{"id":908,"date":"2023-02-03T13:33:39","date_gmt":"2023-02-03T13:33:39","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=908"},"modified":"2025-12-05T17:58:14","modified_gmt":"2025-12-05T15:58:14","slug":"koha-per-themelimin-e-asociacionit-te-komunave-me-shumice-serbe-qe-nuk-ekzistoi-kurre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/koha-per-themelimin-e-asociacionit-te-komunave-me-shumice-serbe-qe-nuk-ekzistoi-kurre\/","title":{"rendered":"Koha p\u00ebr themelimin e Asociacionit t\u00eb Komunave me Shumic\u00eb Serbe q\u00eb nuk ekzistoi kurr\u00eb"},"content":{"rendered":"<p class=\" translation-block\">Qeveria e Kosov\u00ebs ka qen\u00eb n\u00ebn presion t\u00eb vazhduesh\u00ebm p\u00ebr ta themeluar Asociacionin e Komunave me Shumic\u00eb Serbe (ASK). M\u00eb 30 janar, Ambasada e ShBA-s\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb publikoi dokumentin&nbsp;<a href=\"https:\/\/xk.usembassy.gov\/oped-301-23\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cKoha p\u00ebr themelimin e ASK-s\u00eb \u00ebsht\u00eb tani\u201d<\/a>, nga Derek Chollet, k\u00ebshilltar i Departamentit t\u00eb Shtetit t\u00eb ShBA-s\u00eb, dhe Gabriel Escobar, i d\u00ebrguar i posa\u00e7\u00ebm i ShBA-s\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Ka shum\u00eb aspekte t\u00eb deklarat\u00ebs \u2013 dhe presioni i gjer\u00eb i ushtruar karshi Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs po ashtu \u2013 q\u00eb mund t\u00eb kritikohen: k\u00ebtu fokusi \u00ebsht\u00eb n\u00eb pretendimet e tyre se ASK-ja nuk do t\u00eb cenoj\u00eb kohezionin e brendsh\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs, rendin juridik dhe funksionalitetin e shtetit.<\/p>\n<p>Ky artikull do t\u00eb m\u00ebtoj\u00eb t\u00eb zb\u00ebrthej\u00eb aspektet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb deklarat\u00ebs s\u00eb publikuar nga Ambasada Amerikane, duke u fokusuar n\u00eb pes\u00eb argumente kryesore.<\/p>\n<p><strong>1. Minimizimi i shqet\u00ebsimeve p\u00ebr nj\u00eb Republik\u00eb Srpska t\u00eb re n\u00eb Kosov\u00eb:<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cASK-ja do t\u00eb paraqiste nj\u00eb struktur\u00eb p\u00ebr komunat me shumic\u00eb etnike serbe p\u00ebr t\u00eb koordinuar \u00e7\u00ebshtjet si arsimi, sh\u00ebndeti, planifikimi urban dhe rural, si dhe zhvillimi ekonomik lokal \u2013 me fjal\u00eb t\u00eb tjera, funksionet p\u00ebr t\u00eb cilat jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse t\u00eb gjitha komunat n\u00eb Kosov\u00eb.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Chollet dhe Escobar kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb kur n\u00ebnvizojn\u00eb se \u201ct\u00eb gjitha komunat n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse\u201d p\u00ebr funksionet q\u00eb p\u00ebrmendin. Kjo n\u00ebnkupton, sidoqoft\u00eb, se ASK-ja nuk u jep komunave p\u00ebrgjegj\u00ebsi q\u00eb aktualisht nuk i kan\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, nuk ka asgj\u00eb q\u00eb i pengon komunat t\u00eb koordinohen n\u00eb \u00e7\u00ebshtje si \u201carsimi, sh\u00ebndeti, planifikimi urban dhe rural, si dhe zhvillimi ekonomik lokal.\u201d Prandaj, ASK-ja nuk mund t\u00eb justifikohet mbi baz\u00ebn se u ofron komunave p\u00ebrgjegj\u00ebsi ose t\u00eb drejta koordinuese t\u00eb reja t\u00eb cilat aktualisht u nuk i kan\u00eb.<\/p>\n<p><strong>2. Pretendimi se serb\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs u duhet ASK-ja p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb kurrikul\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn serbe:<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cP\u00ebr shembull, komunat mund t\u00eb zhvillojn\u00eb nj\u00eb kurrikul\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn serbe p\u00ebr shkollat lokale n\u00ebp\u00ebr disa komuna, n\u00eb vend se t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb vakum dhe t\u2019i dyfishojn\u00eb p\u00ebrpjekjet.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Sipas Kushtetut\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs \u2013 nenet 59.3 dhe 59.4 \u2013 serb\u00ebt tashm\u00eb jan\u00eb t\u00eb autorizuar p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Shkollat lokale serbe nuk jan\u00eb udh\u00ebzuar kurr\u00eb t\u00eb miratojn\u00eb nj\u00eb kurrikul\u00eb t\u00eb hartuar nga qeveria e Kosov\u00ebs: n\u00eb praktik\u00eb, kurrikula p\u00ebr shkollat lokale \u00ebsht\u00eb krijuar n\u00eb Beograd.<\/p>\n<p>Asgj\u00eb nuk i pengon p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e komunave me shumic\u00eb serbe q\u00eb t\u00eb koordinojn\u00eb rishikimet e kurrikul\u00ebs aktuale: atyre nuk u duhet ASK-ja p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Andaj, \u00ebsht\u00eb e pakuptimt\u00eb mbrojtja e krijimit t\u00eb ASK-s\u00eb duke deklaruar se serb\u00ebve do t\u2019u mund\u00ebsohet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb gj\u00ebra p\u00ebr t\u00eb cilat tashm\u00eb ve\u00e7 jan\u00eb t\u00eb autorizuar t\u2019i b\u00ebjn\u00eb sipas Kushtetut\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>3. Argumentimi se ASK-ja do t\u00eb nxis\u00eb bashk\u00ebpunimin midis serb\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs:<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve, p\u00ebr t\u00eb krijuar besim midis serb\u00ebve etnik\u00eb dhe qeveris\u00eb qendrore, p\u00ebr t\u00eb siguruar lidhje m\u00eb t\u00eb fort\u00eb nd\u00ebrmjet veriut dhe pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb vendit dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar mekanizma p\u00ebr serb\u00ebt q\u00eb t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb jet\u00ebn qytetare t\u00eb Kosov\u00ebs.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Sipas draftit fillestar, ASK-ja do t\u2019i ket\u00eb t\u00eb gjitha institucionet ky\u00e7e t\u00eb nj\u00eb shteti, p\u00ebrfshir\u00eb kuvendin, presidentin, k\u00ebshillin, bordin dhe administrat\u00ebn, si dhe zyr\u00ebn e ankesave. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, do t\u00eb ket\u00eb buxhetin, flamurin dhe stem\u00ebn e vet. K\u00ebsisoj, p\u00ebrb\u00ebrja institucionale e ASK-s\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb paralele e konstituuar ligj\u00ebrisht brenda Kosov\u00ebs, q\u00eb do t\u00eb zvog\u00ebloj\u00eb fuqin\u00eb e qeveris\u00eb qendrore.<\/p>\n<p>ASK-ja do t\u00eb promovoj\u00eb ndarje t\u00eb m\u00ebtejshme, duke i larguar serb\u00ebt e Kosov\u00ebs nga institucionet e Kosov\u00ebs drejt institucioneve t\u00eb reja t\u00eb ASK-s\u00eb. P\u00ebrparimi i b\u00ebr\u00eb deri m\u00eb sot n\u00eb bindjen e serb\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb jug t\u00eb lumit Ib\u00ebr p\u00ebr t\u2019u integruar n\u00eb qeverin\u00eb qendrore do t\u00eb rrezikohej menj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Ve\u00e7 k\u00ebsaj, \u00ebsht\u00eb e pashmangshme q\u00eb ASK-ja do t\u00eb ndikohej shum\u00eb nga qeveria serbe, e cila vazhdimisht ka demonstruar vendosm\u00ebri p\u00ebr t\u00eb minuar kapacitetin funksional t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, duke inkurajuar serb\u00ebt q\u00eb t\u00eb mos bashk\u00ebpunojn\u00eb me qeverin\u00eb qendrore. K\u00ebsisoj, ASK-ja do t\u00eb rris\u00eb kapacitetin e Beogradit p\u00ebr t\u00eb minuar qeverin\u00eb qendrore.<\/p>\n<p><strong>4. Adresimi i shqet\u00ebsimeve n\u00eb lidhje me transparenc\u00ebn dhe financimin e ASK-s\u00eb:<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cDhe \u00e7do mb\u00ebshtetje e ndihm\u00eb nga Serbia q\u00eb do t\u2019i ofrohet komunitetit serb t\u00eb Kosov\u00ebs duhet t\u00eb jet\u00eb transparente dhe t\u00eb kaloj\u00eb n\u00ebp\u00ebr k\u00ebto kanale legjitime dhe t\u00eb sanksionuara.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00ebveshja p\u00ebr ASK-n\u00eb thekson n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite se financimi do t\u00eb vij\u00eb nga \u201cRepublika e Serbis\u00eb\u201d. N\u00ebnvizimi i Chollet dhe Escobar q\u00eb \u00e7do mb\u00ebshtetje e ofruar nga Serbia \u201cduhet t\u00eb jet\u00eb transparente\u201d duket jasht\u00ebzakonisht naive.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">Qeveria e Serbis\u00eb njihet p\u00ebr karakterin e saj&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.europarl.europa.eu\/RegData\/etudes\/BRIE\/2019\/637944\/EPRS_BRI(2019)637944_EN.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">autoritar<\/a>: Serbia vazhdimisht ka promovuar destabilitet dhe u ka dh\u00ebn\u00eb mb\u00ebshtetje fshehurazi&nbsp;<a href=\"https:\/\/balkaninsight.com\/2021\/02\/16\/in-serbia-states-ties-to-crime-become-hard-to-miss\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bandave kriminale<\/a>&nbsp;n\u00eb Kosov\u00eb (dhe gjetiu) p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra. Partia m\u00eb e madhe n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 Lista Serbe \u2013 kontrollohet nga Beogradi dhe ASK-ja do t\u2019i siguronte asaj m\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr t\u00eb realizuar agjend\u00ebn e Beogradit brenda Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>ShBA-ja nuk mund t\u00eb jap\u00eb premtim kredibil se Serbia do t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb ASK-n\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb \u201ctransparente\u201d.<\/p>\n<p><strong>5. Pretendimi se ASK-ja do t\u00eb funksionoj\u00eb mir\u00eb sepse ekzistojn\u00eb 14 marr\u00ebveshje t\u00eb ngjashme n\u00eb BE:<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cEkzistojn\u00eb 14 marr\u00ebveshje t\u00eb ngjashme brenda Bashkimit Europian.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Edhe mund t\u00eb jet\u00eb k\u00ebshtu, por kjo nuk thot\u00eb gj\u00eb. A ekzistojn\u00eb k\u00ebto \u201cmarr\u00ebveshje t\u00eb ngjashme\u201d n\u00eb vende t\u00eb \u201cngjashme\u201d me Kosov\u00ebn? Konkretisht, a jan\u00eb krijuar k\u00ebto vende (sikur Kosova) si rezultat i ndarjes nga nj\u00eb shtet q\u00eb ka ushtruar dhun\u00eb sistemike kund\u00ebr shumic\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb dhe vazhdon t\u00eb mohoj\u00eb krimet e luft\u00ebs?<\/p>\n<p>A e refuzojn\u00eb vet\u00eb ekzistenc\u00ebn e shtetit, si Lista Serbe, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e zgjedhur politik\u00eb t\u00eb komuniteteve q\u00eb i kan\u00eb arritur k\u00ebto \u201cmarr\u00ebveshje t\u00eb ngjashme\u201d n\u00eb k\u00ebto vende t\u00eb tjera? Ve\u00e7 k\u00ebsaj, a ju mohohet atyre e drejta p\u00ebr t\u00eb ekzistuar nga shteti fqinj, si\u00e7 b\u00ebn Serbia me Kosov\u00ebn?<\/p>\n<p>Th\u00ebn\u00eb shkurt, nuk do t\u00eb thot\u00eb se nj\u00eb marr\u00ebveshje kushtetuese\/legjislative q\u00eb funksionon n\u00eb nj\u00eb vend, do t\u00eb funksionoj\u00eb n\u00eb \u00e7do vend tjet\u00ebr. Sidoqoft\u00eb, Chollet dhe Escobar nuk arrijn\u00eb t\u00eb adresojn\u00eb shqet\u00ebsime t\u00eb tilla serioze n\u00eb letr\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p>E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se krijimi ASK-s\u00eb nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb delegim\u00a0i p\u00ebrgjegj\u00ebsive t\u00eb reja te komunat apo mund\u00ebsi p\u00ebr serb\u00ebt q\u00eb t\u00eb marrin pjes\u00eb m\u00eb aktivisht n\u00eb organet politike dhe gjyq\u00ebsore t\u00eb Kosov\u00ebs: p\u00ebrkundrazi, arsyeja ka qen\u00eb q\u00eb t\u2019u mund\u00ebsoj\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe t\u00eb funksionojn\u00eb si nj\u00eb struktur\u00eb e re legjislative, e cila n\u00eb fakt do t\u00eb funksionoj\u00eb si nj\u00eb alternativ\u00eb ndaj qeveris\u00eb qendrore.<\/p>\n<p>I vetmi p\u00ebrfundim i v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e ShBA-s\u00eb dhe BE-s\u00eb karshi ASK-s\u00eb \u00ebsht\u00eb se Serbia e ka k\u00ebrkuar at\u00eb. Sidoqoft\u00eb, Chollet dhe Escobar \u2013 dhe t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb merren me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje \u2013 duhet t\u00eb mendojn\u00eb mir\u00eb para se t\u00eb promovojn\u00eb interesat e Serbis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qeveria e Kosov\u00ebs ka qen\u00eb n\u00ebn presion t\u00eb vazhduesh\u00ebm p\u00ebr ta themeluar Asociacionin e Komunave me Shumic\u00eb Serbe (ASK). M\u00eb 30 janar, Ambasada e ShBA-s\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb publikoi dokumentin\u00a0\u201cKoha p\u00ebr themelimin e ASK-s\u00eb \u00ebsht\u00eb tani\u201d, nga Derek Chollet, k\u00ebshilltar i Departamentit t\u00eb Shtetit t\u00eb ShBA-s\u00eb, dhe Gabriel Escobar, i d\u00ebrguar i posa\u00e7\u00ebm i ShBA-s\u00eb p\u00ebr [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":13568,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[822,669,664,12],"ppma_author":[18],"class_list":["post-908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-asm","tag-dialogue","tag-kosovo","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":18,"user_id":8,"is_guest":0,"slug":"aidan-hehir","display_name":"Aidan Hehir","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aidan.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aidan.jpg"},"user_url":"","last_name":"Hehir","first_name":"Aidan","description":"Dr. Aidan Hehir is a Reader in International Relations at the University of Westminster. His research interests include transitional justice, humanitarian intervention, and statebuilding in Kosovo. He is the author\/editor of eleven books; his most recent monograph \u2013 Hollow Norms and The Responsibility to Protect (Palgrave Macmillan) \u2013 won the 2019 British International Studies Association \u2018Working Group on Intervention and R2P\u2019 book prize. He has published over fifty academic book chapters and journal articles, is co-editor of the Routledge Intervention and Statebuilding book series and is a regular contributor to national and international television and radio."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=908"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":909,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908\/revisions\/909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=908"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}