{"id":838,"date":"2023-05-17T09:55:10","date_gmt":"2023-05-17T09:55:10","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=838"},"modified":"2024-12-09T11:28:10","modified_gmt":"2024-12-09T09:28:10","slug":"zvetenimi-i-dialogut-dhe-normalizimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/zvetenimi-i-dialogut-dhe-normalizimit\/","title":{"rendered":"Zvet\u00ebnimi i dialogut dhe normalizimit"},"content":{"rendered":"<p>Iniciativa franko-gjermane p\u00ebr dialogun nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb erdhi si nj\u00eb p\u00ebrpjekje e partner\u00ebve europian\u00eb p\u00ebr ta ringjallur procesin dhe p\u00ebr t\u2019i afruar pal\u00ebt drejt normalizimit. Fillimisht, ajo solli nj\u00eb energjizim dhe rritje t\u00eb pritshm\u00ebrive, por shum\u00eb shpejt euforia e marr\u00ebveshjes doli t\u00eb jet\u00eb e pajustifikuar.<\/p>\n<p>Fillimisht, presidenti serb, Aleksandar Vu\u00e7iq, refuzoi t\u00eb n\u00ebnshkruante dokumentet duke minimizuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre dhe n\u00eb mund\u00ebsin\u00eb par\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.euractiv.com\/section\/enlargement-neighbourhood\/news\/serbias-commitment-to-eu-brokered-deal-questioned-over-vote\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">votoi kund\u00ebr<\/a>\u00a0an\u00ebtar\u00ebsimit s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb K\u00ebshillin e Europ\u00ebs, \u00e7ka bie ndesh me\u00a0<a href=\"https:\/\/www.eeas.europa.eu\/eeas\/belgrade-pristina-dialogue-eu-proposal-agreement-path-normalisation-between-kosovo-and-serbia_en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nenin 4 t\u00eb marr\u00ebveshjes<\/a>. Neni 4 thot\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fare t\u00eb qart\u00eb dhe specifike se \u201cSerbia nuk do ta kund\u00ebrshtoj\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin e Kosov\u00ebs n\u00eb asnj\u00eb organizat\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 d\u00ebmit direkt n\u00eb normalizim t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve mes dy shteteve, moszbatimi i marr\u00ebveshjes hedh n\u00eb pik\u00ebpyetje kredibilitetin e BE-s\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebsues dhe sponsorizues i marr\u00ebveshjes. Megjithat\u00eb, kund\u00ebrshtia dhe moszbatimi i marr\u00ebveshjes nga pala serbe \u00ebsht\u00eb pritur n\u00eb heshtje nga Per\u00ebndimi. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, presioni ndaj Kosov\u00ebs p\u00ebr themelimin e Asociacionit\/Komunitetit t\u00eb Komunave me Shumic\u00eb Serbe (ASK) sa vjen e shtohet.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb iniciativa nuk u ngrit dot n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb q\u00eb pretendonte, dy muaj pas takimit t\u00eb Ohrit, mund t\u00eb theksojm\u00eb se \u00ebsht\u00eb zvet\u00ebnuar plot\u00ebsisht procesi i normalizimit dhe parimet baz\u00eb mbi t\u00eb cilat duhej form\u00ebsuar ai.<\/p>\n<p>Z\u00ebvend\u00ebs-Ndihm\u00ebs Sekretari amerikan Gabriel Escobar, nj\u00ebher\u00ebsh P\u00ebrfaq\u00ebsues i Posa\u00e7\u00ebm p\u00ebr Rajonin,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.state.gov\/online-press-briefing-with-gabriel-escobar-deputy-assistant-secretary-for-the-bureau-of-european-and-eurasian-affairs-and-special-representative-to-the-western-balkans-on-kosovo-and-serbia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">deklaroi<\/a>\u00a0m\u00eb 3 maj se normalizimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb \u201c<em>fillon me asociacionin<\/em>\u201d dhe se \u201c<em>normalizimi ka n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb drejtat e pakicave, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb pakic\u00ebs serbe n\u00eb Kosov\u00eb<\/em>.\u201d Zhvillimet e fundit tregojn\u00eb se presioni p\u00ebr zbatimin e marr\u00ebveshjes \u00ebsht\u00eb joproporcional dhe bie pothuajse krejt\u00ebsisht mbi Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Deklarata e z. Escobar \u00ebsht\u00eb pranimi m\u00eb i z\u00ebsh\u00ebm dhe shqet\u00ebsues i transformimit q\u00eb i po i b\u00ebhet atij q\u00eb duhej t\u00eb ishte boshti qendror i \u00e7do lloj normalizimi. Ky bosht ka qen\u00eb dhe duhej t\u00eb ishte pashmangshm\u00ebrisht njohja reciproke nd\u00ebrmjet dy vendeve.<\/p>\n<p>Qend\u00ebrzimi i dialogut dhe normalizimit te njohja reciproke nd\u00ebrmjet dy vendeve \u00ebsht\u00eb theksuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme nga Shtetet e Bashkuara dhe ka sh\u00ebrbyer si elementi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ankoruar procesin p\u00ebrball\u00eb pretendimeve shmang\u00ebse t\u00eb lidershipit serb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb parim q\u00eb \u00ebsht\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.euronews.com\/2021\/04\/20\/president-joe-biden-says-mutual-recognition-key-to-kosovo-serbia-talks\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pohuar nga presidenti amerikan Joe Biden<\/a>, por edhe nga\u00a0<a href=\"https:\/\/europeanwesternbalkans.com\/2019\/02\/15\/trump-supports-mutual-recognition-new-letter-vucic-thaci\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">paraardh\u00ebsi i tij Donald Trump<\/a>. Nj\u00ebherazi, r\u00ebnd\u00ebsia e njohjes reciproke u theksua edhe nga kancelari gjerman Olaf Scholz, gjat\u00eb vizit\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb qershor t\u00eb vitit 2022. Ai e\u00a0<a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/russia-ukraine-olaf-scholz-germany-serbia-22f93d9854de67767fd1723e8cb0a8b8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00ebnvizoi faktin<\/a>\u00a0se Serbia dhe Kosova duhet ta njohin nj\u00ebra-tjetr\u00ebn p\u00ebr t\u2019u integruar n\u00eb Bashkimin Europian.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00ebn drejtimin e Brukselit dhe tutel\u00ebn e Miroslav Laj\u00e7ak, t\u00eb D\u00ebrguarit t\u00eb Posa\u00e7\u00ebm t\u00eb BE-s\u00eb, ky parim qendror\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/367721\/bashkimi-evropian-ska-njohje-de-facto-qellimi-seshte-njohja\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00ebsht\u00eb ripozicionuar<\/a>\u00a0si nj\u00eb element i shk\u00ebputur nga normalizimi. Nd\u00ebrkoh\u00eb, vet\u00eb zyrtar\u00ebt e Bashkimit Europian kan\u00eb l\u00ebn\u00eb t\u00eb n\u00ebnkuptohet se kjo shikohet si nj\u00eb faktor bllokues i procesit.<\/p>\n<p>Ky shnd\u00ebrrim gati malinj q\u00eb i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb dialogut \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebruar me nj\u00eb retorik\u00eb boshe dhe pa kurrfar\u00eb brendie. Fjala vjen, P\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Lart\u00eb Borrell, flet r\u00ebndom p\u00ebr \u201czgjidhje europiane\u201d dhe asnj\u00ebher\u00eb p\u00ebr njohje reciproke ose masa t\u00eb tjera p\u00ebrmbajtjesore.<\/p>\n<p>\u201cZgjidhje europiane\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb eufemiz\u00ebm dhe at\u00eb mjaft i keq. N\u00eb fakt, ajo propagandohet nga zyrtar\u00ebt europian\u00eb si nj\u00eb form\u00eb sh\u00ebnimi territori, nj\u00eb ritheksim i nevoj\u00ebs q\u00eb ndiejn\u00eb n\u00eb Bruksel p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar me forc\u00eb autoritetin q\u00eb u mungon n\u00eb procesin q\u00eb supozohet t\u00eb drejtojn\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, ata privilegjojn\u00eb qasje apolitike dhe ahistorike. Zgjidhje europiane ishte, n\u00eb fund t\u00eb fundit, edhe ajo q\u00eb e shk\u00ebputi Kosov\u00ebn nga trungu am\u00eb dhe i la shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs n\u00eb rob\u00ebri p\u00ebr gati nj\u00eb shekull.<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb sesa te kjo retorik\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e BE-s\u00eb do t\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrqendroheshin te marrja p\u00ebrsip\u00ebr e p\u00ebrgjegj\u00ebsive q\u00eb lidhen me procesin. Deri m\u00eb tani, si P\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Lart\u00eb Borrell, ashtu edhe i D\u00ebrguari i Posa\u00e7\u00ebm Laj\u00e7ak, nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb as edhe nj\u00eb garanci t\u00eb vetme publike dhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr ta leht\u00ebsuar dialogun.<\/p>\n<p>Edhe negociator\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb d\u00ebshtuar n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn, si p\u00ebr shembull ish-P\u00ebrfaq\u00ebsuesja e Lart\u00eb Federica Mogherini, mbajt\u00ebn n\u00eb koh\u00ebn e tyre disa q\u00ebndrime q\u00eb u pan\u00eb si ndihmesa p\u00ebr procesin. Fjala vjen, e till\u00eb ishte\u00a0<a href=\"https:\/\/exit.al\/en\/eu-guaranteed-association-of-serb-municipalitites-with-no-executive-powers-letter-reveals\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">letra q\u00eb ajo i d\u00ebrgoi n\u00eb vitin 2015<\/a>\u00a0kryeministrit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs. Ajo let\u00ebr, e cila theksonte politik\u00ebn e BE-s\u00eb se asociacioni i presupozuar nuk do t\u00eb kishte kompetenca ekzekutive, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga materialet s\u00eb cilave u jan\u00eb referuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Kosov\u00ebs n\u00eb dialog edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme. Nga ana e tyre, interlokutor\u00ebt aktual\u00eb europian\u00eb, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk kan\u00eb ardhur me asnj\u00eb lloj qasjeje konkrete, por vazhdojn\u00eb t\u2019i neglizhojn\u00eb edhe k\u00ebto principe t\u00eb deklaruara m\u00eb par\u00eb nga paraardh\u00ebsit e tyre.<\/p>\n<p>BE-ja, q\u00eb duhet t\u00eb ofroj\u00eb garanci, ka hequr dor\u00eb nga \u00e7do realitet faktik. N\u00eb k\u00ebt\u00eb zvet\u00ebnim, pak r\u00ebnd\u00ebsi kan\u00eb marr\u00ebveshjet, t\u00eb arritura ose jo, pak r\u00ebnd\u00ebsi kan\u00eb firmat, t\u00eb v\u00ebna n\u00eb let\u00ebr ose jo, si dhe nuk kan\u00eb fare r\u00ebnd\u00ebsi realizimet e premtimeve t\u00eb b\u00ebra.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb format, r\u00ebnd\u00ebsi ka vet\u00ebm nj\u00eb narrativ\u00eb e cila, pavar\u00ebsisht n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e bazuar n\u00eb realitet, duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb mbizot\u00ebroj\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb robotike: n\u00eb Oh\u00ebr pati marr\u00ebveshje, ajo po zbatohet dhe se Kosova duhet t\u00eb themeloj\u00eb ASK-n\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr, duke p\u00ebrfshir\u00eb diskursin publik t\u00eb Beogradit zyrtar dhe vot\u00ebn e Serbis\u00eb n\u00eb K\u00ebshill t\u00eb Europ\u00ebs n\u00eb kund\u00ebrshtim me marr\u00ebveshjen, \u00ebsht\u00eb dyt\u00ebsore dhe e shp\u00ebrfillshme.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsit e BE-s\u00eb jan\u00eb sjell\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Mjafton t\u00eb kujtojm\u00eb q\u00eb m\u00eb pak se dy vjet m\u00eb par\u00eb, nj\u00eb tjet\u00ebr narrativ\u00eb fiktive europiane donte t\u00eb bindte gjith\u00eb bot\u00ebn se kontinentit nuk i kanosej asnj\u00eb rrezik nga Rusia dhe regjimi i presidentit rus Vladimir Putin. Sot, t\u00eb gjith\u00eb e dim\u00eb si p\u00ebrfundoi ajo histori dhe \u00e7far\u00eb prodhoi refuzimi i lider\u00ebve t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb dhe vepruar mbi realitetin ashtu sikurse \u00ebsht\u00eb ai.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Iniciativa franko-gjermane p\u00ebr dialogun nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb erdhi si nj\u00eb p\u00ebrpjekje e partner\u00ebve europian\u00eb p\u00ebr ta ringjallur procesin dhe p\u00ebr t\u2019i afruar pal\u00ebt drejt normalizimit. Fillimisht, ajo solli nj\u00eb energjizim dhe rritje t\u00eb pritshm\u00ebrive, por shum\u00eb shpejt euforia e marr\u00ebveshjes doli t\u00eb jet\u00eb e pajustifikuar. Fillimisht, presidenti serb, Aleksandar Vu\u00e7iq, refuzoi t\u00eb n\u00ebnshkruante dokumentet [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":9,"featured_media":10596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[669,664,12],"ppma_author":[19],"class_list":["post-838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-dialogue","tag-kosovo","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":19,"user_id":9,"is_guest":0,"slug":"akri-cipa","display_name":"Akri \u00c7ipa","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/akri.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/akri.jpg"},"user_url":"","last_name":"\u00c7ipa","first_name":"Akri","description":"Akri \u00c7ipa \u00ebsht\u00eb konsulent dhe ekspert i politik\u00ebs s\u00eb jashtme. \u00c7ipa ka mbaruar studimet Master n\u00eb Columbia University, New York, dhe \u00ebsht\u00eb aktiv me analiza n\u00eb fush\u00ebn e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb siguris\u00eb, demokratizimit dhe proceseve integruese. Shkrimet e tij jan\u00eb publikuar n\u00eb The National Interest, Euractiv, Jerusalem Post, Balkan Insight, Brussels Times dhe t\u00eb tjera."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=838"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":839,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/838\/revisions\/839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=838"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}