{"id":7865,"date":"2024-09-23T13:56:31","date_gmt":"2024-09-23T11:56:31","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=7865"},"modified":"2024-09-23T13:56:31","modified_gmt":"2024-09-23T11:56:31","slug":"tri-pikat-kryesore-nga-vizita-e-macron-it-ne-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/tri-pikat-kryesore-nga-vizita-e-macron-it-ne-serbi\/","title":{"rendered":"Tri pikat kryesore nga vizita e Macron-it n\u00eb Serbi"},"content":{"rendered":"<p class=\" translation-block\"><a href=\"https:\/\/balkaninsight.com\/2024\/09\/03\/macrons-visit-to-serbia-business-bromance-or-transactional-politics\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Vizita<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dyditore e presidentit t\u00eb Franc\u00ebs, Emmanuel Macron, n\u00eb Serbi n\u00eb gusht 2024, me ftes\u00eb t\u00eb presidentit t\u00eb Serbis\u00eb, Aleksandar Vu\u00e7iq, sh\u00ebnon nj\u00eb moment t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb peizazhin diplomatik t\u00eb rajonit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pika kryesore e vizit\u00ebs ishte n\u00ebnshkrimi i kontrat\u00ebs p\u00ebr blerjen e 12 avion\u00ebve luftarak\u00eb \u201cRafale\u201d, gj\u00eb q\u00eb e b\u00ebn Serbin\u00eb vendin e par\u00eb europian, duke mos qen\u00eb an\u00ebtar as i BE-s\u00eb, as i NATO-s, q\u00eb e n\u00ebnshkruan nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb till\u00eb me Franc\u00ebn.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo marr\u00ebveshje bart implikime t\u00eb konsiderueshme. S\u00eb pari, pasqyron qasjen pragmatike n\u00eb rritje e sip\u00ebr t\u00eb Franc\u00ebs p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor. S\u00eb dyti, tregon q\u00ebllimin e Serbis\u00eb p\u00ebr modernizimin e ushtris\u00eb s\u00eb saj, duke u larguar nga var\u00ebsia ndaj kapaciteteve ruse. S\u00eb treti, mund t\u00eb jet\u00eb shenj\u00eb se Serbia gradualisht po zhvendoset nga ekuilibrimi i ndjesh\u00ebm i saj midis Per\u00ebndimit dhe Lindjes, e k\u00ebsisoj po anon m\u00eb tep\u00ebr kah Per\u00ebndimi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Nxitja e marr\u00ebdh\u00ebnieve Franc\u00eb-Serbi<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Franca, n\u00ebn udh\u00ebheqjen e presidentit Emmanuel Macron, e ka rritur ndikimin e saj ekonomik n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me <\/span><a href=\"https:\/\/www.diplomatie.gouv.fr\/en\/country-files\/europe\/western-balkans-62918\/#:~:text=France's%20strategy%20for%20the%20Western%20Balkans%20aims%20to%20support%20and,has%20participated%20since%20the%20outset.\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Strategjin\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> q\u00eb \u00ebsht\u00eb miratuar n\u00eb vitin 2019. Strategjia, p\u00ebrve\u00e7 tjerash, parasheh rritjen e bashk\u00ebpunimit ekonomik, bashk\u00ebpunimit n\u00eb siguri, drejt\u00ebsi dhe mbrojtje.\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\" translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kompanit\u00eb franceze kan\u00eb prani t\u00eb fuqishme n\u00eb rajonin e Ballkanit Per\u00ebndimor dhe ndikim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb Serbi. N\u00eb Serbi veprojn\u00eb mbi 120 kompani franceze, me rreth 12,000 <\/span><a href=\"https:\/\/www.ifri.org\/sites\/default\/files\/atoms\/files\/marciacq_lequiniou_french_engagement_western_balkans_2022.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">t\u00eb pun\u00ebsuar<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. Kompanit\u00eb franceze kan\u00eb siguruar disa nga projektet m\u00eb madhore infrastrukturore n\u00eb Serbi. P\u00ebr shembull, kompania \u201cVinci\u201d ka fituar <\/span><a href=\"https:\/\/www.euractiv.com\/section\/economy-jobs\/news\/french-vinci-gets-concession-for-belgrade-airport\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">koncesionin<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> p\u00ebr Aeroportin e Beogradit, kurse \u201cRATP Dev\u201d po e <\/span><a href=\"https:\/\/www.railwaypro.com\/wp\/ratp-dev-secures-extended-contract-for-belgrade-metro-system\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">nd\u00ebrton<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> metron\u00eb e Beogradit.<\/span><\/p>\n<p class=\" translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, nj\u00eb nga kontratat e n\u00ebnshkruara n\u00eb vitin 2024 p\u00ebrfshin zhvillimin e <\/span><a href=\"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/france-serbia-sign-five-agreements-on-critical-raw-materials-waste-energy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">energjis\u00eb nukleare<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. K\u00ebto zhvillime tregojn\u00eb se Franca po i p\u00ebrmbush gati t\u00eb gjitha synimet e p\u00ebrcaktuara n\u00eb strategjin\u00eb e saj me Serbin\u00eb dhe se ajo po b\u00ebhet sponsori dhe mb\u00ebshtet\u00ebsi kryesor i Serbis\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn drejt an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rritja e konsiderueshme, si num\u00ebr dhe si vler\u00eb, e marr\u00ebveshjeve biznesore midis Franc\u00ebs dhe Serbis\u00eb, do t\u00eb thot\u00eb se po i jepet p\u00ebrpar\u00ebsi bashk\u00ebpunimit ekonomik kundrejt vlerave t\u00eb BE-s\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb: demokracia dhe sundimi i ligjit. Gjithashtu, presidenti Macron, gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb tij, diskutoi p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin e Serbis\u00eb n\u00eb BE, duke theksuar se parimi i bazuar n\u00eb merit\u00eb mbetet kryesori n\u00eb procesin e integrimit.<\/span><\/p>\n<p><b>Bashk\u00ebpunimi ushtarak: hap i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm larg Rusis\u00eb<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Marr\u00ebveshja p\u00ebr avion\u00ebt luftarak\u00eb \u201cRafale\u201d paraqet nj\u00eb hap shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet Franc\u00eb-Serbi. Ky bashk\u00ebpunim ushtarak d\u00ebrgon disa mesazhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">S\u00eb pari, Serbia po e ndryshon forc\u00ebn e saj ajrore nga \u201cMiG-29s\u201d t\u00eb epok\u00ebs sovjetike, n\u00eb teknologjin\u00eb e p\u00ebrshtatshme me NATO-n, gj\u00eb q\u00eb, m\u00eb shum\u00eb sesa blerje ushtarake, d\u00ebrgon mesazh politik lidhur me orientimin gjeopolitik t\u00eb Serbis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">S\u00eb dyti, shitja e pajisjeve t\u00eb avancuara dhe t\u00eb shtrenjta ushtarake lyp garanci se teknologjia dhe njohurit\u00eb p\u00ebr t\u00eb nuk do t\u00eb transferohen n\u00eb shtetet dhe aleancat ushtarake jo-mike. Kjo tregon se Serbia po largohet nga mb\u00ebshtetja e saj n\u00eb kapacitetet ushtarake ruse, q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme marr\u00eb parasysh gjeopolitik\u00ebn aktuale globale, duke p\u00ebrfshir\u00eb luft\u00ebn e Rusis\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb dhe konfliktin izraelito-palestinez. Veprimet e Macron-it tregojn\u00eb se Franca e sheh Serbin\u00eb si partner t\u00eb besuesh\u00ebm.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, vet\u00ebm garancit\u00eb politike nuk mjaftojn\u00eb. Tani Franca ka nj\u00eb nxitje m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr ta p\u00ebrkrahur fuqish\u00ebm hyrjen e Serbis\u00eb n\u00eb BE dhe, potencialisht, n\u00eb NATO. Pak dit\u00eb pas vizit\u00ebs s\u00eb Macron-it dhe n\u00ebnshkrimit t\u00eb kontrat\u00ebs p\u00ebr avion\u00ebt luftarak\u00eb, i d\u00ebrguari i posa\u00e7\u00ebm i BE-s\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, Miroslav Lajcak, deklaroi se Serbia mund t\u2019i bashkohet BE-s\u00eb m\u00eb s\u00eb af\u00ebrmi n\u00eb vitin 2028. Sa interesant q\u00eb avioni i par\u00eb luftarak \u201cRafale\u201d \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktuar t\u00eb dor\u00ebzohet n\u00eb vitin e nj\u00ebjt\u00eb!\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Zhvendosje graduale kah Per\u00ebndimi?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me k\u00ebt\u00eb bashk\u00ebpunim t\u00eb fuqish\u00ebm ekonomik dhe n\u00eb mbrojtje, me nj\u00eb nga vendet kryesore t\u00eb BE-s\u00eb dhe NATO-s, mund t\u00eb shtrohet pyetja: a \u00ebsht\u00eb kjo pjes\u00eb e strategjis\u00eb s\u00eb mbrojtjes s\u00eb Serbis\u00eb, apo tregon nj\u00eb zhvendosje graduale kah Per\u00ebndimi?\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo p\u00ebrputhet me strategjin\u00eb e Vu\u00e7iq-it, duke i mund\u00ebsuar atij t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb mesazhe t\u00eb ndryshme p\u00ebr audienca t\u00eb ndryshme. P\u00ebr ata q\u00eb e favorizojn\u00eb afrimin me Per\u00ebndimin, kjo marr\u00ebveshje mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si prov\u00eb bind\u00ebse e zhvendosjes s\u00eb Serbis\u00eb. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, p\u00ebr akter\u00ebt pro-rus\u00eb, mund t\u00eb prezantohet si ruajtje e ekuilibrit t\u00eb kujdessh\u00ebm midis Lindjes dhe Per\u00ebndimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, kur e shohim kontekstin, kontrata p\u00ebr avion\u00ebt \u201cRafale\u201d duket se peshon kah Per\u00ebndimi. Marr\u00ebveshja, si e till\u00eb, p\u00ebrb\u00ebn rreth 3.6% t\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/tradingeconomics.com\/serbia\/gdp\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">GDP-s\u00eb (Bruto Prodhimit Vendor) t\u00eb Serbis\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, <\/span><a href=\"https:\/\/www.macrotrends.net\/global-metrics\/countries\/SRB\/serbia\/military-spending-defense-budget\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">buxheti p\u00ebr mbrojtje<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> i Serbis\u00eb p\u00ebr vitin 2024 \u00ebsht\u00eb 1.43 miliard dollar\u00eb, q\u00eb e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb blerje si shpenzimin m\u00eb t\u00eb madh ushtarak \u2013 sa dyfishi i shpenzimeve aktuale ushtarake. Gjithashtu, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb ceket se avion\u00ebt ushtarak\u00eb vijn\u00eb me armatim t\u00eb sofistikuar dhe transferim t\u00eb teknologjis\u00eb dhe njohurive rreth tyre.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Derisa Serbia do t\u00eb vazhdoj\u00eb ruajtjen e ekuilibrit midis Lindjes dhe Per\u00ebndimit, r\u00ebnd\u00ebsia e k\u00ebsaj marr\u00ebveshjeje sugjeron nj\u00eb p\u00ebrputhje m\u00eb t\u00eb thell\u00eb me Per\u00ebndimin. Vitet vijuese do t\u00eb jen\u00eb kritike p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar n\u00ebse kjo sh\u00ebnon zhvendosjen graduale, por definitive t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb pozit\u00ebn e saj nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vizita dyditore e presidentit t\u00eb Franc\u00ebs, Emmanuel Macron, n\u00eb Serbi n\u00eb gusht 2024, me ftes\u00eb t\u00eb presidentit t\u00eb Serbis\u00eb, Aleksandar Vu\u00e7iq, sh\u00ebnon nj\u00eb moment t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb peizazhin diplomatik t\u00eb rajonit. Pika kryesore e vizit\u00ebs ishte n\u00ebnshkrimi i kontrat\u00ebs p\u00ebr blerjen e 12 avion\u00ebve luftarak\u00eb \u201cRafale\u201d, gj\u00eb q\u00eb e b\u00ebn Serbin\u00eb vendin e par\u00eb europian, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":15,"featured_media":6868,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[919,624,1203,971,1057],"ppma_author":[25],"class_list":["post-7865","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-france","tag-kryesore","tag-macron","tag-serbi","tag-vucic"],"authors":[{"term_id":25,"user_id":15,"is_guest":0,"slug":"milos-pavkovic","display_name":"Milo\u0161 Pavkovi\u0107","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/MP_cropped-150x150-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/MP_cropped-150x150-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Pavkovi\u0107","first_name":"Milo\u0161","description":"Milo\u0161 Pavkovi\u0107 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00ebtar politik me specializim n\u00eb rajonin e Evrop\u00ebs Juglindore, politik\u00ebn krahasuese, regjimet hibride dhe politik\u00ebn e BE-s\u00eb. Studimet bachelor dhe master p\u00ebr shkenca politike i kreu n\u00eb Universitetin e Beogradit. Ai kaloi nj\u00eb vit n\u00eb Universitetin e Grazit si student n\u00eb Erasmus dhe mbrojti tez\u00ebn e magjistratur\u00ebs (De)konsolidimi i shtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb kontekstin e negociatave bashk\u00ebkohore nd\u00ebrmjet Qeverive t\u00eb Kosov\u00ebs* dhe Serbis\u00eb. Ai kreu masterin e dyt\u00eb n\u00eb shkencat politike n\u00eb Universitetin e Evrop\u00ebs Qendrore (CEU). Ai \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebautor i publikimit Elementet kryesore t\u00eb nevojshme p\u00ebr p\u00ebrparimin n\u00eb normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Milo\u0161 aktualisht \u00ebsht\u00eb i pun\u00ebsuar si studiues n\u00eb Qendr\u00ebn e Politikave Evropiane (CEP), Beograd dhe sh\u00ebrben si Ambasador i Ri i Evrop\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7865","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7865"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7865\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7866,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7865\/revisions\/7866"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7865"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7865"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7865"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=7865"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}