskluzivisht p\u00ebr fush\u00ebn e arsimit n\u00eb Kosov\u00eb, por si nj\u00eb moment unik politik; nd\u00ebrkaq UP-ja e pasluft\u00ebs \u00ebsht\u00eb tregim tjet\u00ebr.\u00a0 Historia e shkurt\u00ebr e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, si dhe shfryt\u00ebzimi i tij p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb vazhdueshme politike, ka [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":36,"featured_media":7565,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1130,1131,992],"ppma_author":[46],"class_list":["post-7579","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-cmesime","tag-sistemi-i-edukimit","tag-universiteti-i-prishtines"],"authors":[{"term_id":46,"user_id":36,"is_guest":0,"slug":"adea-batusha","display_name":"Adea Batusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/adea.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/adea.jpg"},"user_url":"","last_name":"Batusha","first_name":"Adea","description":"Adea Batusha ka p\u00ebrfunduar studimet Bachelor n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs p\u00ebr Filozofi, dhe tani po vazhdon studimet Master n\u00eb Universitetin e Uppsal\u00ebs p\u00ebr Sociologji t\u00eb Arsimit. Si aktiviste politike ka qen\u00eb aktive nga viti 2010, s\u00eb pari n\u00eb L\u00ebvizjen VET\u00cbVENDOSJE! dhe m\u00eb pas n\u00eb Partin\u00eb Socialdemokrate ku \u00ebsht\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb forumin per politika, specifikisht n\u00eb departamentin e arsimit.\r\n"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7579","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/36"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7579"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7584,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7579\/revisions\/7584"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7579"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=7579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}