{"id":8073,"date":"2017-11-11T11:29:38","date_gmt":"2017-11-11T09:29:38","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=8073"},"modified":"2024-10-08T11:33:25","modified_gmt":"2024-10-08T09:33:25","slug":"momenti-kritik-ngritja-e-bashkesise-se-komunave-me-shumice-serbe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/momenti-kritik-ngritja-e-bashkesise-se-komunave-me-shumice-serbe\/","title":{"rendered":"Momenti kritik &#8211; ngritja e bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pas balotazhit, do t\u00eb rikthehet para publikut tema kryesore politike &#8211; ajo e ngritjes s\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe. Ky bllog diskuton mund\u00ebsit\u00eb se si momenti kritik i ngritjes s\u00eb saj mund dhe duhet t\u00eb shfryt\u00ebzohet p\u00ebr t\u00eb lansuar reforma sociale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Qeveria e drejtuar nga partit\u00eb e dala nga strukturat e ish-Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare t\u00eb Kosov\u00ebs &#8211; PDK, AAK e NISMA &#8211; u ngrit k\u00ebt\u00eb ver\u00eb me p\u00ebrkrahjen pragmatike t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Serbis\u00eb dhe qendrave diplomatike. Kjo p\u00ebrkrahje, sidomos nga Beogradi, nd\u00ebrlidhej direkt me q\u00ebllimin e ngritjes s\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe, sipas marr\u00ebveshjes s\u00eb gushtit 2015.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u00ebto qendra vendimarr\u00ebse duket q\u00eb besojn\u00eb se, p\u00ebrkund\u00ebr t\u00eb gjithave, subjektet n\u00eb fjal\u00eb ende kan\u00eb sigurin\u00eb e \u201cbagazhit patriotik\u201d dhe nevoj\u00ebn p\u00ebr pushtet &#8211; si qasje n\u00eb resurse materiale publike &#8211; t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr ta kaluar, n\u00eb k\u00ebmbim, marr\u00ebveshjen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me t\u00eb shkuar e diela e ardhshme e balotazhit (19 n\u00ebntori) dhe gjith\u00eb arg\u00ebtimi teledramatik n\u00eb lidhje me t\u00eb, tema e ngritjes s\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb kthehet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare online n\u00eb lidhje me sip\u00ebrfaqen e komunave t\u00eb Kosov\u00ebs, si dhe duke llogaritur rreth 45 hap\u00ebsira t\u00eb mbrojtura n\u00eb baz\u00eb t\u00eb Pakos Ahtisaari, Bashk\u00ebsia dhe Kisha Ortodokse Serbe do t\u00eb ken\u00eb n\u00ebn kontroll faktik rreth 16-17% t\u00eb territorit t\u00eb vendit. Vet\u00ebvendosja n\u00eb gusht 2015 fliste p\u00ebr 30% t\u00eb territorit. Nuk ka dilem\u00eb se me zbatimin e marr\u00ebveshjes, Kosova merr natyr\u00eb t\u00eb organizimit federal.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por ky bllog nuk merret me pyetjet se kush do t\u00eb jen\u00eb narrator\u00ebt e ngritjes s\u00eb Bashk\u00ebsis\u00eb, humbjeve dhe p\u00ebrfitimeve t\u00eb tyre, dhe as me akter\u00ebt q\u00eb do t\u00eb (ri)ngrisin tem\u00ebn e ndarjes p\u00ebr kosovar\u00ebt t\u00eb pasaportave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb a Serbis\u00eb n\u00eb rrug\u00eb e sip\u00ebr; p\u00ebrkundrazi, bllogu diskuton mund\u00ebsit\u00eb se si momenti kritik i ngritjes s\u00eb saj duhet t\u00eb shfryt\u00ebzohet p\u00ebr t\u00eb lansuar reforma sociale &#8211; n\u00eb interes t\u00eb n\u00ebnshtet\u00ebsis\u00eb (citizenship) kosovare dhe t\u00eb vet\u00eb grupeve etnike.<\/span><\/p>\n<p><b>Institucione t\u00eb ngjashme n\u00eb gjith\u00eb territorin\u00a0<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00cbsht\u00eb n\u00eb interes t\u00eb konsolidimit t\u00eb n\u00ebnshtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb vendi t\u00eb ket\u00eb politika t\u00eb nj\u00ebjta (institucione) n\u00eb gjith\u00eb territorin, dhe n\u00eb interes t\u00eb qytetar\u00ebve q\u00eb t\u00eb m\u00ebsohen me nj\u00eb lloj institucionesh, sepse ata do ta ken\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u2019i kuptojn\u00eb dhe do t\u00eb jetojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb prej tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Aktualisht, shqiptar\u00ebt dhe shumica e komuniteteve tjera jetojn\u00eb me politikat e Kosov\u00ebs. Serb\u00ebt (dhe ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt), ndon\u00ebse marrin prej disa t\u00eb drejtash kosovare, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi varen nga politikat sociale t\u00eb Serbis\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 arsyeve politike, ata zgjedhin ato t\u00eb drejta ngase n\u00eb realitet ato jan\u00eb m\u00eb cil\u00ebsore dhe m\u00eb t\u00eb zhvilluara.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kosova duhet t\u00eb siguroj\u00eb nj\u00ebshtrajtshm\u00ebri institucionale sociale, por edhe t\u00eb ofroj\u00eb t\u00eb drejta konkurruese. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, ajo mund t\u00eb marr\u00eb nga p\u00ebrvoja e Serbis\u00eb dhe trash\u00ebgimia e saj prej Jugosllavis\u00eb p\u00ebr t\u00eb forcuar solidaritetin p\u00ebrmes pensioneve t\u00eb garantuara nga qeveria, mbrojtjen e papun\u00ebsis\u00eb dhe s\u00ebmundjes n\u00eb pun\u00eb, pagesat p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, dhe forcimin radikal t\u00eb kujdesit ditor p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt. K\u00ebto t\u00eb drejta pothuajse mungojn\u00eb n\u00eb Kosov\u00ebn e pasluft\u00ebs dhe serb\u00ebt nuk do t\u00eb duan t\u2019i humbasin t\u00eb drejtat q\u00eb kan\u00eb.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Serbia, p\u00ebrfshir\u00eb institucionet e saj paralele n\u00eb Kosov\u00eb, e ka m\u00eb t\u00eb mir\u00eb organizimin e ndihm\u00ebs sociale pasi pun\u00ebtor\u00ebt social\u00eb t\u00eb saj jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs direkt\u00eb p\u00ebr vler\u00ebsimin e varf\u00ebris\u00eb sipas zonave t\u00eb ndara. Kosova, q\u00eb pret q\u00eb familjet t\u00eb aplikojn\u00eb vet\u00eb, ka mbulueshm\u00ebri shum\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb varf\u00ebris\u00eb (rreth 23% m\u00eb 2015), sidomos n\u00eb zonat ruale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, serb\u00ebt dhe t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebt e Kosov\u00ebs do jetonin m\u00eb mir\u00eb duke i nd\u00ebrlidhur institucionet e m\u00ebsip\u00ebrme me pensionet universale t\u00eb financuara nga shteti dhe me sigurimin e mundsh\u00ebm sh\u00ebndet\u00ebsor sipas konceptit t\u00eb Sigurimit Komb\u00ebtar Sh\u00ebndet\u00ebsor (shih blogun e kaluar Destrata). K\u00ebto institucione, q\u00eb Serbia nuk i ka, zakonisht korrektojn\u00eb problemet e mbulueshm\u00ebris\u00eb q\u00eb vijn\u00eb nga sigurimet sociale t\u00eb nd\u00ebrlidhura me shkall\u00ebn e vog\u00ebl t\u00eb pun\u00ebsimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00eb dyja vendet, Kosova dhe Serbia, aplikojn\u00eb shkall\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb taksimit t\u00eb t\u00eb ardhurave personale dhe kan\u00eb rritje t\u00eb varshm\u00ebris\u00eb n\u00eb pun\u00ebt q\u00eb paguajn\u00eb pak. Por Serbia, ndryshe prej Kosov\u00ebs, n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe u ka rezistuar skemave partikulare publike p\u00ebr veteran\u00ebt. Ky \u00ebsht\u00eb rast i mir\u00eb q\u00eb Kosova ta shuaj\u00eb skem\u00ebn e pensioneve ndaj veteran\u00ebve duke e z\u00ebvend\u00ebsuar me ndonj\u00eb projekt publik pun\u00ebsimi t\u00eb favorizuar q\u00eb ka funksion produktiv publik p.sh. t\u00eb pastrimit, t\u00eb nd\u00ebrtimit etj. K\u00ebshtu edhe gjasat q\u00eb veteran\u00ebt t\u00eb respektoheshin m\u00eb tep\u00ebr do t\u00eb rriteshin. \u00cbsht\u00eb, gjithashtu, n\u00eb interes t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebve q\u00eb shkall\u00ebt e taks\u00ebs n\u00eb t\u00eb hyrat personale t\u00eb ngriten n\u00eb funksion t\u00eb rritjes s\u00eb barazis\u00eb dhe rritjes s\u00eb buxhetit.<\/span><\/p>\n<p><b>Gjendja sociale brenda komunitetit serb<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrve\u00e7 interesit kosovar t\u00eb n\u00ebnshtet\u00ebsis\u00eb, thjesht\u00ebsis\u00eb institucionale dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb t\u00eb drejtave, edhe komuniteti serb ka nevoj\u00eb p\u00ebr reform\u00eb q\u00eb i imponohet nga realiteti social.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Familjet serbe fitojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak nga t\u00eb ardhurat prej tregut privat dhe transfereve publike t\u00eb Kosov\u00ebs. P\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb prej tyre, nevoja p\u00ebr t\u00eb ardhura nga bujq\u00ebsia dhe nga jasht\u00eb \u00ebsht\u00eb shtuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, subvencionet e Qeveris\u00eb s\u00eb Serbis\u00eb, p.sh. duke u paguar p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb 150% rroga t\u00eb pun\u00ebsuarve t\u00eb saj n\u00eb Kosov\u00eb, sidomos kur dihet q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e tyre punojn\u00eb edhe p\u00ebr qeverin\u00eb kosovare, dhe transferet tjera q\u00eb nd\u00ebrlidhen me historin\u00eb individuale t\u00eb pun\u00ebs, kan\u00eb krijuar disbalanc\u00eb serioze brenda k\u00ebtij komuniteti.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ndon\u00ebse k\u00ebto masa t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Serbis\u00eb kan\u00eb ndihmuar serb\u00ebt t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, varf\u00ebria dhe pabarazia n\u00eb t\u00eb ardhura n\u00eb mesin e serb\u00ebve \u00ebsht\u00eb e lart\u00eb dhe n\u00eb rritje (shih tabel\u00ebn m\u00eb posht\u00eb). Arsyeja kryesore \u00ebsht\u00eb pun\u00ebsimi i vog\u00ebl n\u00eb tregun privat.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-8074\" src=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/kalkulime-300x105.png\" alt=\"\" width=\"609\" height=\"213\" srcset=\"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/kalkulime-300x105.png 300w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/kalkulime-18x6.png 18w, https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/kalkulime.png 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 609px) 100vw, 609px\" \/><\/p>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Kalkulime vetanake mbi t\u00eb dh\u00ebnat baz\u00eb t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs, ASK.<\/span><\/i><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me reform\u00ebn e diskutuar m\u00eb sip\u00ebr kjo disbalanc\u00eb do t\u00eb sfidohej dhe shum\u00eb serb\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb jetonin m\u00eb mir\u00eb. Nj\u00ebtrajtshm\u00ebria institucionale do t\u00eb favorizonte gjendjen e bashk\u00ebsis\u00eb, sepse buxheti do t\u00eb ishte m\u00eb i madh duke qen\u00eb unik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto arsye, ngritja e bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe mund dhe do t\u00eb duhej t\u00eb shfryt\u00ebzohej p\u00ebr reforma sociale n\u00eb interes t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebve. Pakoja e Ahtisaarit siguron politik\u00eb pensionale t\u00eb drejtuar nga qendra, por n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ajo nuk e pengon vazhdim\u00ebsin\u00eb e realitetit ekzistues.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pa k\u00ebto reforma, elitat do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mbledhin pasuri dhe t\u00eb na d\u00ebrgojn\u00eb selfie nga qendrat bot\u00ebrore t\u00eb luksit, financuar nga taksat shoq\u00ebrore, nd\u00ebrsa t\u00eb varfrit e t\u00eb pap\u00ebrfshir\u00ebt &#8211; pa dallim feje e etnie &#8211; do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb emigrojn\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb pun\u00ebs. E p\u00ebrse t\u00eb m\u00ebrziten at\u00ebher\u00eb se \u00e7\u2019votohet n\u00eb Parlament?<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pas balotazhit, do t\u00eb rikthehet para publikut tema kryesore politike &#8211; ajo e ngritjes s\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe. Ky bllog diskuton mund\u00ebsit\u00eb se si momenti kritik i ngritjes s\u00eb saj mund dhe duhet t\u00eb shfryt\u00ebzohet p\u00ebr t\u00eb lansuar reforma sociale. Qeveria e drejtuar nga partit\u00eb e dala nga strukturat e ish-Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":403,"featured_media":8055,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1199],"ppma_author":[689],"class_list":["post-8073","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-destrata"],"authors":[{"term_id":689,"user_id":403,"is_guest":0,"slug":"artan-mustafa","display_name":"Artan Mustafa","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/artan.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/artan.jpg"},"user_url":"","last_name":"Mustafa","first_name":"Artan","description":"Artan Mustafa \u00ebsht\u00eb hulumtues dhe ligj\u00ebrues n\u00eb fush\u00ebn e politik\u00ebs sociale. Ka studiuar shkenc\u00eb politike dhe zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs, Universitetin Uppsala dhe Universitetin e Prishtin\u00ebs, si dhe ka pasur q\u00ebndrime n\u00eb Universitetin e Missouri-t, t\u00eb Tokios dhe t\u00eb Oslos. Ka punuar n\u00eb gazetari q\u00eb nga viti 2001 dhe ka qen\u00eb kryeredaktor i Gazet\u00ebs Jeta n\u00eb Kosov\u00eb (2011-2013)."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8073","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/403"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8073"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8073\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8079,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8073\/revisions\/8079"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8073"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8073"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8073"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=8073"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}