{"id":896,"date":"2023-02-23T13:28:17","date_gmt":"2023-02-23T13:28:17","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=896"},"modified":"2023-12-05T15:36:57","modified_gmt":"2023-12-05T14:36:57","slug":"asociacioni-bashkesia-e-komunave-me-shumice-serbe-gogol-apo-kerkese-legjitime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/asociacioni-bashkesia-e-komunave-me-shumice-serbe-gogol-apo-kerkese-legjitime\/","title":{"rendered":"Asociacioni\/Bashk\u00ebsia e Komunave me Shumic\u00eb Serbe: Gogol apo k\u00ebrkes\u00eb legjitime?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 15px;\">Original\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/op-ed\/91663\/association-community-of-serb-majority-municipalities-a-bogeyman-or-legitimate-demand\/\">version<\/a><\/span><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2013, n\u00eb Bruksel, Kosova dhe Serbia ran\u00eb dakord p\u00ebr themelimin e Asociacionit\/Bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb Komunave me Shumic\u00eb Serbe (ASK). Nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb pas, kjo marr\u00ebveshje \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb gogol p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>P\u00ebr komunitetin serb q\u00eb jeton n\u00eb veri dhe disa enklava n\u00eb jug t\u00eb lumit Ib\u00ebr, paraqet baz\u00ebn p\u00ebr pjes\u00ebmarrje n\u00eb jet\u00ebn politike t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Qeveria e Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb shprehur vendosm\u00ebrisht kund\u00ebr themelimit t\u00eb ASK-s\u00eb, mbi baz\u00ebn se ai do t\u00eb hedh\u00eb themelet p\u00ebr nj\u00eb \u201cRepublik\u00eb Srpska\u201d t\u00eb re n\u00eb Kosov\u00eb dhe do t\u00eb bllokoj\u00eb funksionimin e institucioneve n\u00eb vend.<\/p>\n<p>Ky artikull do t\u00eb m\u00ebtoj\u00eb t\u00eb jap\u00eb p\u00ebrgjigje n\u00ebse\u00a0<a href=\"https:\/\/www.rtklive.com\/en\/news-single.php?ID=21799\">frika<\/a>\u00a0nga nj\u00eb \u201cRepublik\u00eb Srpska\u201d e re \u00ebsht\u00eb e bazuar, apo ASK-ja p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb legjitime t\u00eb serb\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, e dal\u00eb nga marr\u00ebveshja q\u00eb Kosova e n\u00ebnshkroi n\u00eb Bruksel dhe e ratifikoi n\u00eb Kuvend m\u00eb 2013.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb rrug\u00eb drejt Kosov\u00ebs multi-etnike<\/strong><\/p>\n<p>Para vitit 2013, t\u00eb gjitha\u00a0<a href=\"https:\/\/www.osce.org\/files\/f\/documents\/9\/1\/42584.pdf\">institucionet<\/a>\u00a0n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00ebsit\u00eb e vet\u00ebqeverisjes lokale, gjykatat e prokurorin\u00eb, madje edhe policin\u00eb,\u00a0<a href=\"https:\/\/balkansgroup.org\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Integracija-Srba-na-Kosovu-nakon-Briselskog-Sporazuma.pdf\">funksiononin<\/a>\u00a0brenda sistemit t\u00eb Serbis\u00eb. Efektivisht pa pik\u00eb kontrolli nga qeveria n\u00eb Prishtin\u00eb.<\/p>\n<p>Pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb\u00a0<em>Marr\u00ebveshjes s\u00eb Par\u00eb mbi Parimet q\u00eb Rregullojn\u00eb Normalizimin e Marr\u00ebdh\u00ebnieve<\/em>\u00a0(e njohur ndryshe si\u00a0<a href=\"https:\/\/www.kim.gov.rs\/eng\/p03.php\">Marr\u00ebveshja e Brukselit<\/a>), t\u00eb gjitha institucionet e lartp\u00ebrmendura u shp\u00ebrb\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00ebsitet policore t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme t\u00eb Serbis\u00eb iu bashkuan Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, zgjedhjet e reja lokale u mbajt\u00ebn sipas ligjeve t\u00eb Kosov\u00ebs, komunat u vendos\u00ebn n\u00ebn sistemin politik t\u00eb Kosov\u00ebs dhe gjyqtar\u00ebt dhe prokuror\u00ebt nis\u00ebn t\u00eb punonin n\u00eb sistemin gjyq\u00ebsor t\u00eb saj.<\/p>\n<p>ASK-ja ishte pjes\u00eb e marr\u00ebveshjes p\u00ebr integrimin e komunitetit serb t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb sistemin politik t\u00eb saj. Me integrimin n\u00eb sistemin politik t\u00eb Kosov\u00ebs, serb\u00ebt n\u00eb veri \u2013 dhe Serbia gjithashtu \u2013 p\u00ebrmbush\u00ebn pjes\u00ebn e vet t\u00eb ujdis\u00eb dhe tashti \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb qeveria n\u00eb Prishtin\u00eb ta p\u00ebrmbush\u00eb pjes\u00ebn e vet. Nga perspektiva serbe, kjo \u00ebsht\u00eb absolutisht e nevojshme p\u00ebr ta rifituar besimin.<\/p>\n<p>Qeveria e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb respektoj\u00eb zotimet e saj nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke themeluar ASK-n\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb parakusht p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve midis shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs dhe serb\u00ebve.<\/p>\n<p>Me mund\u00ebsin\u00eb e pakic\u00ebs serbe p\u00ebr t\u00eb ushtruar vet\u00ebqeverisje lokale n\u00eb p\u00ebrputhje me Kart\u00ebn Europiane t\u00eb Vet\u00ebqeverisjes Lokale, Kosova do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje ta konfirmoj\u00eb statusin e saj multietnik.<\/p>\n<p><strong>Frika p\u00ebr nj\u00eb \u201cRepublik\u00eb Srpska\u201d t\u00eb re<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb v\u00ebshtrim m\u00eb i af\u00ebrt i kompetencave t\u00eb ASK-s\u00eb (n\u00eb marr\u00ebveshjet nga\u00a0<a href=\"https:\/\/www.kim.gov.rs\/eng\/p03.php\">2013<\/a>\u00a0dhe\u00a0<a href=\"https:\/\/www.kim.gov.rs\/eng\/p17.php\">2015<\/a>) tregon se ASK-ja nuk \u00ebsht\u00eb kurrkund af\u00ebr autonomis\u00eb territoriale n\u00eb kuptimin klasik t\u00eb fjal\u00ebs.<\/p>\n<p>ASK-ja, me institucionet e saj t\u00eb dizajnuara (kryetar, n\u00ebnkryetar, kuvend, etj.), t\u00eb sjell n\u00eb mend Republik\u00ebn Srpska. Megjithat\u00eb, Komuniteti do t\u00eb ket\u00eb kompetenca kryesisht n\u00eb domenin e vet\u00ebqeverisjes lokale (mbik\u00ebqyrja e komunave), q\u00eb n\u00ebnkupton nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb planifikimit urban dhe rural, arsimit fillor dhe atij t\u00eb mes\u00ebm, kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe kujdesit social, n\u00eb mesin e sh\u00ebrbimeve t\u00eb tjera publike.<\/p>\n<p>K\u00ebtu \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb n\u00ebnvizohet se institucionet arsimore dhe sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb veri tashm\u00eb funksionojn\u00eb t\u00eb ndara nga institucionet e Kosov\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, krijimi i ASK-s\u00eb ve\u00e7 do ta b\u00ebnte t\u00eb ligjshme gjendjen aktuale t\u00eb pun\u00ebve.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, argumenti kryesor kund\u00ebr krijimit t\u00eb Asociacionit q\u00ebndron n\u00eb kompetencat e tij ekzekutive. Dilema \u00ebsht\u00eb rezultat i\u00a0<a href=\"https:\/\/www.ceps.eu\/ceps-publications\/eu-facilitated-dialogue-another-exercise-constructive-ambiguity\/\">qasjes ambiguitive<\/a>\u00a0t\u00eb BE-s\u00eb n\u00eb p\u00ebrcaktimin e kompetencave t\u00eb ASK-s\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, termi i p\u00ebrdorur p\u00ebr p\u00ebrcaktimin e kompetencave n\u00eb fushat e ekonomis\u00eb lokale, arsimit, kujdesit primar dhe sekondar sh\u00ebndet\u00ebsor, kujdesit social dhe planifikimit urban e rural \u00ebsht\u00eb \u201cushtrim i p\u00ebrgjithsh\u00ebm\u201d. N\u00eb praktik\u00ebn krahasuese, ky term nuk ekziston dhe nuk n\u00ebnkupton asgj\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u habitur q\u00eb nj\u00ebra pal\u00eb pret kompetenca t\u00eb plota ekzekutive, nd\u00ebrsa pala tjet\u00ebr nuk pret kurrgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa bashk\u00ebpunim horizontal mes komunave.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, edhe me kompetenca t\u00eb plota ekzekutive, nuk do ta ket\u00eb kapacitetin p\u00ebr t\u00eb bllokuar procesin e vendimmarrjes n\u00eb Kosov\u00eb, ashtu si\u00e7 mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb Republika Srpska n\u00eb Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00eb. Komuniteti nuk do ta ket\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e vetos, por do t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb interesant e komunitetit serb n\u00eb Kosov\u00eb dhe do t\u2019i lejoj\u00eb atij t\u00eb vendos\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje lokale.<\/p>\n<p><strong>Midis ligjit nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe detyrimeve t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese<\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00ebveshja e Brukselit u n\u00ebnshkrua nga Qeveria e Kosov\u00ebs dhe m\u00eb von\u00eb u ratifikua nga Kuvendi i Kosov\u00ebs si traktat nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duke konstituuar k\u00ebshtu nj\u00eb detyrim nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gzk.rks-gov.net\/ActDetail.aspx?ActID=3702\">Kushtetuta e Kosov\u00ebs<\/a>\u00a0(2008\/04) thot\u00eb se \u00e7do traktat nd\u00ebrkomb\u00ebtar i ratifikuar q\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e rendit t\u00eb brendsh\u00ebm juridik \u00ebsht\u00eb drejtp\u00ebrdrejt i zbatuesh\u00ebm dhe ka supremaci mbi ligjet vendore.<\/p>\n<p>Marr\u00eb parasysh t\u00eb gjitha k\u00ebto pika, lind nj\u00eb pyetje e r\u00ebnd\u00ebsishme: Si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb Marr\u00ebveshja e Brukselit nuk \u00ebsht\u00eb zbatuar plot\u00ebsisht edhe pas nj\u00eb dekade?<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigjja q\u00ebndron n\u00eb munges\u00ebn e vullnetit politik p\u00ebr zbatimin e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Brukselit dhe vendimit t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gjk-ks.org\/sr\/decision\/u-vezi-sa-ocenom-saglasnosti-principa-sadranih-u-dokumentu-pod-nazivomasocijacijazajednica-optina-sa-srpskom-ve263inom-na-kosovu-opti-principiglavni-elementi1\/\">Vendimi<\/a>\u00a0p\u00ebr ligjshm\u00ebrin\u00eb e ASK-s\u00eb \u00ebsht\u00eb cituar shum\u00eb her\u00eb nga politikan\u00ebt q\u00eb jan\u00eb kund\u00ebr krijimit t\u00eb ASK-s\u00eb. Megjithat\u00eb, vendimi i gjykat\u00ebs nuk thot\u00eb se ASK-ja nuk mund ose nuk duhet t\u00eb krijohet.<\/p>\n<p>M\u00eb 2015, Gjykata Kushtetuese e Kosov\u00ebs vendosi se Marr\u00ebveshja nuk ishte plot\u00ebsisht n\u00eb frym\u00ebn e Kushtetut\u00ebs dhe se ASK-ja duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet kushtetuese t\u00eb Kosov\u00ebs. Pra, gjykata nuk tha asnj\u00ebher\u00eb q\u00eb ASK-ja \u00ebsht\u00eb antikushtetuese, por q\u00eb ajo duhet t\u00eb krijohet ligj\u00ebrisht sipas standardeve t\u00eb p\u00ebrcaktuara me kushtetut\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo \u00e7on deri te p\u00ebrfundimi se politikan\u00ebt e keqp\u00ebrdor\u00ebn vendimin e gjykat\u00ebs p\u00ebr t\u2019u ngritur n\u00eb pushtet dhe p\u00ebr t\u00eb mbuluar jogatishm\u00ebrin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb zbatuar obligimin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Ekzistojn\u00eb tri pika kryesore kur flitet p\u00ebr ASK-n\u00eb. E para, ASK-ja p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb hap fillestar n\u00eb nd\u00ebrtimin e besimit nd\u00ebrmjet serb\u00ebve dhe shqiptar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb. E dyta, frika nga nj\u00eb \u201cRepublik\u00eb Srpska\u201d e re nuk \u00ebsht\u00eb e bazuar dhe gjithashtu mbitheksohet nga politikan\u00ebt. E treta, ASK-ja nuk \u00ebsht\u00eb antikushtetuese dhe nuk ka asnj\u00eb penges\u00eb p\u00ebr fillimin e zbatimit t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Brukselit.<\/p>\n<p>E vetmja gj\u00eb q\u00eb mungon \u00ebsht\u00eb vullneti politik nga qeveria aktuale e Kosov\u00ebs. N\u00eb fund t\u00eb fundit, zbatimi i ASK-s\u00eb do t\u00eb siguronte respektimin e shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs e detyrimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si dhe \u2013 m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja \u2013 do t\u00eb mund\u00ebsonte vazhdimin e procesit t\u00eb normalizimit nga nj\u00eb ng\u00ebr\u00e7 i zgjatur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Original\u00a0version N\u00eb vitin 2013, n\u00eb Bruksel, Kosova dhe Serbia ran\u00eb dakord p\u00ebr themelimin e Asociacionit\/Bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb Komunave me Shumic\u00eb Serbe (ASK). Nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb pas, kjo marr\u00ebveshje \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb gogol p\u00ebr Kosov\u00ebn. P\u00ebr komunitetin serb q\u00eb jeton n\u00eb veri dhe disa enklava n\u00eb jug t\u00eb lumit Ib\u00ebr, paraqet baz\u00ebn p\u00ebr pjes\u00ebmarrje n\u00eb jet\u00ebn [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":15,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[822,664,12],"ppma_author":[25],"class_list":["post-896","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-asm","tag-kosovo","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":25,"user_id":15,"is_guest":0,"slug":"milos-pavkovic","display_name":"Milo\u0161 Pavkovi\u0107","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/MP_cropped-150x150-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/MP_cropped-150x150-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Pavkovi\u0107","first_name":"Milo\u0161","description":"Milo\u0161 Pavkovi\u0107 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00ebtar politik me specializim n\u00eb rajonin e Evrop\u00ebs Juglindore, politik\u00ebn krahasuese, regjimet hibride dhe politik\u00ebn e BE-s\u00eb. Studimet bachelor dhe master p\u00ebr shkenca politike i kreu n\u00eb Universitetin e Beogradit. Ai kaloi nj\u00eb vit n\u00eb Universitetin e Grazit si student n\u00eb Erasmus dhe mbrojti tez\u00ebn e magjistratur\u00ebs (De)konsolidimi i shtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb kontekstin e negociatave bashk\u00ebkohore nd\u00ebrmjet Qeverive t\u00eb Kosov\u00ebs* dhe Serbis\u00eb. Ai kreu masterin e dyt\u00eb n\u00eb shkencat politike n\u00eb Universitetin e Evrop\u00ebs Qendrore (CEU). Ai \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebautor i publikimit Elementet kryesore t\u00eb nevojshme p\u00ebr p\u00ebrparimin n\u00eb normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Milo\u0161 aktualisht \u00ebsht\u00eb i pun\u00ebsuar si studiues n\u00eb Qendr\u00ebn e Politikave Evropiane (CEP), Beograd dhe sh\u00ebrben si Ambasador i Ri i Evrop\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":897,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/896\/revisions\/897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=896"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}