{"id":8806,"date":"2024-10-21T14:15:20","date_gmt":"2024-10-21T12:15:20","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=8806"},"modified":"2024-10-22T15:05:40","modified_gmt":"2024-10-22T13:05:40","slug":"ndikimi-i-video-lojerave-ne-mireqenien-psiko-sociale-te-femijeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/ndikimi-i-video-lojerave-ne-mireqenien-psiko-sociale-te-femijeve\/","title":{"rendered":"Ndikimi i video-loj\u00ebrave n\u00eb mir\u00ebqenien psiko-sociale t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me zhvillimin e hovsh\u00ebm teknologjik, video-loj\u00ebrat jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb aspekt i pandash\u00ebm i jet\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe t\u00eb rinjve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Me rritjen e shpejt\u00eb t\u00eb popullaritetit t\u00eb tyre, debati mbi efektet n\u00eb zhvillimin psikologjik dhe social t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb i z\u00ebsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Disa studiues besojn\u00eb se video-loj\u00ebrat jan\u00eb burim problemesh psikologjike, si agresiviteti dhe izolimi social, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00ebt argumentojn\u00eb se ato mund t\u00eb ken\u00eb efekte pozitive n\u00eb zhvillimin e aft\u00ebsive t\u00eb bashk\u00ebpunimit dhe komunikimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por, a jan\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb video-loj\u00ebrat nj\u00eb rrezik real p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt? Dhe cilat jan\u00eb disa nga efektet negative dhe pozitive?<\/span><\/p>\n<p><b>Efektet pozitive<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrdorimi i video-loj\u00ebrave n\u00eb form\u00eb t\u00eb moderuar dhe t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr mosh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb aktivitet i k\u00ebndsh\u00ebm dhe edukativ. Disa video-loj\u00ebra nxisin t\u00eb m\u00ebsuarit, zgjidhjen e problemeve dhe mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb zhvillimin e aft\u00ebsive motorike dhe koordinimit.<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/24295515\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Studiuesit<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> s\u00eb fundmi kan\u00eb filluar t\u2019i shohin video-loj\u00ebrat si nj\u00eb mjet konkret p\u00ebr zhvillimin e aft\u00ebsive, si: p\u00ebrqendrimi, menaxhimi i stresit dhe zgjidhja e problemeve n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/journals.sagepub.com\/doi\/abs\/10.1177\/0743558412464522\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">kreative<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. Shum\u00eb loj\u00ebra simulojn\u00eb komunikimin dhe bashk\u00ebpunimin, si dhe zb\u00ebrthimin e emocioneve negative, si frustrimi. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, video-loj\u00ebrat ofrojn\u00eb nj\u00eb kontekst p\u00ebr p\u00ebrmbushjen e nevojave <\/span><a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/s11031-006-9051-8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">vet\u00ebp\u00ebrcaktuese<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, duke kontribuar k\u00ebshtu pozitivisht n\u00eb mir\u00ebqenien psikologjike.<\/span><\/p>\n<p><b>Efektet negative<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, p\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebtyre p\u00ebrfitimeve t\u00eb mundshme, nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm studimesh theksojn\u00eb se ndikimi i video-loj\u00ebrave te f\u00ebmij\u00ebt mund t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb negativ, ve\u00e7an\u00ebrisht kur prind\u00ebrit nuk arrijn\u00eb t\u00eb kufizojn\u00eb koh\u00ebn dhe t\u00eb monitorojn\u00eb p\u00ebrmbajtjet e loj\u00ebrave.<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/buy\/2010-03383-001\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Studimet<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> me k\u00ebmb\u00ebngulje sugjerojn\u00eb se ekspozimi ndaj video-loj\u00ebrave t\u00eb dhunshme dhe p\u00ebrdorimi i tepruar i tyre \u00ebsht\u00eb nj\u00eb faktor rreziku p\u00ebr rritjen e sjelljes agresive dhe uljen e ndjeshm\u00ebris\u00eb ndaj sjelljeve pro-sociale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e prind\u00ebrve raportojn\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt e tyre shfaqin munges\u00eb t\u00eb v\u00ebmendjes dhe rritje t\u00eb impulsivitetit, si pasoj\u00eb e ekspozimit t\u00eb gjat\u00eb ndaj <\/span><a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/buy\/2012-04279-006\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">video-loj\u00ebrave<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Video-loj\u00ebrat jan\u00eb studiuar gjithashtu si shkak potencial p\u00ebr probleme emocionale, si depresioni. T\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb luajn\u00eb video-loj\u00ebra me p\u00ebrmbajtje t\u00eb dhunshme p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy or\u00eb n\u00eb dit\u00eb shfaqin simptoma t\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/25007237\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">depresionit<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> m\u00eb shpesh sesa ata q\u00eb luajn\u00eb loj\u00ebra pa dhun\u00eb ose p\u00ebr m\u00eb pak koh\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u00ebto gjetje tregojn\u00eb se luajtja e loj\u00ebrave t\u00eb dhunshme p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb konsiderueshme \u00e7do dit\u00eb mund t\u00eb ndikoj\u00eb ndjesh\u00ebm n\u00eb sh\u00ebndetin emocional t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrtej ndikimeve psikologjike dhe sociale, video-loj\u00ebrat kan\u00eb edhe pasoja n\u00eb aspektin <\/span><a href=\"https:\/\/kidmatterscounseling.com\/blog\/how-video-games-are-physically-affecting-your-child\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">fizik<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt. Koha e gjat\u00eb e kaluar para ekranit lidhet me probleme, si: dhimbjet e shpin\u00ebs, problemet me shikimin dhe dhimbjet e kok\u00ebs. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb kalojn\u00eb shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb video-loj\u00ebra kan\u00eb m\u00eb pak mund\u00ebsi t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb aktivitete fizike, \u00e7ka \u00e7on n\u00eb munges\u00eb t\u00eb aktiviteteve t\u00eb sh\u00ebndetshme, duke d\u00ebmtuar k\u00ebshtu mir\u00ebqenien e tyre t\u00eb p\u00ebrgjithshme.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>\u00c7ka mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb prind\u00ebrit?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Prind\u00ebrit duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr efektet e d\u00ebmshme t\u00eb video-loj\u00ebrave dhe t\u00eb konsultohen me profesionist\u00eb kur shohin se k\u00ebto efekte po ndikojn\u00eb n\u00eb mir\u00ebqenien e f\u00ebmij\u00ebs.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ata duhet gjithashtu t\u00eb inkurajojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb angazhohen n\u00eb loj\u00ebra q\u00eb nxisin aft\u00ebsit\u00eb sociale, kreativitetin dhe t\u00eb m\u00ebsuarit, nd\u00ebrsa vendosin kufij t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr koh\u00ebn e kaluar para ekranit, si dhe p\u00ebr video-loj\u00ebrat me p\u00ebrmbajte t\u00eb dhunshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr aktivitete fizike dhe nd\u00ebrveprim social jasht\u00eb video-loj\u00ebrave. Monitorimi i p\u00ebrmbajtjes dhe kufizimi i koh\u00ebs s\u00eb loj\u00ebs jan\u00eb nj\u00eb kombinim i domosdosh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga p\u00ebrvojat pozitive dhe t\u00eb shmangin rreziqet e mundshme.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me zhvillimin e hovsh\u00ebm teknologjik, video-loj\u00ebrat jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb aspekt i pandash\u00ebm i jet\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe t\u00eb rinjve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Me rritjen e shpejt\u00eb t\u00eb popullaritetit t\u00eb tyre, debati mbi efektet n\u00eb zhvillimin psikologjik dhe social t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb i z\u00ebsh\u00ebm. Disa studiues besojn\u00eb se video-loj\u00ebrat jan\u00eb burim problemesh [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":334,"featured_media":8396,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1175,624,1237,1467,1468],"ppma_author":[346],"class_list":["post-8806","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-femijet","tag-kryesore","tag-shendeti-mendor","tag-teknologjia","tag-video-lojerat"],"authors":[{"term_id":346,"user_id":334,"is_guest":0,"slug":"violeta-zefi","display_name":"Violeta Zefi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ssjdoals-e1776417820433.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ssjdoals-e1776417820433.png"},"user_url":"","last_name":"Zefi","first_name":"Violeta","description":"Violeta Zefi ka ndjekur studimet themelore dhe ato master, n\u00eb fush\u00ebn e Psikologjis\u00eb, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. N\u00eb vitin 2017 ka p\u00ebrfunduar studimet e doktorat\u00ebs n\u00eb Masaryk University, Republik\u00eb \u00c7eke. Aktualisht \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebruese n\u00eb Kolegjin \u201cUBT\u201d, dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ndjek specializimin n\u00eb fush\u00ebn e \u201cPsikologjis\u00eb Klinike\u201d. Nga viti 2006 ka punuar p\u00ebr organizata t\u00eb ndryshme vendore dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare. P\u00ebrpos ligj\u00ebrimit ajo punon edhe si Psikologe n\u00eb Asociacionin Kosovar t\u00eb Personave q\u00eb Jetojn\u00eb me HIV\/AIDS (n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Global Fund p\u00ebr HIV\/AIDS) dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb e angazhuar si psikologe, konsulente dhe trajnere n\u00eb projekte t\u00eb ndryshme."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8806","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/334"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8806"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8806\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8812,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8806\/revisions\/8812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8806"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8806"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8806"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=8806"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}