Tranzicioni i energjis\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga sfidat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha me t\u00eb cilat do t\u00eb p\u00ebrballet bota n\u00eb dekadat e ardhshme. P\u00ebr shkak t\u00eb ndotjes s\u00eb konsiderueshme t\u00eb shkaktuar nga mb\u00ebshtetja n\u00eb th\u00ebngjill dhe aspiratat e Kosov\u00ebs p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, vendi nuk mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb p\u00ebrjashtim nga kjo sfid\u00eb.<\/p>\n
Kosova duhet t\u00eb kaloj\u00eb m\u00eb shpejt n\u00eb burimet m\u00eb t\u00eb pastra t\u00eb energjis\u00eb dhe t\u00eb zvog\u00ebloj\u00eb var\u00ebsin\u00eb e saj nga l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur q\u00ebllimet globale mjedisore dhe p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb vend i q\u00ebndruesh\u00ebm. Duke punuar me Gjermanin\u00eb, Kosova mund t\u00eb fitoj\u00eb njohuri dhe burime t\u00eb vlefshme p\u00ebr ta p\u00ebrshpejtuar k\u00ebt\u00eb proces dhe p\u00ebr t\u2019i arritur q\u00ebllimet e veta mjedisore.<\/p>\n
Zhvendosja e fokusit t\u00eb Gjermanis\u00eb drejt tranzicionit t\u00eb energjis\u00eb<\/strong><\/p>\n Pas vitesh t\u00eb t\u00ebra duke prioritizuar \u00e7\u00ebshtje t\u00eb ndryshme, qeveria gjermane e kuptoi se Kosov\u00ebs i duhet t\u00eb fokusohet n\u00eb sektor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb shtet an\u00ebtar i BE-s\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n N\u00ebse paraardh\u00ebsja e saj, Angela Merkel, investoi koh\u00eb dhe energji n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e lidhjeve rajonale midis vendeve (p.sh., rrug\u00eb, hekurudha, energji, det) n\u00eb t\u00eb gjasht\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb ashtuquajturit Proces i Berlinit, qeveria e re e udh\u00ebhequr nga kancelari Olaf Scholz po drejton v\u00ebmendjen e vet kah burimet e rip\u00ebrt\u00ebritshme n\u00eb p\u00ebrputhje me\u00a0Marr\u00ebveshjen e gjelb\u00ebr t\u00eb BE-s\u00eb<\/a>.<\/p>\n Kjo ishte v\u00ebrtet thirrja e duhur nga Berlini pasi Kosova urgjentisht duhet t\u00eb diversifikoj\u00eb furnizimin e vet me energji ashtu q\u00eb ta arrij\u00eb tranzicionin klimatik dhe at\u00eb energjetik n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet e BE-s\u00eb. Aktualisht, 97%<\/a> e energjis\u00eb elektrike n\u00eb Kosov\u00eb prodhohet nga dy termocentrale t\u00eb vjetruara me linjit q\u00eb lirojn\u00eb sasi t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb gazeve serr\u00eb dhe shkaktojn\u00eb nivele t\u00eb larta t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit. Kosova \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e varur nga qymyri, me rezervat e pesta m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb linjitit n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n Bashk\u00ebpunimi Kosov\u00eb-Gjermani n\u00eb sektorin e energjis\u00eb<\/strong><\/p>\n Gjermania fokusohet n\u00eb\u00a0promovimin e energjis\u00eb s\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritshme<\/a>\u00a0dhe n\u00eb rritjen e efikasitetit t\u00eb energjis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, duke vendosur instalime diellore p\u00ebr t\u00eb furnizuar me energji elektrike nd\u00ebrtesat individuale dhe duke modernizuar sistemet e ajrit t\u00eb kondicionuar, ngrohjes dhe ventilimit.<\/p>\n Berlini ka luajtur rol ky\u00e7 n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e dy termocentraleve me linjit dhe ka investuar n\u00eb zgjerimin dhe konsolidimin e industris\u00eb s\u00eb minierave t\u00eb linjitit. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, KfW Development, p\u00ebr shembull, \u00ebsht\u00eb duke mb\u00ebshtetur nj\u00eb projekt me partnerin e tij lokal\u00a0Termokos<\/a>, q\u00eb synon lidhjen e\u00a0sistemit t\u00eb ngrohjes qendrore t\u00eb Prishtin\u00ebs<\/a>\u00a0me termocentralin Kosova B, t\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb CHP.<\/p>\n P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Ministria Federale e Gjermanis\u00eb p\u00ebr Zhvillim dhe Bashk\u00ebpunim (BMZ) mb\u00ebshtet qeverin\u00eb e Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb inkurajuar investimet private n\u00eb sistemet fotovoltaike \u2013 instalime t\u00eb ve\u00e7anta elektrike q\u00eb prodhojn\u00eb energji nga burime t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritshme. Ka plane p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb objekt inovativ t\u00eb ruajtjes s\u00eb energjis\u00eb n\u00eb temperatur\u00eb t\u00eb lart\u00eb q\u00eb siguron ngrohje p\u00ebr\u00a060 mij\u00eb banor\u00eb t\u00eb Prishtin\u00ebs<\/a>\u00a0nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb p\u00ebrmir\u00ebson ndjesh\u00ebm cil\u00ebsin\u00eb e ajrit p\u00ebr nj\u00eb gjysm\u00eb milioni.<\/p>\n Projekti aktual i Gjermanis\u00eb \u00ebsht\u00eb\u00a0investimi i vet\u00ebm m\u00eb i madh<\/a>\u00a0n\u00eb sektorin e ngrohjes qendrore n\u00eb Kosov\u00eb, me nj\u00eb financim total prej 37.3 milion\u00eb eurosh. Donator\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm (p\u00ebr shembull, bashk\u00ebpunimi federal gjerman, Bashkimi Europian, Suedia, Luksemburgu dhe kontributi i Kosov\u00ebs) mblodh\u00ebn fondet e tyre n\u00eb k\u00ebt\u00eb projekt.<\/p>\n Sfidat p\u00ebrball\u00eb<\/strong><\/p>\n Kosova ka dh\u00ebn\u00eb\u00a0zotimin e vet p\u00ebr dekarbonizim<\/a>\u00a0deri n\u00eb vitin 2050, duke rritur kapacitetet institucionale dhe teknike p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrshtatur klim\u00ebs n\u00eb ndryshim. Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb kruciale q\u00eb vendi t\u00eb kaloj\u00eb drejt nj\u00eb\u00a0sistemi t\u00eb gjelb\u00ebr t\u00eb transportit<\/a>, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb sektorin hekurudhor, t\u00eb trash\u00ebguar nga ish-Jugosllavia, q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb i vjet\u00ebr dhe vet\u00ebm pjes\u00ebrisht funksional.<\/p>\n Duke investuar n\u00eb modernizimin e hekurudhave t\u00eb saj dhe duke shkuar kah m\u00ebnyrat m\u00eb t\u00eb pastra t\u00eb transportit, Kosova mund t\u00eb zvog\u00ebloj\u00eb ndjesh\u00ebm gjurm\u00ebt e karbonit dhe t\u00eb shkoj\u00eb drejt nj\u00eb t\u00eb ardhmeje m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme.<\/p>\n